Written by
-Dr. C. Lalrampana

KAL NÂ DAMDAWI

Kal (kidney) hi mihring taksa peng pawimawh tak pum chhung dinglam leh veilama awm hnathawh pawimawh tak nei a ni a, a tel lo chuan mihring a dam khawchhuak thei lo.

Kal hian thisen a thlifim a, bawlhhlawh paihchhuakin zunkawngah a pechhawng a, thisen thlifimin thisena tui bawlhhlawh leh chemical-te a paih chhuak ṭhin a, chu chu zunkawng pipe (tube) chuan kal lai tak ve ve renal pelvis an tihah chuan vuah zawmin; phingah a lo dawngkhawm a, pawnah a paih chhuak leh ṭhin a ni.

Kal hian thisen kal blood circulation mumal takin a siam a, red blood cells chu mumal takin hna a hawhtir ṭhin a ni. Kal natna hi tui thianghlim lo in aṭang leh ei leh in fimkhur tãwk lohna leh, thil dang tam tak avangin a awm thei a.

Chuvangin, kala lungte awm ṭhinte pawh hi kal chak tawk loh avanga hna a thawh ṭhat theih loh vangin thisena bawlhhlawh thlifim ṭha thei lovin a lo awm a, chung bawlhhlawhte chu inhlawmkhawmin lung ang maia changin a lo sak a, a len deuh phei chuan zunkawngin Kal a rawn zawmnaah a hnawh ṭhin emaw, zunkawngah a tang/tangkhang a, chu chuan phìnga pawh thla zelin zun dawt aṭanga engthawl taka zun lo luang chhuak tur chu a dál a, chuvangin, Zunin a siam a, mihringin nasa takin a tuar ṭhin a ni.

Chuvangin, kal hi uluk taka enkawl a ngai a, conventional medicine (vai damdawi) nghawng ṭha lo tam tak nei ei vak vak ai chuan, mahni in lama damdawi ei mai theih (nature’s remedy) lam hi hmang uar ila a tirah dam nghal vut lo mah se, a dam a nghet a, a dam a chiang bik a, nghawng ṭha lo a nei tlem bawk a ni.

Heng a hnuaia mite hi mahni in lama kan hmuh mai theih leh sum sen vak ngai lova kan hman ṭangkai mai theih a ni a, i kala fel lova i hriat chuan a eng emaw ber hi regular takin hman tum ang che.

Baking Soda: Tuisik thianghlim no khatah baking soda thirfiante khat chawhpawlhin ni tin no khat in ṭhin tur.

Purunvar : Chaw ei apiangin purunvar (Garlic) fang/mum 5 tal hmeh tel ṭhin tur.

Parsley Juice : Ni tin parsley (Dhania) chhum tui no khat in ṭhin tur.

Theitui : Theitui eng chi pawh ni tin in a ṭha a, Nimbu/Hatkora tui ni tin no khat tal in a ṭha lehzual.

Ramtheihmu tui : Ni tin Ramtheihmu tui rial no khat in ṭhin a ṭha.

Vitamin C : Ni tin Vitamin 'C' ei ṭhin a ṭha. Vitamin 'C' hi conventional medicine ni tho mah se, nghawng ṭha lo lutuk a nei lo nia ngaih a ni. Ni tin puitling tan 500mg vawi 2 zing leh tlaiah thla khat chhung ei a tãwka ngaih a ni. Naupang tan 250mg ni tin vawi 2 zing leh tlaiah ei ṭhin a ṭhaa ngaih a ni bawk.

Aloe Vera tui: Aloe Vera tui ni tin no khat tal in ṭhin a ṭha.

Apple um : Apple cider vinegar, apple um no khatah khawizu fiante 2 pawlha in ṭhin a ṭha.

Green Tea/Herbal Tea/Phãn : Ni tin Green Tea/Herbal Tea/Phãn no 1-5 tal in ṭhin a ṭha.

10. Tui Thianghlim : Ni tin tuisik thianghlim tam tawk in a ṭha a, zan mut dawnah leh zing thawh veleh in a ṭha ber.

Hlo nuar : Hlonuar hnah mal 30 leh purun var mum 7 chawhpawlh densawm tui in ṭhin a ṭha a, a zung chhum tui in a ṭha bawk.

Sumbul hnah: Sumbul sen chi emaw a var chi emaw a hnah chhum tui in ṭhin a ṭha.

Ram lakhuih: Ram lakhuih zung, a hnah emaw a pil chhum tui in ṭhin a ṭha.

Mitthi sunhlu: Mitthi sunhlu hnah emaw a zung emaw den sawm tui sãwr, thianghlim taka thlitfima sãwngbawl rial no khat zelin ni tin vawi 2, zing leh tlaia in ṭhin hi ṭha hlea ngaih a ni.

Thingpui sen: Tui so/sa no khat, tui thianghlimah thingpui fe (black tea) eng chi pawh thirfiante 1 telh la, no ½ a nih thlengin chhuang kang la, tuk tin chutiang chu zing thawh veleh kãr khat chhung in ṭhin a ṭha a, hei hian kal chak lo leh kal ná leh vung thlengin a chhawk zangkhai theia ngaih a ni.

Heng bak pawh hi ramhmul damdawi tarlan tur tam tak a la awm thei.

A pawimawh ber chu a enga pawh khi i hmang a nih chuan i ei hunbi dik takah zel pelhsawlh lovin ei ṭhin la, a rei lo berah thla khat emaw a aia rei emaw ei la, i thatpui dan tur a chiang thei chauh ang. Vawi hnih khat eia dam mai tura inngaihna avanga damdawi ei chawlhsan chin hi natna cho chhuahna tawk lek a ni thei tih hria ang che.

- Dr C Lalrampana