Written by
Lalnunmawia Pachuau
Advocate

Road Tax leh Zoram mipui hmakhua

Kum 2016 February ni 8 a lo her chhuak a, lirthei neituten ‘The Mizoram Motor Vehicle Taxation (Amendment) Bill, 2015’ angin motor leina man zat
aṭanga 6% chhiah an chawi tur chuan beng a verh zar mai a, mipui nawlpui buaipui tham a tling leh ta.

Engkawngah pawh mipui aṭanga sum hmuh dan tur hi sorkar hian chhum lo chat lovin a ngaihtuah chhuak char char reng mai dawn a, mipui pawhin thlasik anga khel lova lo thleng turah ngai ila a hahdam thlak zaw phian ang. Public Sector Undertaking lama kan hmalakna te a pamṭul zel avangin mipui lam aṭanga chhiah lakkhawm bak hi tihtheih kan nei lo niin a lang. Thawhchhuah kan thiam lo a, hmanral leh semral erawh nuam kan ti si a nih hi!

Nikum furpui laiin namen lovin kawng chhiat vangin mipuiin harsatna kan tawk a. Chhim leh hmar, chhak leh thlangah kawngchhiat vangin total bandh hial te neih a ni a, kawng dan chah (Road block) a ni nual bawk. Hetih lai hian mipuiin Road tax life time kum 15 lawih mai chu kum 2011 kum tawp aṭang khan kan pe ṭan a, kum 2008 aṭanga 2015 Agust thla thleng kan chhiah pek tlingkhawm chu hetiang hi a ni.

(Source- Information under RTI Act from Department of Transport, Govt. of Mizoram)

Road Tax collection between

2008-2015 (AUGUST)

1 2008-2009 Rs 5, 52,25,492

2 2009-2010 Rs 6,79,25,552

3 2010-2011 Rs 7,35,96,674

4 2011-2012 Rs 16,49,82,779

5 2012-2013 Rs 21,87,84,724

6 2013-2014 Rs 19,05,88,835

7 2014-2015 Rs 16,67,76,032

8 2015-2015 Rs 4,32,42,227

(August)

Grand Total Rs 98,11,22,315

Kan chhiah tlingkhawm hi ‘conso-lidated fund-ah a lut vek a, kawngsiamtu dik tak zawk chu PWD an ni e’ tiin sorkar kalphung chu kan tarlang ngei ang. Mahsela, kan Danpui siamtute tum lairil ber mai leh a phèna inthup, kan dan thiamten an lo phawrchhuah ṭhin chu ‘Beneficial Construction’ a awm tur a ni tih hi a ni. A awmzia chu, Democracy ramah chuan ‘mipuiin sorkara an sum chhunluh aṭangin hamṭhatna an hmu lèt ve tur a ni’ tih hi a ni. Electric kan chhitna man kan pe a, tui bill kan chawi angin Road tax pawh kan pe a, kan pekchhan angin mipui tan an thawk let ve tur a ni. Sorkar chu mipui siam, mipui ta, mipui tan a ni a, a neitu vek kan ni. Mi thiltithei leh pamham te inchhekarbawmna turin mipui sum luangkhawm hi a kal ral tur a ni hek lo.

Neih thinglung khawnga kan lirthei neihte chu dumde ruang chen an tlan hma hauhin vai thirchhe dawrah kan hluihlawn a ṭul leh mai ṭhin si a, kan tawrh nasatzia leh van sanzia hi sawi hian a siak lo ve! Kawng siamtharna, zauhna leh resurfacing-na tur te chu a hranpa liau liauin Ministry of Road Transport & Highway aṭang te leh kawng dang aṭangin a lo kal reng tih chu kan hai bik awm lo e. He’ng zawng zawng chhût chhuah phei hi chuan kan kawng zîm te, tawi te hi chu Rûlngán pa ang zara enkawlna tham tur a ni. Mipui tawrhna zozai te hi kan chhiah tlingkhawm aṭang te tal hian tuamdamna kawng kan zawng thei lo em ni? Kan duh chuan sum awm sa divert chu kan hnehsawh em kha maw! PM Special package ni hauh lo, NLUP sum tur pawh Department tina sum divert kuala semchhuakin budget aṭangin Verna Car pawh a dozen-in kan lei thei tho alawm!

