Govt Mizo High School “THÛL 2023” Mawlh Kha!
Mizorama high sikul ding hmasa ber, kum 1944-a din tawh leh sawrkar sikulah chuan a lian ber nihna hauh méktu, Govt Mizo High School chuan, an zirlaite thiam thil entírna hun, a sap ṭawng taka ‘exhibition’ kan tih, a hming putu atána Zo ṭawng mawi tak maia “THÛL” (A Kaileidescope of Science, Art, Technology & Adventure) an tih chu, September ni 26 leh 27, 2023 khán, an mahni sikul hmunah an hmang a. A hlawhtlingin hlut a hlawh hle mai a. Hlut àwm khawpa thil hlutawm a ni rëng a ni.
Hah Mah Ila … A Pawi Lo!
Ṭan hma ní, September ni 25, Thawhṭanni khán, an inbuatsaihna vàwrtàwp a thlen chhoh mék laiin ka va ṭàwiàwm ve a. Hei hi ka hmu: an zirtirtute leh naupangho hahzia kha! Mahse, hah kha nuam an ti tlat! Tlai tin an lo inbuatsaih tawh a, an hmélah an chau tawh tih ka hmu. Mahse, chu chuan an phùrna a ti nêp eih lo a, an la hmabâk, an la tih fel zawh loh ti tùrin, an mahni kalna tùr ṭheuhah phür takin an la phe mar mar thei tlat a ni!
Hei hian kan hring nunah pawh hian, thu thui tak sawi a neiin ka hria. “Mi hi, a tù ate mai pawh hi—kan phùrna kawngah chuan kan lo taima thei vek mai a nih hi” tih zirlai, a thu mai ni lo—a takin ka va hmu chhuak.
Hlawhtlinna Thurûk!
An zirtirtute puihnain science lab an siam chawp a; an school hall chhúng kual khat entír tùr an nei thei nia maw le! ‘A! Anni sikulte chu an lian a, an indaih alãwm,’ lo tih rikngawt- na chi a ni lo. Zirtírna ṭha te, inpêkna, hun leh tha, ngaih- tuahna fím, tih tak takna rilru, hlawhchham hlauh lohna rilru huaisen leh paukhauh an neih a ngai a—chu chu an zirtirtuten Syllabus pakhatah an ngai tih a chiang. Chu chu zirlai, páwl 10 leh páwl kaw zirlaiin a nei ngawt thei lo.
Ṭanpuitu, fin chhuahtu, a nachang hrilhtu zirtirtu an nei a ni mai! Chuti chung pawh chuan (han ti hrãm ila), eng anga zirtirtu thiam leh naupang fuih thiam pawh nei rawh se, thil huaihawt theih ngawt a ni lo—a lú an pawimawh. He Govt Mizo High School THÛL 2023 hlawhtlin theih nán hian, an headmaster zahawm tak, Pu Hmingchungnunga hming hi—a chungnung larh a ni.
Ani headmaster hian ruahmanna a siam a ni mai lo a, a staff-te theihna (potential) a hai chhuak a; a staff-te chu naupang fuih phûr tùrin a fuih phûr (motivate) thiam a ni mai. Chu chu mi dang thîk chî pawh a ni lo! Tin, hetiang programme/event lian lutuk buatsaih tùr hian, zirtirtu inlungrual lo thawh hona sikulina tih ve tum ngawt chi pawh a ni lo!
Min Vêltu!
Kei mi lungno hi ka ṭap leh ringawt maw le! THÛL 2023 hawnna inkhâwma lehkhabu pahnih tláng zarh a ni khân, “kim takin a ti famkim”! Khuallian Pu Lalchhandama Ralte, Minister, Education etc. zahawm tak chuan, Govt Mizo High School zirlai naupangte kut chhuak, zirlai hrang hrang po- etry ziah dah khâwmna, “INK ON PAPER” tih bû chu a la tláng zarh a. Chu mai a ni lo—hêng thlentír tùra hmá latu ngul pawimawh, Sir Nunpuia (Evan Lalnunpuia Hrahsel) lehkhabu, “ENGLO” tih pawh Pu Lalsangliana, Director, Education Department chuan a tláng zarh bawk.
Mi ziah sa lehkha chhiar hi chu a tih mai theih; a sawisèl pawh a har hran lo; mahse, a ziaha ziah harsatzia hre chiangtu ka ni ve! Chutih laia, kum 18 pawh tling lo zirlai lehkhabu, phêk 169 zeta chhah tih chhuah hi, thil váng tàwp khâwk a nih ka ring! Zofaten i chhuang ang u!
