ONE DAY CHIEF MINISTER!
Kum 2013 vel khan Hindi Film lar ve tak pakhat, *'One Day Chief Minister'* tih, Mizo ṭawnga an lehlin chu kan en ve a. A changtute pawh India film star lar ve ve, Anil Kapoor leh Rani Mukerji te an ni a. A thawnthu ziaktu (script writter) leh Director pawh Satyajit Ray a ni. Kha film kha a bul aṭanga a tawp thlengin TV-ah ka en ve a. A thawnthuin min zirtir a tum tlangpui chu hetiang hi a niin ka hria: 'State pakhatah hian eirukna (corruption) a hluar em em mai a. Chu state chhunga department hrang hranga officer ṭhenkhat chu hlemhle tak tak, contractor duham pui pui, engineer pamham tak tak te, dik lo taka sumdawng hausa te, dawrkai bukna dik lo lutuk hmanga hausa te, police officer corrupt pui pui te, Taxation officer depde tak tak te, adt. an kuh ṭul mai a! Chu state chhunga eirukna chi hrang hrang leh, sualna leh dik lohna chi hrang hrang intel muk tlat mai thianfai tur chuan, chu State Chief Minister thlan thar chuan hma a la ta char char a. Officer pamham leh hlemhle tak tak te, dik lo taka sumdawng hausate leh bukna dik lo hmanga dawrkai lian te, medical lama thawk ṭha lo, doctor te, nurse te, dik lo taka mi rethei rapbettu te, adt chu a hmunah kal chilhin; an hna aṭanga chawlhtirna lehkha (suspend order) te, license cancell-na lehkhate a pe nghal hmak hmak zel a.
Chutiang CM chuan huaisen tak leh dik taka an ram siam ṭhat hna chu a thawh avangin, an ram mipuite chuan an thlawp ta tlat a. Chu state chhunga eirukna te, sualna te, dik lohna chi hrang hrang inphum muk tlat mai chu kum rei lo teah thenfaiin a lo awm ta a ni. Mi hausa leh politician thil titheiten, dik lo taka ram mipuite an rahbehna lak ata an lo zalen ta a ni.
He Hindi film, 'One Day Chief Minister' thawnthu ang deuh lek lek hian, Bihar state leh Delhi state te chu, kum tam tak rorelna dik lovin a lo ṭhut bet ve tawh a. Bihar state phei chu Gundaraj (Gunda-ho lalna ram) tih hial a lo ni tawh a. Mahse, mi dik, mi huaisen, an ram siam ṭhat tak tak tum politician, Nitish Kumar-a chu CM atan an han thlang chhuak a. India rama state rethei berte zinga mi Bihar chu, India ram state zinga ei leh bar lama ṭhang chak ber state-ah a hlangkai thei a ni. An state GSDP pawh Rs. 7,45,310 crore (US dollar 94 billion, current market price (2022- 2023) a ni. Chutiang bawkin, Delhi pawhin ram hruaitu ṭha leh chak, Arvind Keriwal-a CM atan an thlang chhuak a. Tunah chuan Delhi chu India rama state rorelna dik leh felfai, mipuiten kawng hrang hranga hamṭhatna (welfares) an hmuhna state a lo ni ta a ni.
Keini, Mizoram pawh State kan nihna (1987) aṭangin kum 36 vel lai, party pahnihin ro inrel chhawkin, rorelna lalṭhutthlengah an lo ṭhu tawh a. Mahse, ei leh barah te, kawlphethaah te, tui thianghlim in turah te, industries lamah te, medical lamah te, adt kan la intodelh lo em em a. Chu chuan rah duhawm lo tak tak, a chhe lama 'Ber' nihna a chhuah zel mai niin a lang; chungte chu: (1) India rama corruption hluarna ber state, (2) Hiv positive kai tamna ber state, (3) Cancer vei tamna ber state, (4) Hmeithai tamna ber state, (5)Intodelh lo ber state, (6) Zuk leh hmuam ti nasa ber state, (7) education quality hniam ber state, (8) Leiba ngah ber state te kan lo ni ta hial mai!