Chutichuan kum 2012 a lo her chhuak a, Dated 8th December, 2011-ah Rule 50 of Central Motor Vehicles Rule 1989 angin Supreme Court of India chuan India ram chhunga motor bo tam lutuk tihnepna tur leh venna turin direction a siam a, chumi zulzui chuan Mizoramah Transport Department chuan 27th April, 2012 ah High Security Registration Plate (HSRP) vuahna thupek an kengkawh leh ṭan chiah a, mipui nawlpuiin hun leh tha kan seng leh hum hum a, ni hnih khat maiah tifel thei lovin hun tam tak kan seng ral a ni.

Loh theih lohvin HSRP chu kan vuah ta ngei a. India ram state dangte nena khaikhin chuan NE States te chu Assam tiam lovin kan plate vuahna man a lo sang filawr em em leh zel a! William Shakespeare a kamchhuak ang deuhin kan vanduaina leh tawrhna chu a inkahpukchaw chho zut zut ta mai a, kan phèk buai chum chum a, passenger phur motor ten fare an lo san leh zel a, kan chunga tlâ reng reng chu thuawih thei Zofa te chuan kan sepui ruah tawrh tlawk tlawk ta reng mai a ni.

Hetihlai hian Mizorama HSRP lo vuah tu M/S Shimnit Utsch India Pvt. Ltd te hian Mizoram sorkarah royalty 5% an chhunglut ve thung a. Kan thlang lawk Assam phai ruamah HSRP rate hi Rs 320/- a ni thung a, Mizoram rate chu sawi loha lumah dah teh ang, kan hre tlang
ṭheuh awm e.

Engpawh nise, Supreme Court direc-tion hian a tum ber chu India ram khawpui ber Delhi ah te, Mumbai-ah te motor bo a hluar nasat em vangin hemi tireh tura hma a lakna a ni a, Kum 2012 chhung khan Delhi-ah khuan Car 4538 lai a bo a, average-a chhutin nitin Car 13 bo ang zel a ni. Mumbai-ah chuan hemi kum hian car 1307 a bo bawk a ni. Hetiang bawk hian motor chhungah sual rawngbawl a reh theihna turin Sun Control bel chu a khap bawk a ni.

Supreme Court-in Order a siamna chhan bulpui ber han chhutchian hi chuan mipui nawlpui hamṭhatna (Public Interest) hi a dah chungnung ber a. Mahse, he mi phènah hian sorkara mi thiltithei te chuan hlawkna uchuak tak hmuh tumin mawngvawm ba ang sekin sekibuhchhuak an lo zawng reng thung
ṭhin a, heivang hian mipui hian kan tuar lèt hrep thei thung a ni. Chuvangin, mipui hian engkim hi kan chîk a, kan zir peih a, kan chhût ngun hi a ngai telh telh dawn chauh a ni.

Tunah kan motor thar leina aṭangin 6% zel kan chawi tawh dawn a, hemi hunah pawh kan tlanna kawng chu vawk kawng ṭum ang maia a la kheuhbeuh reng mai chuan he ramah hian mipui hian zahawmna kan nei tawh lo ang a, kan aw thangkhawk te chu miawkhrawl leh pamham te bengah chuan darbenthek rî tluk pawhin a ri tawh hek lo ang.

Khawi aṭanga an thawhchhuah nge tia kawh tur hre hauh lo te’n Babel insáng an din zel ang a, thinlung danglam chuang lo sual pawisa loten kan biakbûk te chu inphenna atan an hmanraw ṭangkai berah an hmang chhunzawm zel ang. Hei hi Mizoram hmakhua leh kan tawn mek chu a ni rih e. Phunnawi tur kan ni lo. Kan phû tawk chiah hruaitu kan nei mek a ni.

- Lalnunmawia Pachuau, Advocate