Written by
R.Zomawia

Kawngpui dimna chang kan hre lo

New Secretariat Complex huam chhung leh Chawnpui inrinna leihlawn bulah signboard lian zet, fiah taka intar a awm a, chu chu ‘Bawlhhlawh leh leivung kawngpui leh a chheh velah paih phal a ni lo. Clean Aizawl City tiin. A hun chiah ka hre ta lova, Aizawl Sub-Divisional Magistrate pawhin thupek a chhuah tawh a, New Secretariat Complex chhung kawngpui sirah lirthei sil, Zonuam leh New Secretariat panna kawngpui kamah leivung paih khap a nih thu a tarlang a, thupek zawm lote chu hrem an nih tur thu a puang.

Sawrkar pawhin kawngpui dim hliau hliau turin mipuite min duh a, a chhan chu kawngpui hi a hmangtu kan ni vek a, a hmangtu chu sawrkar chauh a ni lova, mi tupawh kan ni vek a, kawngpui dim taka enkawl leh humhalh tlat hi kan tihtur a ni. Kan tih tur hi tih nachang kan hriat tawk loh avangin kawngpui ṭha kan nei rei thei lo, kawngpui tichhetu chu mipuite bawk kan ni.

Kawng sira leivung paihtuten kawngpui an tichhia

Bawlhhlawh leh leivung kawngpui sira paih phal loh tih tar kuau mah se a bul maiah leivung paihna a vum ther thur a, hmuh a hreawm hle. A paihtute hian engtinnge an paih ngam le? tih hi ka ngaihtuahna-ah a awm reng mai. Mi pangngai an ni lo nge, an sual hrim hrim? Helai hmun vekah hian vawikhat chu kawngpui lai takah leivung an lo paih hnur tawh bawk.

Zonuam leh New Secretariat inkarah pawh hian kawngsirah leivung paihna a vum thleh thluah a, kawngpuiah leivung hnawk a tam phah em em a, ruahsur loh lai pawhin kawngpui a ti khu a, kawngpui ṭha tak leh nuam tak kha leivung paih fimkhur loh vangin kawngpuiah a chang ta a ni. Henglaia leivung paihtute hi kan inhau ngam lo nge, an ngampa viau mai. An paihna ram hi mimal ram niin ram neitute hian an phal pawh a ni thei, mah se kawngpui an tihnawk a, an ti khu bawk a, a chhiat phah em em bawk. Mipui kawngpui hi zahna chhete eih pawh an nei lo tihna a ni. Hetiang ang rilru pu mi kan la neih chhung chuan kawngpui ṭha kan nei thei lo ang.

Kawnpui leh Buichali inkar kawng chhe lutuk an rawn tarlan zingah pawh khan kawng sira leivung paih fai loh vanga lirthei chetsualna thengin mi pahnih an thih tawh thute Kawnpui YMA hotute khan hmanah an sawi a. Kawng sira lei vung paih hian nghawng a nei chhe em em mai a, fur a lo ni ang a, heng leivung paihna kawngpuia chambang hian kawngpui a tinal a, kawng kalte tan a hlauhawm a, kawngpui ṭha tak kha a tichhe ṭhin a ni. Sum tam tak senna kha kawng dimna chang hre lo ho vangin kan vaiin kan tawrh phah a, kawng siam ṭha leh turin tih leh fe a ngai ṭhin.

Leivung paih fai loh avangin tuihawkin luanna tur a hre lo a, kawng sira tuihawk luankawr a hnawhkhat vek a, kawngpui khatin tuihawk a luang a, chu chuan kawngpui chhuat a tikhuar dek duk ṭhin. Lirthei tan harsatna nasa tak a siam a, khawpui chhung culvert-a leivung leh bawlhhlawh tinreng kan paih ṭhin pawh hi a ṭha lo hle. Hmun ṭhenkhatah chuan tui tlanlai thianghlim takte a ti bawlhhlawh a, tui hna leh tuiluankawr a hnawh ping vek thei bawk a ni.

