2014 Myanmar Census CODE NUMBER leh ZOFATE(Part-II)
Evangelist-ten thu an sawi dawnin thu hma thehah “vawinah hian tumah tih chhan bik ka nei dawn lo va, ka rilrua ka vei zawng chu huai takin ka sawi mai dawn a; keimah min sawi chhan titu zawng zawngte tana sawi ka ni ang” an ti ṭhin. Chutiang deuh chuan tumah mimal sawi chhan bik nei lovin 2014 Myanmar Census - Code Number leh Zofate tih ka ziak a, ka ṭhiante ṭhahnemngaihna zarah February ni 2 khan Vanglaini-ah min chhuah sak ve hlauh mai a, ka lawm tak zet a ni.
Pu Zomawia Khiangte-in ka thuziak min lo chhiar sak ve a ni ngei ang a, February ni 6 chhuak Vanglaini-a a article-ah ka hming a rawn ziak lang tlat mai. A thuziak hmasa ka chhang let emaw a lo inti hial a, a mah mimal chauh chhan let nana ziak erawh ka ni hauh lo. Ka thuziak kha lo chhiar nawnin ngun takin min lo zir chian sak se ka duh ngawt mai.
Myanmar sawrkarah hian Mizo hmingin record hmuh tur pakhat mah a awm lo va, Chin tia record vek kan ni. Kohhran leh khawtlang thil (social activities) ah chuan ṭawng khat hmang na na na chu kan lung a rual ṭhin viau mai a, keimahni kan insawi nan pawh Mizo kan inti vek ṭhin. Amaherawhchu, politics a inrawlh ṭhin avangin ṭawng khat hmangte pawh kan in en hrang leh mai ṭhin a ni. Politics leh hnam kan la tliar hran thiam loh vang a ni bawk.
Entirnan: November 8, 2015 Myanmar General Election-ah khan, Duhlian/ Mizo ṭawng hmang zingah mi ṭhenkhatin NLD (National League for Democracy) kan ṭan em em a, (Hualngo party tia sawiche duh pawh an awm), ṭhenkhatte chuan USDP (Union Solidarity and Development Party) chu Mizote tana kan himna leh min hmangaihtu berah ngaiin mipui hnenah vote ngei tura sawmna lehkha an lo sem ve bawk a ni.
Myanmar-ah hian Lusei leh Lushai kan awm ti ila a sual awm lo ve. Hei hi hrethiam lo leh hre hrang lo kan tam a, kan ziak hrang thiam ṭhin lo bawk. Lusei hnahthlak ni miah lo, (e.g: Fanai, Hmar, Khiangte, Ralte adt.) Lushai Hills aṭanga (mautam leh ram buai avanga) rawn pem chhote leh Burma Army-a rawn ṭangte khan Myanmar-ah chuan an rawn inti-Lusei ve ta vek mai a, chutiangho chu inti-Lusei or Lushai-440 te an ni (an vai chuan an ni lo). Anmahni pawhin tunhma chuan Chin an inti duh ngai lo va, Lushai/ Mizo an inti deuh kher ṭhin (tunah pawh ṭhenkhat chuan an la inti zel tho). Chuvangin, Lushai-440 chu Mizo code bika ngai mi tam tak an awm phah ta hial a.
Census-ah pawh mahni chibing hminga code nei lo Duhlian/ Mizo ṭawng hmang zawng zawng chu Lushai-440 ah an inziak lut vek a, thil remchang tak a ni bawk. Hualngo-in code-447 a hrana an nei bik hi eng emaw ti takin mi ṭhenkhatten an thik riau mai a, kawng chi hrang hrangin an sawisel a, Lushai-440 ah inziak lut ve mai turin an sawm ṭhin. Nimahsela, article hmasaa kan sawi lan tawh ang khan Hualngo hminga code-447 hran nei ve na na na chu Lusei hnahthlak dik tak ni lem lo, “eng-nga” ṭawng hman avanga inti-Lusei (Lushai-440) ho zinga va inziah luh ve ngawt chu a remchang thei lo a ni. Upaten Hualngo-447 ah kan inziah luh avangin Mizo kan nihna a dal chuang lova Myanmar-ah Chin, India-ah Mizo kan ni mai e an ti a ni. Myanmar Encyclopedia, Chin Special Division (State-ah hlan kai a nih hma) chungchang leh a chhunga chengte chanchin ziahnaah Hualngote chu Lusei thlang tla ve lote an ni tiin an ziak kuau mai; Hualngo chu Lusei thlah dik tak an nih thu hi sawrkar pawhin a hre chiang hle.
Myanmar-a cheng Zo hnathlakten impumkhatna ṭha zawk kan neih theihna tur chuan Chin tihah hian lungawi taka kan luan luh hmasak phawt a ṭulin ka hria. Chin hulhliap pawn lama tal hran kan tum chuan politics thli chiain min nuai nghal ang a, kan ding khawchhuak zo lo mai ang tih pawh hlauhawm tak a ni. Myanmar zofaten ṭawng tualleng kan la nei thei lo hi inpumkhat kan harsatna lai ber chu a la ni. Duhlian/ Mizo ṭawng hi common language atan it ṭhin hlawm viau mahse a ṭawng bul neitu berin Chin kan intih ṭhat duh tlat loh avangin Chin unau dangte ngainat kan hlawh loh phah a ni.
Myanmar zofaten census-ah Code number hrang hrang kan neih avangin in en hrang mai lo ila, chibing zawnga in hmer leh in sawichhiatte ban san bawk ila. Inpumkhatna lamah hma kan sawn phah zawk ngei ang tih ka ring tlat a ni.
- Vanlal Zawma, UAE