Written by
- Engkima Chawngthu

INTHLANNA THIANGHLIM NGE PAWIMAWH A HNU LAM?

Mizoramah inthlan pawimawh tak mai Assembly member tur thlanna kan nei leh dawn a. Mizoram hi Pathian khawngaihna azarah inthlanna buatsaih kawngah kan hmingṭha viau a, India ram state dangte pawhin an hriat khawpin kan che ṭha a ni. Kohhran leh tlawmngai pawlte thawhrimna mipuiin kan ṭawiawm ṭhat avangte ni a, a lawmawm takzet zet a ni. Hetih rual hian ngun lehzuala kan inenlet hian, belhchian kan dawl meuh em tih ngaihtuah ngai tak a ni ve tho awm e.

Inthlan lai nge pawimawh a hnu lam hi? : Inthlanna muanawm leh thianghlim neih hi a ṭhat viau rualin, inthlan hnua kan thlan chhuahte chet dan hian kawngro a su zawk em aw tih theih a ni. Inthlanna thianghlimah chauh hian kan tawp mai ang tih a hlauhawm. Inthlan hi mipui rawngbawl tura kan inbuatsaihna hmasa ber a ni a, inthlannaa kan chet dan hian mipui rawng kan bawl dan tur hi kawng tam takin a hril ngei mai a. Inthlannaah sum kan sen vak chuan thlan tlin kan nih hnuah mipuite chanai laksak maite pawh thil awlsam tak a nih theih avang hian, MPF lam chuan inthlan hautak lo zawnga kalpui ṭha a ti a. Inthlan kan neih tawh dan en pawhin hetiang kawngah hian kan che ṭha viau a nih hi.

Amaherawchu, inthlan a zo a, inthlannaah chuan engti kawng pawha lo hmingṭhain emaw, hminghliau deuh pawh ni ila, thlan tlinten mipui rawng an bawl tak hnu hian eng nge kan chet dan ni ta zel tih hi a pawimawh zawk. Inthlan laia che ṭha lo tan inthlan hnua chet ṭhat a har lai hian, inthlanna felfai tak neih hnuah pawh mipui rawngbawl kawngah hian che ṭha lote pawh a awm theih awm e. Chuvangin, inthlan hnu kum ngaa thlan tlinte chet dan hi a pawimawh ber chu a ni. Chumi tur chuan inthlannaa chuhtute hi kan inzirtir tam a ṭul hle awm e. Chumi a nih loh chuan inthlan laia kan chet ṭhat thu hi kan sawi uar viau si hian, mipuiin inthlannaa kan chetṭhatna hi an chhawr leh si lo ang tih a hlauhawm a ni.

India ramah hian inthlan muanawm ber nei mah ila, sorkar ṭha ber, mipui ngaihsak ber kan neih leh si loh chuan awmzia a awm lo. Zirlai, class room-a by-heart chak deuh, exam-a pass thei der lo ang lek kan ni mai ang awm e. Classroom-a kan by-heart chakna kha exam-naa mark hmuh nan kan hman tur a nih angin, inthlanna thianghlim leh muanawm neih hi sorkar ṭha, mipui ngaihsak sorkar min petu ni mawlh se.

Inthlan boruak dai deuha a lan lai hian: MPF te kaihhruainain inthlan boruak pawh hi tun hma lama party ruihchilh hun anga so bulh bulh ang kha a ni ta hauh lo. Inthlan ni berah pawh inthlan ni a ni tih hriat loh khawpin boruak a dai thei a, a mak khawp mai. Tun hma inthlan boruak ri hut hut, party boruak nena party flag te, poster leh banner tar chuai hun kha a ral a, motor leh party information vela party hla play-a tih bung bungte hi a awm ta vak lo, a lawmawmin hmasawnna ṭha tak a ni. Chutihrual erawh chuan party-te inbeihna te, an insawi duh dan te, social media lam an inbeih duh dan te erawh a mawi lo viau mai a. Tin, dawt muhlum thudik anga sawi mai te, thil thleng dik lo sawi vak mai te, mi nihna dik lo taka tarlansakte thlengin kan ti hreh miah lo va. Ram pawn lam hmuhah mawi taka lang si hian, mi dang hmuhah dam thlup, fel duam, muanawm tak anga kan lan lai hian, a chhungah hian belhchian kan dawl lo va, mawi lo takin kan che mek lo maw? Kan inenlet deuh chu a ṭul viau a ni.