Kawngpui hi hnathawhna tur a ni lo

Kan khawpui kawngpui neih chhunte hi kan duat tawk lo hle. Kawng kan nei zau tawk lo tih kan hre vek a, in saten kawng sirah balu, rawra, brick leh cubic lung kan chhek hnur a, loh theih lova hun reilo-te atana han tihnawkte hi chu a hriatthiam theih. Ṭhenkhat chuan inthlahrung miah lovin rei tak tak an dah a, motor inpel tur tan pawh harsatna a awm ṭhin a ni. Kawngpui chanve dawn hnawh khat mupin zan engemawzat an riah tir ṭhin a ni.

Sawrkarin dan a chhuahah chuan ‘Kawngpui-ah eng thil pawh kawng ti chep zawnga dah hnawk phal a ni lo’ tih a ni. Heti chung hian sawrkar dan kan ngaipawimawh lo a, sawrkar pawhin heng kawngpui tihnawk a, vantlang tana hnawk siamtute hi dan angin hrem a nei tawh em? Hrem a nei a nih pawhin sawi tur a tam lo ang - heti em ema kawngpui kan ti hnawk ngam hi.

Sawrkar chuan kawngpui tihchhiat hlau takin thupek a chhuah a, kawngpuiah Rod chhut phal a ni lo tiin - hmun ṭhenkhatah chuan rod chhut ngilna atan kan hmang chawrh chawrh a, a uihawm hle a ni. Kan in sakna lamah side drain kan hnawh ping a, kawngpuiah tui a tling a, motor sil nan kawngpui kan hmang bawrh bawrh a, kawngpui kan va duat lo em!

Kawngpui tichhetu mipuite

Sawrkarin kawng a siam muang, kawng siam vat turin NGO ten an nawr tih kan hre ṭhin. Helam hi chu ka sawi tum a ni lem lo, kawng kan neih ṭhat sa kan dim lo lutuk hi a pawi zawk. Kawngpui siam hrim hrim a tlo lo a, fur khat pawh a daih lo tiin kan sawi bawk ṭhin a, dikna chen a awm ang. Helam hi chu sawrkar lam hnathawh a ni a, sawrkarin mipui tan kawng ṭha tak min pe a, duat taka enkawl hi mipuite tih ve tur a ni. Kawngpui chhiat chhan ṭhenkhat hi chu mipuiten kan dim loh vang liau liau a ni.

Kawng tichhetu kan nih chuan sawrkar kan dem thei lo ang. Dan hi mitin hian zah hram hram ila, mipuite ṭangrual ila, kawng ti bawlhhlawhtu, kawng sira leivung bun mai te hi kan hmu a nih chuan thuneitu hnenah report nghal vat ṭhin ang u. Kan ṭanrual deuh loh chuan kawngpui ṭha kan nei thei dawn hlei nem. Leivung paih ṭhenkhatte hi chu inthiam loh a hnekin an la meng rum ve khanglang zel a. Paihna hmun AMC te pawn an siam ang, a hla deuh a nih pawhin leivung paihtute hian i paih hram hram ang u khai.

A hrem theitu thuneitute pawhin khauh takin vil sela, dan ang takin in hrem zat zat tawh ang u - thil ṭha lo titute an tawm-im mai ang. Dan a dul lutukna ramah dan palzutna a thleng ṭhin. Dan ngaih-pawimawh lohna hmun reng rengah hmasawnna a chak ngai lo, ramin hma a sawn aiin mimal invurna a nasa zawk
ṭhin. Mimal thiltitheite thuneihna hmunah a chang thuai a, vantlang hmun leh thil a him lo fo bawk.

Kan khawtlang kalphungah mi dan lova a lo che kan hmuh pawhin in hek kan hreh ṭhin, hautu leh hrilhtu nih pawh kan hreh a, chutiang bawkin dan lova thil titu pawh inthlahrun a hnekin a pawng zawk zawkah te an ṭang a. Kristian ramah a ruka thiltih a tam a, a langsara thil ti rukru kan tam a, langsar vak loa kan ngaih, langsar tak si pawisa eiruknain zung a kaih nghet tlat bawk a nih hi.

Chhungkua-ah inzirtirna ṭha kan inpe mawlh mawlh emaw tih reng laiin sualin kan ram hi min chim hneh viau a ni. Chuvangin, kan kawngpui te hi humhalh ṭha ila, a rukin leivung i paih tawh lo ang u. Bawlhhlawh i paih mai mai lo ang u.

- R.Zomawia