Ka ṭhianpa – Partyruihchilha
Ka ṭhianpa nên hian kan inhriatna a rei tawh a, khawsa ho reng kan nih avângin a mizia te, a sûkthlêk te, a rilru puthmang zawng zawng hi ka ‘vaibêl’ ti khawpin ka hre chiang ve. Ni tin inkawp châwt kan nih avângin a nihna engkim sawi chhuahsak ngam tur khawpin kan inngam a. Ka sawi chhhuahsak dâwn a ni. Ka ṭhianpa hi a hming ang taka party ruihchilh bur a nih avângin party-ah a inhmang ral a, inthlan dâwn hnâiah phei chuan an party tân engkimah a inkâu lâwk a, chhaih loh pawhin a kawlh sâ! Lawm luh ngah loh hlau tlawk tlawk politics level hi a khelh phâk tâwk a ni a, mahni ṭanghma hai râna champion tum party ruihchilh politics level hniam tak hi ṭhansan a hun tih ka ṭhianpa mizia aṭang hian ka hmu fiah.
Ani chuan engkim mai hi party mitin an thlîr a, thil a hmuh fiah thiam dân ber pawh, “Party rilru mil a nih chuan eng pawh thil ṭha a ni a, a nih loh chuan eng mah a ṭha lo,” tih hi a ni. Ani ang, party ruihchilhna râuin a man laklawh hi mi tam tak an awm a, ka ṭhianpa erawh hi chuan a nihna hi a pawm mai a. Party flag leh chhinchhiahnate hi a pathian ngawih ngawih mai a. Thil ṭha leh ṭha lo thliar hrang thei tur khawpin ngaihtuahna a sêng duh lo! A nun zawng zawnga party ruihchilh a nih tlat avangin party thil chu an dah lian ber a. An party dinchanna tur a nih phawt chuan engkim a huam a, dâwt leh bumna pawh ni raw sek sek, a tân chuan hmanraw thianghlim a ni kumkhua mai a ni.
Ka ṭhianpa hi eng ang mi nge a zui tihah a buai ngâi lo, a mi zuiten eng chhinchhiahna (symbol) nge an hman tihah chiah a buai. Mi dik leh ṭha a zui rêng em, tihah pawh a buai chuang lo; an party hming lamna bua hming chuang a zui em tih chu a thupui ber! Dâwt leh thutak thliar hrang a, mi nâwlpui hmasâwnna ngaihtuah a, kawng dik zawh hrâm hrâm ai chuan, hlemhlêtna leh vertherna nen inkuah rial chunga party symbol hnuaia ât so a thlang a. An party dinchanna tur a nih phawt chuan hmanraw tawrawt lutuk awm theiin a hre lo; ani hi pa pui tak a ni!
Ka ṭhianpa chuan, “Party ruihchilhtute hi mi hnawksak tak kan ni a, ram hmasâwnna daltu lian tak kan ni bawk,” a ti hem mai a. Sawi chhunzawmin, “Keini ang duang hi awm lo ila chuan politics pawh hi a thianghlim thei ang,” te a la ti ta deuh deuh! A hmuh leh a hriat zawng zawng chu party ruihchilhna rilru aṭangin a teh vek a. A thil hriat thiam dân pawh inerna leh indona rilru aṭanga chhuak a nih zêl avangin a thlírna a him lo a, chu a thlîrna chu mi dang zirtîr chhâwn leh atâna thil hlauhawm berte zinga mi a ni tih pawh a pha lo. Mi dang a ngai thei lo em em a. An pâwl mi leh sâ ni lo chu an elpuite vek niah a ngai a, sakhaw puithiamte pawh party âwn lam nei fai vek angin a hmû a, rem leh rem lovin party nen a sawi zawm a, an party lam âwn lo nia an hriat sakhaw hruaitute chu a hmêlma en a, an chhiatna duhtu hmuhin a hmû a, kohhran thlengin political party tluk rengin a hmu a, a thunun theih emaw tiin kohhran chunga inlek mai a pawi sa lo – a pui a ni! A thîkthu a chhia a, anmahni aia chan ṭha zâwkte pheh thlûk dân kawng dap dân a hre kiau a, mihring nun hona kawng zawng zawngah hian hnehtu dinhmun luah rengtu tur emaw a inti a. A nun hi hamṭhatna zawng rêng rênga tlân reng a nih miau avangin mi dang rinna a tlachham em em bawk – ka ṭhianpa hi mi danglam a ni!