Bible-ah chuan, 'Hnam tin zinga tihelna leh a chhe lama tehkhinnaah ka siam ang che u,"* (II Chronicles 7:20) tih kan hmuh ṭhin chu, keini Zofate chunga a tla ta mai hi eng nge a chhan ni ang? India rama hmeithai tamna ber han nih ringawt maite hi zaka kun tlawk tlawkna tham a ni. A chhan pawh sawi tur tam tak a awm thei awm e. A chhe lama 'ber' nihna pakhat chauh pawh a zahthlak a nih chuan, 'Ber' nihna 8 lai kan han nei phei hi chu, Kristian ram inti ve tan chuan zahthlak tak a ni. Heng hi a chhan ber nia lang chu; rorelna dik kan ramah a awm loh vang a ni.
Amaherawhchu, Zofate hi chutianga hnam tin zingah tihelna leh a chhe lama tehkhina zaka kun reng tur chu kan ni dawn em ni? Kaphleia chuan, "Thil ṭha tih tum lova ral thlir mai mai mi chu, a ram tan fapa tlaktlai lo, hrin man awm lo a ni ang," a lo tih ang a, Zoram tluchhe mek hi engmah tih tum lovin, kan ral thlir mai mai dawn em ni? Hnai lo ve! Politics-ah kan zuang lut ve lo a ni thei e. Mahse, mi á nileng kan nih loh chuan kan ram politics hi kan awmhmunah tal kan lo vei ve tur a ni. Beng sikin, ngaihtuahna tak tak sengin, Pathian hnena ṭawngṭai chungin, kan ram tluchhe mek siam ṭha turin tu nge mi ṭha leh tu nge mi dik ngaihtuah chungin, vote kan thlak ngei tur a ni ang. Tun hi Zoram tluchhe mek siam ṭha tura kan hun rangkachak (golden chance) a ni a, kan bawhpelh hauh tur a ni lo vang. Kan bawhpelh vaih erawh chuan, Burma ram ang khian, dik lo taka hausate leh politician pamham leh hlemhlete awpbehna hnuaiah kan ram hi a rúm ve tlawk tlawk dawn a ni.
Khawvel chanchin (history) kan thlir chuan, ram tluchhia, Phillipines te, Fiji ram te, Bihar te, adt pawhin an ram tluchhe mek siam ṭha tura mi dik, mi chak, mi huaisen, ram hruaitu lu an vawrhchhuah theih chuan, keini pawh hian kum rei lote chhunga Zoram tluchhe mek tungding leh turin, 'Five Years Chief Minister' hi kan thlang chhuak ve thei dawn lo'm ni?
DUHTHLAN TUR PAHNIH:
Kan hma lawka 2023 MLA General election lo awm turah hian Zoram mipuite hian duhthlan tur pahnih kan nei a. Khawi ramah pawh, khawi state-ah pawh hruaitu lu ber hi an pawimawh em em a. 'Sakeibaknei rual, beram pakhat hruaina hnuaia kal ai chuan, beram sang rual, sakeibakbei pakhat hruaina hnuaia kal a ṭha zawk,' an lo ti a.
PAKHATNA: State kan nih (1987) aṭanga kum 36 chhung zet party pahnihin kan ram rorelna an lo inkaihhruai chhawk tawh a. Chuta an hruaitute pawh tute nge an nih kan hre vek bawk a. Tuna kan Zoram hmun hi min thlenpui a ni a. Ṭhenawm State te um pha lovin, an hnungah 'rih artui phur' an sawi ang maiin kan kal ve boh boh va! Chu kan dinhmunah chuan Zoram mipuite kan lung a awi em? Kan la lungawi thei zel a nih chuan MLA election-ah kan vote pekna tur chu a chiang mai awm e.
PAHNIHNA: Kum 36 chhung zawnga kan ram lo hruai tawhtuten an hruai danah kan lung a awi loh va, kan ṭhenawm state-te kan lehpel thei em lo a nih pawhin an ruala ke pen ve thei tur te; Kristian ram ni si, a chhe lama 'Ber' nihna 8 lai kan nihnate hi nuai bo kan duh takzet erawh chuan, kan thlanchhuah tur CM leh MLA-te chu, mi dik, mi chak, mi huaisen, ram vei tak zet mi, Pathian ṭih mi, eirukna laka fihlim tura intiam ngam ngeite kan vawrh chhuak dawn lo'm ni?
- *Ruata Chawnghlut (rlc)*