Written by
Rev. M.S.Dawngliana

INKHAWM A ṬUL TAWH TAK MEUH ASIN!


Covid-19 hri leng vanga kan inkharkhipna chu hlih hret hret zel a ni a, India sorkar-a Ministry of Home Affairs (MHA) in August thla tawpa Unlock kaihhruaina a siamah khan September 21, 2020 chinah chuan hri kai awmna (Containment zone) pawn lama mite tan uluk taka inveng chungin Biak Ina mi 100 aia tam lo Inkhawm phalna a tel a. 

September 30, 2020-a Re-opening guidelines-ah phei chuan Oct.15, 2020 hnu lamah chuan State/UT sorkar-in mi 200 thleng sakhaw thila punkhawm theih dan rua­hman a phalsak leh bawk a. 

Mahse, mahse...
Mizoram sorkar hnuaia Unlock 4.0 kaihhruaina Sept. 30, 2020-a kan han hmuh meuh chuan MHA-in sakhuana kaihhnawih thila Re-opening guideline a siamte chu chil tipût thlâwntu mai a lo ni ta! Rinna neitute ramah ber hian "Khawiah nge in rinna?" tia au piap piap a châkawm mai dawn alawm le! 

Covid-19 vanga nunna 68 lai chân tawh kan ṭhenawm Manipur-in MHA order zâwm­in Biak In an hawng ta a. Mi 49 chân tawh Meghalaya pawhin Oct. 1,2020 aṭangin Biak In an hawng ta bawk a. Tripura, mi 283 chân tawh pawh Unlock guideline lam vang pawh ni ber lovin Biak In khâr reng dik lova an hriat avangin Agartala tih lohah chuan an Inkhawm miah miah tawh a nih hmêl bawk a. 4.3% Kristian awmna Jharkhand State pawhin Oct. 8, 2020 aṭangin Biak In an hawng dawn bawk a. Keiniah erawh containment area pawn lama mite tana Inkhawm rawttu ni tur pawhin khak leh paihthlâk huam a la ngai si!

Pathian a chêt hi!
Covid-19 in khawvel a tihbuai tirh ata keini State pawh kan pachhiatzia hriain kan zâm a, Pathian nen lo chuan kan chanin maian chan pawh a tluk loh ringin kan theihtawpin Pathian kan pun a, ram pum huap ṭawngṭai rualte huaihawtin Pathian chhânna duhawm tak pawh kan dawng chho zel a. Rei tak chhung hri vei awm lohna State awm chhunah Pathianin min tar chhuak a. Hri a lo lût ta a, Pathian zarah covid-19 vanga thi ve lo State kan ni leh ta mek a.

Pathian thawhpuina azarah khawvelin 'hripui' a tih chu keiniah chuan 'hritlang satliah' tluk chauh a ni ta ber a. A vei hoten a hlauhawm lohzia hrilhfâkin thlamuanna testimony an theh darh a, a la vei loten kan hlau em em thung a! 

Naupang aṭanga kum upa thlengin, natna benvawn chi hrang hrang nei, asthma, zunthlum leh BP sang natna kawl mêkte pawhin an vei a, mahse, ṭawngṭaiin kan ṭang zel a. ZMC Covid-19 Bulletin te chu ṭawngṭai thupui buah kan lo hmang a, Pathian chu he hmunah hian a cheng a ni tih kan hmu chiang ngei mai (Gen. 28:16).

Pathian thil phût
Min chhantu, kan lama ṭang Pathian hian kan lakah phût a nei reng a: Amah hmangaih te (Mk.12:30), chawimawi te (I Sam. 2:30), lêndunpui te (Mik. 6:8), chibai bûk te (Jh. 4:23, 24), a hming faka inkhawmho te (Sam 66; 84; 95; 96; 99; 100; etc.), a Chanchin Ṭha hril te (Mk. 16:15; 2 Tim. 4:2, etc.). 

Heng hi Pathianin tihmâkmawh kan kova a dah, Kristian lote tana thawh theih ve loh hna special min tuk an ni reng. 