An party mî leh sâ chu eng ang mi pawh ni se, an thlarâu milpui niah a ngai nghet hmiah a. Lamṭang a duhtui lo a, dinchan châka tui hâl reng a nih miau avângin dik lohna hnâwl ngam khawpin a ding nghet thei lova, a tân hmanraw ṭawp lutuk a awm thei hek lo. Ding nghet lo viau e, ti lo chuan an party mî leh sa, vântlang rin hlawh lote pawh hahipin a fak ar êk hreh lo lawi a. An party mî ni lote ṭhatna hmu thei rêng rêng lo khân, an party hruaitute dik lohna leh rinawm lohna a hmu thei hlek lo thung a; a tân chuan party chauh chu pathian a ni a; Pathian meuh pawh an party mi leh sa bûk liau liauah a chhuah. Mahni mita khanchhuk awm hmu fiah thei lo khân mi dang mita hmawlhte awm chu sâi tiat tiatin a hmu thung a. A tân chuan mi rêng rêng hi an awihawm loh fai vek a, tu mah hi rintlâk an awm lo. Inerna leh indona boruak kâra thâwk lâ, inrûm ṭhaih leh inseh reng mai boruak chawma hâwp bawk, uitang hawlh beh ang maia ṭan khawh laklawh tawh a nih tlat avângin mi dang hmuh ṭhat a harsat hlê. A tána mi ṭha ni tur chuan an party thlâwp tlat mi nih a ṭul a. A tâna mi pawimawh ber ni tur chuan an party symbol hnuaia inphalrai ve té té hnuah, a ruala ât so chunga an pâwl ṭanna châng hria, mi dik leh fing ber anga party ruihchilhna thlarâu chu a chawma chawm ve a ṭul hmasa ber!
Ka ṭhianpa tân chuan dikna aiin party symbol a pawimawh fê zâwk a. Heti hian sawi hial ka duh, “Mihring nunna meuh ai pawhin thuneihna chan a dah pawimawh zâwk!” A ruih chilh party tân a inhlân a, hmingṭhatna aiin lalṭhutthleng a ngâi pawimawh zâwk! Duhâmna leh vervêknate thleng hian a hmanrua atân a chher hriam thiam a. Zah theih lohna meuh pawh a kimkit châwih châwih hialna tûr khawpin khaw êng leh thim a ba-sa ngam a, mipui min chawk kual a, duh lam lam hawiin min thlei chhunzawm hreh lo!
Ka ṭhianpa nun hi ka en a, takna leh rinawmnain a hlat tial tial nia. Zahawmna leh diknaten an chhuahsan a. Mawina leh duhawmnate pawhin an thlawh bosan hial! Hmingṭhatna leh felnain a relh bosan a; sa râpthlâk aia nasa mah hian a hûk dum dum mai a ni. Amah a inhmu fiah thei lo a, inerna boruakin a chiah hnâwn reng mihring a nih avângin a thinlungah chapona a ṭiak nasa em em bawk a. Dik ber leh ṭha ber nia inhriatna hmangin mahni a inbum a, dik ber leh ṭha ber nia inngâi a nih miau avangin an party ep zâwng emaw, anmahni tai zawnga thusawi leh thuhril emaw a haw êm êm bawk. Dik nia inngai kumkhua, fel leh ṭha ber nia inchhâl kumkhua a ni nâ a, eng emaw hlekah a na thei ang berin a invêng lâwk lawi a, hlauh a ngahin dâwih riau châng a ngah mai. Mite rilru hmu tlang vekin a inhria a, mahse, a rilru puthmang mila mi dang a teh tlat avângin mi dang nun aṭangin chhiatna leh khâkna bâk a hmu thiam lo!
Ka ṭhianpa chu party politics ruihchilhnain tûr chak tak angin a fan a; pawi em em chu, a tâl chhuah theih reng reng lohna turin “hlâwkna beiseinain” a hruai a, a zûk a, a hîp dek dek hi a ni! Sum leh therhloin a mit a tidel a, hausak châkna thinlung khauh tak avângin ani ang, patling pui chu party flag hnuaiah a bawkkhup zûl zûl hreh lo a, a zak hek lo! Hmasâwnna a hmuh thiam dân pawh amah leh a chhungkhat laina duhsak an nih leh nih lohah a innghat a. Miten sawi zui luih luih dâwn mah se, dik lo taka mahni chhûngkhat lainate duhsak a ṭhulh chuang lo! Mi dang sawi chhiat leh chirh theh kawngah chuan tlâng khûm a ni hial a. Mahni tân hlâwkna bilh pun a thiam zel a. A kawm ngeih zâwngte chu a thlarâu chan ang chang ve te chauh an ni a, mahse, a ring ngam chuang lo! Mahni hlâwkna tur a nih chuan tute pawh a hmachhawn siah siah mai a. A hlâwkna tûr a nih phawt chuan eng ang mi pawh ni se a pawm a; a hlâwk dâwn loh phawt chuan tute pawh a nun aṭangin a zai thla mai zêl a ni!
Ka ṭhianpa hi siam ṭhat mai mai rual niin a lang tawh lo a; party ruih chilhna hmanga mi dang thluak a sûk zui zêl lohna nân a mizia sawi chhuahsak erawh ka bat ni ve tlatin ka hria. Ka ṭhianpa hi kan ram, kan hnam, kan kohhran leh kan chhungkaw tân tunah pawh a him lo mêk a, kan chhiatpui em em a, kan hma lam hun atan chhiatna thlentu a la ni zui zêl dâwn bawk! Ka ṭhianpa Partyruihchilhan a thlen ngam chen ang tala kan kohhran, kan ram leh kan khawtlâng vêng him tûra amah dodâla ṭan khawh ngam a hun ta khawp mai!
- C. Lalbiaknunga, Durtlang North.