Eng Nge An Tih Luai Luai A!?
He THÛL 2023, “Kûtpui”—ka’n tihsak mai teh ang; an remti lo lëm lo’ng chu—an mahni sikul zirlai ngei ngei paw’n zu chhim hman lo khawpin páwn lam mi, sikul hrang hrang, college zirlai leh mi chi tinin an bàwr luih luih mai a. A ni hnihnaah paw’n THÛL hi a zo thei chuang lo! Thima khàr a ngai!
A hrim hrimah hetia “Exhibition” kan tih hian, a Science emaw thlalâk lam ngawr ngawr hi kan rilruah a awm deuh tlat a; mi hi a lém vak tawh lo ni ten ka’n hre deuh ngawt a. Mahse, THÛL-ah kha chuan naupang lemziah te, mi thia- min an vènna hnuaia hruia uai thlâk (zip riding) te, hmai, kè tin ila lo tih fai lam buaipuitu Beauty and Wellness te, NCC te kaihhruaina hnuaia pistol leh air gun kah te, dart throw (Mizo ṭawnga dah dàn ka va’n vàn—’inkhawh bùrsiak’ ti mai ang) te, tyre-a ball inpêt luhsiak te, ei in lam siamtu Baking lam te thlengin zirlaiten an show vek thei nia—a rualin!
Sawi hmaih phal loh ramhuai pûk!
An hming ka’n lam ri kher te’ng, Sir MS-a leh Sir RS-a te ngaihtuahna leh an ṭhahnem ngaihna zárah “House of Hor- ror” siam a ni. A inbuatsaihna hautak tehreng nèn, a ní-ah chuan an àwl hmak. Engkim naupang kutah an dah “ngam”—an chhiahhlawh kei min duty-tír hmak! Awi! Awi! Awi! Ka hah pawh a ni satliah lo, ka lú a hai vek! Minute li zêl a chhúnngah an lût a. Chuti chung chuan a ni hnih ní phei chuan, thim hnua luh tuma la intlar pawh la zu awm a! Tu’n an thîk lo’ng a; anni thil tih hi a “hit” ber tih loh rual a ni lo—tlawhtu mi 1000 vêl zu awm a!
Govt Mizo High School zirlai naupang pakhat mah an lût ve hman lo—a lût ho chu sikul dang, college hrang hrang, mipui vâk vêlte an ni. Sikul ṭhenkhat lah, bus trip hnih-thuma rawn inphurte pawh an awm an ti! Govt Mizo High School zirlai naupang en hun atán, sawi tawh angin, a kár leh Thawhlehni hawn belh leh rikngawt a nih kha!
Tlipna
Hei hi High Sikula thil thleng a ni. Zawhna awm thei chu, ‘Lehkha an va zir ngai àwm lo ve?’ tih hi a ni. Mahse, ka hrilh ang che: THÛL 2023 a zawh rualin, zirtirtu Academic Committee an ṭhu nghâl a. “Vision Top 10” neih dàn tùr te, a thiam lo fál tih pass dàn tùr te leh sikul bàn leh Inrinni class lâk dàn tùrte rélin an ṭhu khâwm lehnghâl—tute sikul angin kum tàwp Board exam tùr puala Study Camp nei ve ngai hek lo!
Sawrkar beng pawh he thu hian thleng se ka ti ngawt mai: Govt Mizo High School tluka, “sawrkarin a chawlh tamtír high sikul dang hi eng zât fakauh nge awm ang?” Exam tinréng nghah nán sawrkarin a hmang a. Entír nán mai mai, THÛL a zo chiah a; zirtirtuten thâwk lâkna hun nei lék loin zàn dar kaw hnu thleng seat an rem leh asin! A tûk leh tûk lehah exam an véng leh a nia!
Tin, sawrkar (Education) programme awm hlek se, tirh hmasak berah an la hmang zuite hi inbih chiang teh se! Naupang talent hai chhuah an duh a; chutih rualin lehkha zir pawh an duh ve tho … pawh a ni lo, an “duh lutuk”! Lehkha zirna hun hi pe ve tawh se, a làwmawm ngawt ang.
Ka tàwpna tak tak. Naupang chu a kalna àwm kawngah zirtir rawh u, chuti chuan a puitlin hun thlengin a theihnghilh ngai lo ang, tih thu hi, he THÛL 2023 hman zawh tâk khán a dikzia a la pho lang ang—tùn aṭanga kum 10-ah!
– Zirsangkima