Mahse, Covid-19 hlauhna avangin thla 6 chuang zet Pathian min beiseina pawh chhang hlei thei lovin kan awm ta. Kan chunga a ṭhatna avanga a hming ropui faka chawimawi te, intichak tawn tura a hmaa Inkhawm te hi a va ṭuah tawh tak êm! Mahse, tunah chuan Babulon luikama saltang, Zion ngaihtuaha ṭapte dinhmun kha kan luah mek a, Pathian thiltihtheihzia lanna ram chu Pathian fak hleih theih lohna ram - 'mi ram' ah kan chantir mek ta! (Sam 137:1-4)

Pathian faka zai phal loh te hi ngaihtuah ngun a va ngai êm! Ṭawng pawh hi khap tel law law a ṭul lo maw? Tunge zai per chuai chuai ngai le?! Ṭawng per chi erawh kan tam êm hi!! Sipai chakna hmachhuan a ṭul hun berah pawh Juda lal Jehosaphata ten zaipawl an la din chawp a, râl hmatawnga an kaltir (2 Chro. 20:21) laiin keini, Pathian Beramno thisena lei hoten Pathian faka zai kan inkhap tlat reng mai te hi chunglam khian engtin tak ngai ang maw?! 

Inhrûtrual zel mai hi!
Kan chunga roreltuten hri kai awmna hmun (contain­ment area) aṭangin ro an rel a, hri kai awm ve lohna Mizoram hmun tam zawka kan zalenzia chu thu bâkin an tem si lo va. Engkim kan tiho ngam! Biak Ina kan Inkhawm ngam loh chhante hi hri vang a ni ve lo, sorkar thupek kan zah vang chauh a ni. 


Hnathawk tura dâr inngheng ruala motor body-a chuang ngir khup ngamte kan ni a. Ram pum total lockdown lai ni lovah chuan chu chu kan tihdan reng a ni; hri kan la inkâi miah lo asin! Hri rawn pu lût theia kan rin mikhualte'n min tlawhpawh lohna turin kan inveng ve reng a. Biak Ina mi 100 vel lek khât pharha ṭhu chunga Pathian kan biakho min la rawn hlauhpui hi chu thil mak kan ti lo thei lo a ni e!

Thihpui chuah chuah chu ni ila, fimkhur zual leh dâwihzep taka rorel pawh a ṭul ngawih ngawih ang. Mahse, kan Pathian thiltihtheihna chu special takin kan ram leh hnam hian kan chang mek a. Min vengtu Pathian hi hri kai awm ve lohna hmunah tal hi chuan chibai bûk, fak leh chawimawiho hi a hun tawh viau asin! Chuvangin, containment zone leh zone-loa mite inhrutrual hmiaha Biak Ina Inkhawm kan la khapsak cheu mai hi chu thuneitute hian ngaihtuahnawn thei se kan va duh tak em! 
Kan ramah hmun him tam tak a awm a, chungah te chuan Pathian biain kaihhruaina fel tak hnuaiah lo Inkhawm ve tawh se la; thil dang engkim an tiho reng tho a, Biak In chhunga an Inkhawmho erawh 'ṭihkhâi' a kan chantir reng mai hi chu kan Pathian pawh hi a va zahawm ta êm! Inkhawm phalsak chinah hri kai kan pung ta hluai a nih leh inkhâr ṭhat leh mai a har hauh lovang mawle. Kan lo kai ta a nih pawhin Pathian zarah kan hri chu kan lâknat loh êm hi mâw!

Inkhawm ṭulzia
Kan Pathian hi a kohchhuah pungkhawmte chunga mit fu tlat, duat taka a mit naute anga enkawltu a ni a (Deut.32:10). Bible leh khawvel thil thlengah pawh a miten chibai an bûka chakna thar an neih zel nan te, a rawng an bawl zel theih nana roreltu fing, dik leh ṭha chu mal a sâwm hmaih ngai lo.

