An thinlungah chatuan a dah a...
Eden huanah Pathianin mihring a siam aṭanga Mosia thleng khan mihringte chu an inenfiahna turin Pathian thute hi ziakin pek a ni lo va. Rom mite hnena lehkha a thawnah Tirhkoh Paula chuan, Pathianin khaw-vel ro a relsak dan sawiin ‘Adama aṭanga Mosia thlengin Adama anga thil tisual ve lote chungah pawh thihnain ro a rel’ tih min hrilh a (Rom 5:14). Adama chu la lo kal tur (Isua) nen tehkhin a ni a ti bawk.
Hemi hun chhung hian Pathianin mihringte kaih-hruaina tur ziakin Bible a pe lo va. Tirhkoh Paula vekin, Pathianin ziakin a thute pe lo mah se Pathian chanchin hriat tur mi chu an thinlungah pek a ni tih min hrilh (Rom 1:19). Hemi thu kal hmang ang deuh bawk hian Thuhriltu chuan ‘mihring rilruah chuan chatuan a dah bawk a; mahse chuti pawhin anni chuan Pathianin atir ata a tawp thlenga thil a tih chu an hmu chhuak thei chuang lo’ a ti (Thuhriltu 3:11). Ziaka Bible an nei lo chung hian, A thil hmuh theih loh (A chatuan thiltihtheihna leh a Pathian zia chu) khawvel siam tirh ata fiah taka hmuhin a awm a, thil siamah chuan a lang a ni’ tiin Rom 1:20-ah min hrilh bawk a. Chuvangin, Pathian hre lote hian a duh dan famkim hriatna turin Bible hi nei kher lo mahsela, a Pathian zia chu thil siamah a lang fiah a. A thil siamte hi mihring te hnena a lehkhathawnte chu an ni. Chuvangin, Pathian engkim siamtu pathiana be duh lote hian chhuanlam tur an nei lo.
Pathianin ziaka a duh zawng a hriattir lo chungin an thinlung lamah chatuan a dahsak a; Pathian chanchin hriat tur mi chu an thinlunga a hriattir avangin Adama anga thil an tihsual ve lem loh pawhin thihna hmangin an chungah ro a rel ta zel mai a ni. Ngun taka ngaihtuah a, thil siam aṭangte leh khawvel siam dan hmang aṭanga a inpuanna zuitute chuan ziak awm hmain Pathian hi pathianah an bia. Kaina leh Abela pawhin Pathian hnenah inthawina an hlan ve ve a. Kainain a thinlunga hriatna awm thil
ṭha hlan tur a ni tih chu a zui lo va; Abela erawh chuan a thinlunga thil ṭha leh Pathian hriatna awm chu zuiin Pathian biak nan thil ṭha a hlan.
Abela thih hnuah Evi leh Adama te chuan fapa Setha an nei leh a; Setha pawhin fapa Enosa a nei a, hemi hun lai hian miten Lalpa hming an lam ṭan a ni tih Bible-in min hrilh (Genesis 4:26). Enoka phei chu Pathian nen an lengdun ṭhin a, tichuan lak boin a awm ta a ni (Genesis 5:24). Lameka chuan a fapa chu lei anchhe dawnga an thawhrimnaa thlamuantu a nih beiseina nen a hmingah Nova a sa tih kan hmu (Genesis 5:29). Khawvela mi tam takin Pathian chu pathian anga an biak loh laiin Nova chu a thinlunga Pathian chanchin hriatawm mite hmangin Pathian mit tlungin a awm a, Pathian nen an lengdun ṭhin (Genesis 6:8, 9). Nova hunah hian an thinlunga chatuan, Pathian chanchin hriat awm mi awm reng chunga pathiana be lo va, sual lam hlir an tih avangin Pathianin thihna hmangin an chungah ro a rel a, khawvel chu tuiletin a tiboral ta.
Chung hnuah chuan Pathianin Nova aṭangin khaw-vel thar leh thlah thar a din a. Chuta ṭanga kal zelah Abrahama chuan a thinlunga Pathianin chatuan a dahsak leh, Pathian chanchin hriat awm mi a dahsak hmangin Pathian a ngaihsak a. Pathian pawhin rinawma a ngaih avangin a thlang ta a; a thlah aṭanga khawvel rorelsakna tur, Adama hnuhnung (Isua) lo pian chhuahna turin a enkawl chho ta a ni. Tichuan, ziak awm miah lovin thu maiin Pathianin Abrahama chu a hruai a, Pathian inlarna a awm loh chang chuan a khawhar thlak hman ṭhin hle ang. A thinlunga Pathian chanchin hriat awm mi awmte leh chatuan a dahsak hmang chuan a kal mai a ni a, thil lo tihsual leh ṭhin pawh a awl hle ang. Keini ziak chhiar tur nei, Thlarau Thianghlim hruaia awm pawhin kan hawisan chamchi a ni a. Ziak engmah awm lo va, a chang changa Pathianin a rawn biakna mai ring a Abrahama a rinawm tlat thei hi a chhuanawm tak zet a ni.
Abrahama thlah Isua lo pian chhuahna tur chu Isaaka-ah chhui niin a fapa Jakoba chu Lalpan malsawmin thlah chhuina atan a ruat a. Jakoba hunah hian Aigupta ramah kalin chutah chuan an thlahte chu kum 400 lai salah an tang ta a. Heng kum zali lai chhung hian Aigupta ramah Jakoba thurochhiah leh Josefa thuchah hnuhnung “Pathianin a rawn kan ngei ngei ang che u a, he ram ata hi a rawn hruai chhuakin Abrahama te, Isaaka te, Jakoba te hnenah chhechhama pek a tiam ramah a hruai chho ang che u” a tih mai loh chu Pathian inlarna hriat tur a vang hle.
Kum 430 hnuah chuan Lalpan Aigupta sal aṭanga hruai chhuak turin Mosia a ruat a. Chu Mosia awm thleng chuan a ni Pathianin Adama awm achin Adama anga thil tisual lote chungah pawh thihna hmanga ro a rel tak chu. Mosia hnenah a duh dante chu ziak ngeia a pek tak avangin a rorelma hmasa chu titawpin ziak, Bible a pek tak hmang chuan Lalpan mihringte chu ro a relsak ta a ni. Rom 5: 14 hian hun pui pathum min hriattir a, chung te chu: Adama aṭanga Mosia, Mosia aṭanga Kross leh Kross aṭanga vawiina kan hun hman mek hi.
- Commissioner Lalkiamlova