HMEICHHE AW

Hmeichhia emaw mipa emaw kan nihna chungah hian mihring kan nihna hi a lian zawk a. He kan mihring khawvel tuipuiah hian ngaih pawimawh hmasak tur kan ngaih pawimawh loh hian innghirnghona a awm a, kan nun hi a buai ṭhin a nih hi.

Rahbeh mi tam tak awm mah se, tun ṭumah chuan mipa leh hmeichhe chungchang chauh sawi ta ila. Gender hi pahnih aia tam daih awm tawh mah se, Gender awm belh zelte hian mihring siam chawp a nihzia a tilang chiang viau a ni.

Kan khawtlang inrelbawlna hian mipa lam a hawi avangin mipa aw chuan ngaih pawimawh a hlawh a, anni pawhin eng emaw thil thleng a awm chuan aw (voice) chhuah chu an tih tur rengah an ngai a, thil ṭha tak pawh a ni. Hetiang chiah hian hmeichhe aw hi ngaihhlut ni se chuan kan nunhona hi a hrisel ni mai tur. Amaherawhchu a tak ram hi duhthusam ram nen a inhlat em avanga ‘duhthusam ram’ ni pawh a ni mahna. He kan ngaihdan hian Pathian ngaihdan nei ve tura ngaihtuahna fim mipa anga a pek tho na hi a palzut em?

Mizorama hmeichhia te dinhmun hi a ṭha tawh ti ṭhin mah ila, khawhar ina thu an sawi ve chuan hmeichhe nasa nih an hlawh a. Kohhran hmeichhe khawmpui emaw an hun hman te hi “an nawi nak zel” ti an awm a, hmeichhe dinhmun sang tawh tak anga kan sawi ṭhin nen hian a inpersan viau a ni.

Mipa mai ni lo, hmeichhe ṭhenkhatte pawh hian hmeichhiain aw (voice) an neih ve hi ṭul an ti lo. Chumi awmzia chu ngaihdan nei lova ramsa anga awm mai mai turin an beisei a ni. Hmeichhe chanchin leh an harsatna te, an hmasawn dan leh hmabak thlengin mipain an sawi chuan an sawi kim lo va, hmeichhia bawkin aw an chhuah a ngai a ni. ‘Feminism’ tih thumal te, ‘hmeichhe chawisanna’ tih ang te hi a engamah hmain dodal chungin sirah kan hnawl leh mai ṭhin. Chutiang mi chu kan ni a nih pawhin vawi khat chauh, vawi khat chauh tal chik leh thuk takin ngaihtuah chiang ila, kan hre thiam mahna. Chutiang chuan kan harsatna hi hmasawn ngei turin tlangaupui ṭheuh ila, inhela indem tawn lovin inhrethiam tawn ila, kan hmakhua hi a eng ngei ngei ang. A tawpah chuan mihring kan nihna zawnah inpeng tawn leh inmamawh tawn ṭheuh kan ni si a.

Hmeichhe hnuaichhiahna hi langsar tak pakhat a ni a, chumi chhungah chuan hmeichhiain aw an nei zawi em em a. French feminist Helene Cixous chuan a helh hle a, kan sawi ve tur a ni a, keimahni ngeiin kan au chhuahpui ve tur a ni a ti a. Kan history te pawh thlir ila, hmeichhe chungchang te pawh hi hmeichhe ziah tam tak chu awm ve se kan hriat dan pawh a dang deuh mahna. Rambuai chungchang te pawh hi a ni a, mipa ziahah chuan hmeichhia te hi mipa hlimthlaah an awm fo va. Mipa chuan an chanchin an ziak mai a ni a, an tih tur pawh a ni. Chutiang chiah chuan hmeichhia pawhin kan chanchin kan sawi a, kan ziah ve a ṭul a ni. Hmeichhe ṭhenkhat chuan ngawih hi an chanvo niin an ngai a, mipa hlimthlaa awm tur niin an inngai a, an thu a lawm tih theih ni mah se a nghawng a thui a, a kangkai nasa em em a ni.

Chuvangin, eng gender pawh ni ila, mahni indah hniam mai lova kan ngaihtuahnaa awm leh kan bul vel emaw, kan khawtlang tana hmasawnna tur leh ṭha tur emaw nia kan ngaih au chhuahpui hi mihring kan nih anga kan tihmakmawh leh, kan mawhphurhna a ni a. Mi, aw leh ngaihdan nei reng reng lo chuan hlutna a nei thei dawn em ni?

-Debbie Rinawmi