Written by
V. Lalsawmliana

Mizoram, ram ropui

Mizoram State hi a te hle a, ami chengte pawh kan tlem a, kawlphetha (power), ei leh barah te, kan intodelh lo hle a, sorkarah mipui kan innghat a. Sorkar ṭan-puina kan beisei vek a, kan State sorkar siam turin ṭan lam Party kan nei a, kan ṭan loh lam kan sawichhia a, kan ṭan lam kan fak vul chuk ṭhin.

Tuna Congress sawr-kar pawh hi inthlan dawn khan, kohhran intel khawm chuan candidate ṭha, mi rinawm, rintlak, party tinte theh chhuah turin a ngen a, chutah inthlan felfai leh Sawrkar ṭha, chak leh rinawm a awm theihna turin MPF-in ṭan a la a. Pawl engemaw zatin sawrkar kal lai an enthla/endik a, PRISM pawhin chak takin hma an hruai reng a ni.

Sawiselna karah Congress sawrkar chu nghet takin a kal a, khawilaiah emaw chuan pal sual te pawh a nei ngei a, amah erawh chu a phak tawkin theihtawp chhuahin hmalam panin a kal ve zel a. Eiruk chungchangah pawh hma lain, mi engemaw zat chu hremin ban hial pawh an awm. Chutih laiin, MLA te, minister te hi corruption chungchangah chuan sawisel an kai lutuk lo a, thil thleng lawm-awm tak a ni.

Tun hnaiah khan Bangalore-a in beng-bel Public Affairs Centre (PAC) chuan India ram state hrang hrangte chu zirchianna an nei a. India ram State te chu pawl hnihah ṭhenin mihring cheng vaibelchhe hnih chin chunglam awmna chu State lian category-ah dahin a aia tlem chu State te category-ah a ṭhen a ni.

PAC-in State tinte a zirchianna thupui 10 a siam a, subject 25 ah a ṭhen te leh a. Chungte chu:- 1) Hmasawnna ruhrel, 2) Rorelna langtlang, 3) Rorelna ṭhensawm (Decentralisation), 4) Dan leh thupek ken kawh, 5) Inkal pawhna ṭha, 6) Mipui tui tlan tur pek leh a dang tam tak zirchianna atan an hmang a, chung tehna hrang hrang hmang chuan, India ram State lian leh te an ṭhensawm te chu an zir chiang a, State hma la ṭha an thlang chhuak a. State lian zingah Kerala State-in hma a la ṭha ber a, Tamil Nadu-in a dawt a, Bihar State chu a hniam ber a ni.

State te te zingah Mizoram chu thawk ṭha bera thlan a ni a, Himachal Pradesh-in a dawt a, Uttarakhand an hniam ber.

State sorkar kal-phung dik tawklohna te kan sawisel luai luai a, sawrkar kalphung ngun taka zirchianna nei hran lovin, thil lo thleng (circumstance) thut hi kan aupui hluai zel.

Miin hun rei tak ngun taka an zirchian-na, thu tawp an rawn siamna hi kan sawrkar tan leh mipuite tan hian lawmna tur a ni dawn lawm ni.

Heng hunah te hi chuan PRISM leh MPF lam te pawh hian a lawmawmzia hi au chhuahpui ve ta sela. Sawrkar fak tlak a nihna laiah te hi chuan han infak mawi ve ṭhin ila, sawrkar tan pawh a phurawm ngei ka beisei.

- V. Lalsawmliana