Pathian vangin kan ramah chuan Covid-19 chuan natna benvawn nei chunga veite pawh a tichhe zo tak tak lo va. Mahse, a rûn nat ber chu Pathian Kohhranho thlarau nun a ni tlat si a nih hi! Ringtu hnungtawlh, rawngbawltu inthlahdah, zu in rûk ching, ṭawngṭai tlem, Bible chhiar peih lo, Pathian tana ṭhahnemngaihna tlahniam an pung zel. 

Pathianni chu playing card hmanga pawisa khelhna ni, ṭhianhoa intâwllênna ni, ramvah leh theuleuna niahte a chang zo ta a. Mi ṭha tak nia lang ṭhinte zingah an khawih duh ngai loh sual hmanrua khawih thar an awm mek zel a. Lei berampute tan patling leh patling "Hei hi chu ti suh aw," tia invên khur mai a rem reng bik si lo. An beram vên tiang thiltithei tak 'Inkhawm' chu thingtlang kilkhawr berah pawh kan tunsak hmiah mai si! Hri kai awm ve lohna hmuna berampute kan rûm tak meuh e.

Kohhran a duap mah mah?
Kan ram tana Kohhran pawimawhzia kan hria a, Kohhran nung (active) tak hian min lo kaihruai ṭhin lo se la chuan lockdown leh curfew hlawhtling hi kan neih fo ka ring lo; vairamah rêng police-ten an vuak hâw ngai an tam êm mai! Roreltute chunga lungawi lo tam takte'n hel pawl an din duh bik miah lote hi Pathian Kohhran zirtirna nung tak hmanga vên kan nih vang a ni tihte hi hai der rual a ni lo. 

Chuvangin, sorkar hian Kohhran hi a thahrui lian tak a nihzia hriain Kohhran ṭhatna turin ro hi rel ngam zel teh se. Kan ramah chuan Sorkar dawta mi mi eibel, mi rawih ngah ber chu Kohhran hi a ni a, Kohhran a tlâkhniam vaih chuan ramah tlâkchhiatna a keng tel dawn tih hria ila, Kohhran tihchakna - Inkhawm khapsak reng hi a hrisel rei dawn lo a ni tih hi man mawlh teh ang u.

Kohhranho pawh hian hmuh theih roreltute thu awih kan inzirtir luatah hian hmuh theih loha roreltu mitmei hi kan lo bosan palh ang a, a duhdan pawh puangchhuak ngam lo khawp hian duap kan lo kai palh hlauh ange. Pathian vênna azara pulhpui puk puk loh hri hlaua lungawi taka tawm hle hle mai tur atan chuan Kohhranho hi kan pamhmâi lua e (cf.II Tim.1:7). 

Kohhranhote hi kan ramah chuan rorel khawl zilhtu ber leh ṭawngṭaisaktu ber kan nih ṭhin kha, kan zinga Pathian kut chak lo thawh mek dan en hian hmun himah tal chuan Pathian biakho rawtna nei ngam ve tur chu kan ni dawn lo'm ni?

Hman ni chu thingtlang, hri kai awm miah lohna khuaa naupangho inkâwmkhawm zinga hmeichhe naupang pakhat chuan "Awi, ka va'n Inkhawm châk tawh tak" a'n ti vawng vawng mai chu; ka en rei thei lo, ka nghilh dup mai...!

Kan ngên a che u
Pute u, thla laklawhah pawh hian ngaihtuah nawn leh hram teh u. MHA order ang tal hi chuan containment area pawn lama mite hi chu kan lo Inkhawm ve tawh ang e. Kan fimkhur thiam ang. Biak In tluka social distancing vawng chunga punkhawm theihna hmun dang a awm chuang lo. Fimkhur tura inzirtirnate hi Biak Inah ngei hian kan lo sawi tam ang e, tichuan kan ram pawh hian a rah a seng em em ang. Pathian hian ringtute chu amah bia a, amah fak a, a thu puang chhuaka inpawlkhawm turin min beisei reng a nia. Pathian hi min beiseinaah hian hlawhtling mawlh teh se.Thupek kan zahzia leh kan dinhmun dik tak hi thlirin hri kai awm lohna hmuna MHA order ang tala kal ve kan châk hi kan demawm lo asin!