Written by
Mahmuaka Chhakchhuak

HEKTU 12 TE KHA

Tu sawi dan takin emaw ka ngaihtuah chet chet hian khatia Assembly House chhunga an ṭhutpui leh an hriat chian em em Lalduhoma hektute kha Zoram mipuite hian an thiltih vangin chawimawina kan hlan ka ring thei lo a, an bial mipuite tan ngei pawh fakna tur a vangin ka zuk ring tlat pek a maw le. Amaherawhchu, anmahni ngei pawhin uluk taka an ngaihtuah hnua an tih a nih vangin tisual an intih hnuhnawh leh chu a rinawm lem chuang loh bawk avangin han sawi ve chiam pawh a rem tho turah i ngai teh ang. 

Ngunthlûk takin Chief Minister-hoa an rel leh ngaihtuah a niin nakin zel atana ṭha ber tura an rel chhuah a nih ngei pawh a rinawmin ram rorel khawl sang bera thute an nih ang ngeia Zoram tan pawha thil ṭha zawk nia an hriat vang a nihte pawh ring tel bawk ila. Covid hripuiin kan ram a chimbuai mek laia rel ni mah se la, Covid lam chuan hmun a chan hmel chiah loh te ka ti deuh bawk a, kan economics tana ṭha tur ngaihtuaha hetiang hi rel chhuak ta an nih pawh ka han ring lem lo. Kan kristianna tana ṭha zawk tur nia hriat vanga hetianga thutlukna siam ta an nih phei chu a rinawm loh lehzual. A eng pawh chu lo ni se la, patling rual mai pawh ni lo, ram tana rorelna sang bera ṭhu tura kan thlanchhuahte ngatin an rel chhuah chu a pawimawh ngang turah ngai ila, Zoram mipui tan pawha ṭha zawk tur a nihte ring bawkin Covid laka mipui kan himna lam aia bengsika an ngaihtuah a nih vang hian ngaihhlut loh theih loh a ni ta zawk a nih hi.

Heng ngaihtuahtu zingah hian tu tute nge tel tih erawh an hming kimin hre chiah lo mah ila, mi 10 te chuan inthlahrung hauh loin an hming an ziak ta tih erawh kan hria a. Chungte chu kan MLA zahawm tak takte niin, Mamit bialtu H. Lalzirliana te, Serlui bialtu Lalrinsanga Ralte te, Aizawl North II bialtu C. Lalmuanpuia te, Aizawl West I bialtu Zothantluanga te, Aizawl South III bialtu Dr. F. Lalnunmawia te, Lengteng bialtu L. Thangmawia te, Champhai South bialtu Dr. ZR. Thiamsanga te, East Tuipui bialtu Ramthanmawia te, Lawngtlai bialtu H. Biakzauva te niin a hnu maiah MLA zahawm tak pahnihin belh lehin Lunglei East bialtu Lawmawma Tochhawng leh Lunglei South bialtu Dr. K. Pachhunga te an ni. Mimal tak pawha mi chhuanawm tak tak an niin khawtlang tana inhmang mi leh kawng hrang hranga sulhnu lo nei tawhtute an ni bawk. Anni House-a an ṭhut ve vang hian kan ram kalphung pawh danglam ngei tura kan lo beisei leh rin tawh te kha an ni a, an ṭhalai ṭheh ṭhawh hlawm bawkin mipui lam chuan an tlin tirh aṭang tawha beiseina sang tak kan lo neih tawh te an ni.   

Heng kan MLA zahawm tak tak 12 te hi tuna Mizoram sorkar-in an hnathawh pawh kan hriat chian mang loh Board 14 a din thar a, Board Vice Chairman atana a ruatte an ni hlawm a. Heng Board 14 te hi June 12, 2019 a General Administration Department (GAD) aṭanga notification kan hmuh danin Mizoram Sorkar hnuaia a dintharte an ni a.  Board Committee nihphung leh a hnathawh dan tur (term of reference) te erawh chu remchanga la tihchhuah turin notification ah hian tarlan a ni.  Chairman te chu Minister niin Vice Chairman-te pawh ruat nghalin anni chu protocol thilah Minister of State (MoS) rank an ni. Chung Board 14 a hruaitute chu hengte hi an ni:

Anni bakah hian MLA zahawm tak Dr. Vanlalṭanpuia chu Mizoram Youth Commission Chairman a ni bawk. 

Hetiang hian kan MLA zahawm tak tak mi 12 te chuan nihna pawimawh tak tak an chelh mek hlawm a, nimahsela experience lama en chuan an vawi khat MLA nihna vek an ni. Assembly House chhunga vawi khat performance an neihnaa hetiang thutlukna an nei ta mai hi a chhan tur ngaihtuah tham tak a ni awm e. Board Vice Chairman nih ngawta hna neih tak tak bawk si loh vanga ti mai mai chu an ni chiahin a rinawm loh a, party lama hmingṭhat duh vang zawk nge ni ang tih te pawh rilruah a awm rum rum bawk. Chu lam chu rinthua lo sawi vak pawh a dik kher lo ang a, chhan ṭha tak a awm zawk turah ngai ila a ṭha ber mai zawk awm e. Anniho aṭanga Speaker hnena an MLA-pui Lalduhoma hi ZPM tan a inhmang nasa tih vang mai mai a ngenna (hekna) an thehluh aṭang hian an bial mipui ṭheuhte tan nuih vur vur a har ngawt tein ka lo ring ngawt pek a. Bialtu MLA zahawm tak takte hi he an thiltih vanga chawimawina pangparṭhi awrhtir chaka an phût suau suau te pawh ka ring lem lo viau. 

Nakin hun lo la kal leh zel turah hian hetiang bak thil mak tak tak te hi kan la tawng chho zelin a rinawm ta hle mai a, mipui lam ngeite pawhin kan MLA zahawm tak takte hi a hunah chuan kan chawimawi thiam a, a huna kan thlauhthlak ngam a ṭul dawn ta niin a lang. Kan thlantlin hma zawnga ‘nangni hi kan VIP te chu in ni’ min titute hian eng vangin nge bial mipuite ngaihdan tur pawh dawn lek loa thil an tiha kan ngawih reng bik ang ni? MLA pakhat seal lem vanga zan khat Jail tang chhuak pangparṭhi lo awrhtir duh khawpa khaw hmu lo leka awm erawh a ṭha tawh lo mai thei bawk e.