Myanmar-ah Mizote inpumkhat se

Facebook-a thu post pakhat comment-tuten Revd Chuauṭhuama article chhiar chiang lutuk mang si lova a sawi tum loh zawk sawitir
ṭalh an tum ang deuhin dt 20.01.2016 a Vanglaini-a ka article ‘Myanmar Ram Ka Hmuh Dan’ tih ka ziah ve kha ka tum loh zawng daiha Mizo inunauna tichhe zawnga ziak ang leh thil hre chiang vak lova thu ziak ang lek leka min han sawi dawn dawn an awm a. Hemi chungchang hi tawitein han thai lang leh hram ila a ṭha ang e.

Ngaihdan chungchanga inhnialna hi chu inchhan let ngai lem lovah ka ruat a; mahse, thuziah rintlak (reliable) tawk lo anga insawi hi chu a dan a dang hret a, kan document neih ang ang phawrh ve loh chuan ‘daw heh’ chan kan chang mai dawnin a lang.

Myanmar rama Mizote inpumkhat ka duh luat vanga ziak ka ni a. Pu Lalkaikima Chhakchhuak (Hualngo), Canada leh Pu Vanlal Zawma, UAE te’n ka thu ziah an rawn chhang let a, ka lawm khawp mai. An rawn chhan letna
aṭang khan thil eng emaw chu a awm tih chhiartuten kan hrethiam mai ang a. Ka thil hriat zawng zawng ka ziah vek chuan a ṭha lo zawk ang e.

Ka thu ziah kha Pu Van Lalzawma’n a ziah ang a, ‘mi pahnih khat lek kam dawnga’ ziak ka ni lem lo a, mi rintlak tak tak ka kawmna aṭangte leh a bik takin Hualngo Literature & Cultural Association (HLCA), Yangon Branch Maga-zine chhhuah (Bi-Monthly) HRIATNA ENG March - April 2014 chhuak, pages 15 to 20 tlawhchhana ziak ka ni a. Wikipedia ka hmang ṭangkai hle bawk. Editorial Board member-ah pawh Reverend leh Doctorate degree nei an intlar ṭhat a, chuvangin an thu chhuah hi bawm ak thu mai chu a ni lovin a rinawm.

Pu Lalkaikima Chhak-chhuak (Hualngo) tarlan anga Burma rama Hualngoten Mizo nihnaah leh Lusei nihnaa an chian a, a neitu zinga mi an nih an hre chiang a nih chuan a lawmawm thlawt a ni. Mahse, ‘Lusei hnam neitu zinga mi an nih an hre chiang em em bawk’ tia a rawn ziah mek lai hian kan chanchinbu sawi lan tak “Hriatna Eng,” page 16 ah hian Lallianchhunga, 30/28, Bo Zin Yaw Street, North Dagon, Yangon chuan “2014 Chhiarpui Chungchanga Thu Hriattirna” tih thupuia hmangin ngenna hetiang hian a chhuah. “Lusei hnahthlak pawh ni lo, “eng-nga” ṭawng hmang nih vanga “Lusei Code” a inziah luh ve ringawt ai chuan... kan [Hualngo] code no. 447 ah inziak lut ṭheuh ang u, tih 18.3.2014 HLCA, CE Meeting, Yangon Branch in mawhphurhna min pek angin unaute ka rawn hriattir che u a ni e,” tiin ṭhenkhatin Lusei hnam neitu zinga mi an nih an inpawm lo deuh a ni lo maw aw ka ti rilru deuh.

Eng pawh ni se, kan
ṭhahnem ngaih luatah mi rilru kan tina palh a nih pawhin ngaihdam ka dil a, chu chu ka tum pawh a ni na hek lo. Zofate hi kan zavai pawhin kan tlem si a, a awm chhun chhun hi chu i insuihkhawm tlat ang u, tih hi ka thu rolum a ni reng zawk.

Mizo Historian B. Lal-thangliana’n “Mizo ni tur hian Mizo hnahthlak eng chi peng leh chi te peng (Clan, Sub-clan, Sub Sub-Clan) pawh ni se, tu sa mah phun a ngai lova, a ṭul hek lo. ‘Mizo’ nihnaa in chhung lut hmasa a, inhlan thei apiang hi Mizo an ni mai. A bul a awm bik lova, a ler a awm chuang hek lo. A hlu em em a ni. ‘Mizo’ hming hi Run lui aiin a sei a, Khampat Bungpui aiin a zar a zau zawk ti ila, kan uar a ni kher lo ang e” (Zoram Encyclopedia. pg 424) tiin a ziak a, a ropui hlein ka hria.

Myanmar rama kan Mizo unaute ṭhendarh tumin Burmese Government-in hnam Code Number hran pe mah se, Mizo-ah hian thin dam takin i in chhung lut hlawm ang u. Hnam tlem an ropui tak tak thei lo; hnam lian a ni ropui ṭhin, he khawvelah hian. Lalsangzuali Sailo hla ang khan ‘Chi bing intih bikna’ zawng zawngte hi ‘sirah hnawl’ ila, chu chu kan dinchhuah theihna tur a ni. Hnam pui zia, rilru zau put i tum hram hram teh ang u, chi ṭhenkhat intih bingna hi hnam pui zia a ni si lova.