RAM KANG

Kan lo neih dan chu ram kan vat a, a hnu-ah kan hal a, hei hi kan pi leh pute aṭanga kan tih dan a ni. Heti chung hian kan pi leh pute kha chuan ram tih kan hrim hrim kha chu an rem ti ngai miah lo. Tun hnu han ti mai ila, ram hi kan ti kang nasa thei ta em em mai a, ṭhal khaw ro hun lai chuan a tur ve reng emaw tih mai tur a lo ni ta. Ram kal leh ram vakten an meichhem/ meizuk bung timit ṭha lovin an paih fimkhur lo a, ṭhenkhatin an hal lui ve hrim hrim bawk a. Ram kang hi sap ramah te pawh a la awm ve zauh zauh a, an buaipui nasa thei hle.

Ram kan tih kan nasat ṭhinzia chu, tun hma deuh te phei kha chuan a khuin ni te kha a hliah khup ṭhin a, van te kha mei khuin a zing chuai ṭhin. Kan tual laiah te mei vap a tling ṭen ṭun ṭhin. Tun hnu deuhah hi chuan zirtirna te kan dawng
ṭhin a, a ziaawm tawh khawp mai. Thu thar la hriat ngai loh han sawi tur ka nei bik lo a, eng pawh nise, kan in remind naah ngai ila a ṭha awm e.

Kan pi leh pute kha lo nei mi an ni a, lo an hal dawn pawn mei lam ṭha takin an sial ṭhin. Lal leh upate khan mitinte fimkhur tur tih kha an sawi ngun a ni. Hun eng emaw ti lai vel aṭang khan kan in thlahdah a, ram tih kan chu sawi loh thing leh hnim vel te pawh kan sat thlu hmiah hmiah zel mai ṭhin. Ṭhal khawro hun lai phei chuan ram kan hal dur dur mai ṭhin - a lo chawr no leh mai dawn alawm kan ti et mai.

Tun hnuah erawh chuan sawrkar lamin a ṭhat lohzia/ pawizia te a han puang zar a, zirtirna a pe ṭha ta a, ram tih kan pawh tun hma ngaihtuah chuan a tlem ve ta viau. Heti chung hian ram kan la ti kang nasa thei hle a, ngaih mawh tham tak chu a la ni reng tho. Mipui pawhin a pawi theihzia kan hre tawh a, mahse, mi ṭhenkhat in thlahdah hian thil an tibuai zo leh vek ṭhin.

Tuirial bula ram riak pakhatin a nungchate ti ti a lo hriat rukin lo ngaithla dawn teh ang. Vahui=Va. Thlangdar = Td.

Va- Krismas leh kumtharte tluang takin kan hmang zo thei a a lawmawm hle mai.

Td.- Ni e, dam taka kan han hmang ringawt pawh hi a lawmawm, kan ṭhiante thleng ve thei lo an tam teh lul nen.

Va- Kumin chu beiseina sang tak ka nei a, mah se hun ṭihbaiawm (ṭhal) kan la hmabak tlat mai.

Td.- I sawi awmzia chu ka hria. Kan chenna vel, miten an hal leh nasa dawn tih ka hria, a huphurhawm ngawt mai.

Va- Nikum khan a rawn kang thut mai si a, kan ṭhiante in saseng hman lo tam tak a kang hlum a, ka tirilah hian a la khur der der mai.

Td- Keiniho phei chu kan chak lo si a, a rapthlak leh ngawtin ka ring.

Va- Salianho pawh hetih hunah hi chuan an him bik chuang lo, keiniho pawh hi kan thlawk thei na a, kan him chuang bik lo; meipui an kan tak tak hi chuan.

Td- Enga ti nge maw ni le, kum tin mai hian heng mihringte hian tih ngei ngei tur ang hrima an tih kan vak ziah le aw...

Va- A ṭhen te hi chu tihpalh te pawh a awm ve ang, mah se a tam zawk hi chu sawi thiam a har, tih luih a ang.

Td- Eng pawh nise,eng pawh inhuamin Khuanu hnenah ṭawngṭai ila, tihngaihna dang a la awm mang si lova.

Tichuan, khua a lo var a, ram riak pa chuan a thil hriatte chu an ngaihtuah let a, a lo ni maw, chutiang zawngin ka lo thlir ngai reng reng hlei nem, hriat tawh tur a nih chu, a ti a.

Han ngaihtuah thuak chuan eng nge ram tih kan mai mai te chu, a lo chawr no lehzel alawm, kan ti mai thei. Mahse, ram kan han tih kan vak hian thing leh a dangte chu an thi hlen duh hle. Mithiamte chuan ram a bua duh a, kum rei loteah thing leh hnim awm lohnaah a siam ang a, thing leh a dangte an lo awm tlem tawh chuan kan sik leh sa a lo danglam ang a, chu chuan harsatna chi hrang hrang min la siam dawn a ni, an ti.

Boruak vawng ṭhatu ramngawte a lo chereu tawh chuan tuihnate pawh a lo tlem telh telh ang a, a hun lo a ruah sur, thli chhe tleh, khaw kheng etc. te pawh kan tawng deuh reng mai dawn a ni. Chu bakah ram kan han tih kan hian boruak a tibawlhhlawh thei hle a ni. Ram kan tih kan ṭhinin a tih chhiat ṭhin zawng zawng hi han belh khawm ta ila cheng eng zat man tak ni ang maw, a uaihawm ṭhin hle mai.

Ram kang ven dan tur chung changah hian a tlangpui thu in zirtirna leh hriattirna kan dawng nasa a. NGO/ YMA lam te pawhin an buaipui nasa ve hle bawk. Chuvang chuan vawiin aṭang chuan naupang aṭanga pitar, putar thlengin ram kang tur ven hna hi kan ngaih pawimawh ṭheuh a ṭul. Mei si te pakhat pawh khan pawi lian tham tak a thlen thei a ni. Ṭhal khaw ro lai chuan kang mei a chhuak hma a, kan meizial bung/ mei chhem te timit ṭha lovin paih/ kal san lo thei hram ila a ṭha awm e.

Ram changkangah te pawh ram an la ti kang ve fo mai. Dan pawh hian ram tih kan reng reng hi a khap bur a, miin ram a tih kan chuan thil sual ti a ni a, hrem theih a ni. Awle, kan ramngaw te kan tih kan fo mai chuan nakinah ram tih tlak lovah a la chang ang a, ṭhangtharten rochun tur an nei lo ang a, chutih hunah chuan keiniho hi a mawh phurtute chu kan ni dawn a ni.

Keiniho hi hma la theitute kan ni a, ram tikang lo turin thu i tiam ṭheuh ang u.

- Lalchhandama, Colney