Inthlanna thianghlim nge hautak lo ?: Mizoramah hian inthlanna thianghlim hi ka sawi fo a, inthlanna thianghlim tak hi kan nei meuh em le? MPF kaihhruaina hnuaiah hian inthlanna thianghlim kan tih hi a ni phak em? Nge ni, inthlanna hautak lo ringawt zawk le? Chu pawh a lan dan a hautak lo ringawtte hi a ni mai lo maw? Pathian khawngaihna azarah inthlanna muanawm tak hi chu kan nei ṭhin a. Poster tih tlem, banner tih tlem, party flag tar chuai lo tih te, inthlan puan hnua house-house campaign phal loh, kawng zawh phal loh, chaw eikhawm phal loh tih velte hi a ṭha em em a. Amaherawchu, heng te hian inthlanna thianghlim min pe tak meuh em? Vote leina hian digital payment te hi kan hmang ṭangkai tho em? Inthlannaa senso tih thlemna, hautak lohna thlentu hian mi dik min thlantir tak meuh chuang em le? Candidate te insen vak vakna kha a tlem nain, mipuite vote lei nana sum an sen hi a pung sawt lo maw? Inthlanna hautak lo ngawt hi a sàwt lo va, inthlanna thianghlim tak nei tura mipuite kan ṭanrual hi thil pawimawh tak a ni awm e.

Kan ṭawngṭai leh vek awm si a: Kum hei leh chen hi inthlan kan hmachhawn a, inthlan dawnin kohhran hrang hrangte kan ṭawngṭaiin, hmun ṭhenkhatah phei chuan Bible chhiar chhuah programme, ṭawngṭai tlaivar te, Bethel programme te hial neiin kan bei leh nasa viau mai thei a ni. Chu kan ṭawngṭainaah chuan kan ram hruaitu atan Pathian mi ruat thlang chhuak tur te, Amah ṭih mi thlang turtein nasa takin kan ṭawngṭai ngei ang a. Mahse, a ṭawngṭaitute hian kan ṭawngṭai chhanna kan ni lo hlawm ṭhin lai tak hi a buaithlak ta ṭhin a ni. Kan ṭawngṭai vak tak nain kan party tan lam mi kan vote leh tho a, ṭan lam nei ran chungin kan ṭawngṭai ṭhin a lo ni awm e. Kan biak Pathian hi ṭawngṭaina chhangtu a ni kan ti a, mahse, hei leh chen hi min chhang ta lo emawni tih tur kan ni hlawm si (tun hma aṭangin kan thlan tlinte hi duhkawp lohna a nasa thei em mai). Kuminah hian kan ṭawngṭai leh hlawm tawh ngei ang a, kan ṭawngṭai chhanna kan ni ngam hlawm dawn em le?
Pathian thu leh inthlanna: Mizoram hi kristian ram kan ni kan ti bawka Pathian thu leh inthlan hian inzawmna thuk tak a nei ve ṭhin reng a. Inthlan dawn hian zawlnei, inthlan dawna thupuang ṭhin, inthlan tur lo hrilh lawk ṭhinte an awm ṭhin a. A ṭhente hi chuan awn lam nei ranin, a chak tur emaw sorkar tur emaw an sawi ṭhin. Hei hian Mizote nunah Pathian thuin hmun lian tak a chanzia a tilang a, chutih rual erawh chuan kan sawi zin leh kan buaipui ang hian kan nunpui tawk lo emaw tih tur a ni fo mai. Inthlannaa ding zawng zawng hian Pathian tan, kan ram tan, kan hnam leh mipui tana thawk tura insawi vekin inthlan an chuh dawn a. Tlema duhthawh deuh phei chuan Pathian tirh avanga inthlanna chuh turte pawh an awm a. Eng tak ang hlawm ang maw le?

Dante hnawk ti riau kan ni em ?: Inthlan dawn hian sorkar lam leh sorkar ni lo pawl (kohhran, tlawmngai pawl leh MPF etc) te'n ngenna te, inkaihhruaina hrang hrang an siam ve ṭhin a. Heng zawm kawngah hian enge maw kan dinhmun ni le aw? Dan zawng zawng hi zawm kim vek sen a ni lovang, mahse, mi ṭhenkhat hi chuan sorkar dan bawlhpelhin, a mawi leh mawi lo pawh hi sawi thei lo deuh ṭhin em aw tih tur a ni. Kan sawi tawh angin Mizoramah hian inthlan hautak lo kan neih theih nan MPF-te'n theihtawk an chhuah a. Amaherawhchu, party ṭhenkhat ṭhahnem ngai deuh hi chuan MPF hmalakna hi hnawk ti riaute hi an awm thei awm e. A tlangpuiin party che ṭha leh kaihhruaina anga kalte hi chuan MPF hi hnawk an ti viau lo. Tin, in lo chik emaw party ṭhenkhat MPF hnawk ti lam hi chu a chet ṭha lo zawk emaw, chak lo lam an ni duh viau mai leh nghal a. Tun ṭum inthlanah hian in party hian MPF hi hnawk in ti dawn nge in thawhpui dawn le?

- Engkima Chawngthu