Written by
- Joel Laldinpuia
Meisavaih West, Siaha

‘NOTA' CHU ENG NGE?

Vote thlâk hi kan tihmâkmawh a ni a. Ram tana ke kan pên ve theihna a ni. India hi khawvela Democracy ram lian ber a ni a. Democracy ram apiangah mihringin dikna chanvo an nei a, ram a zalên a, khawsak pawh a nuam ṭhin. Min hruaitu tur thlang thei turin dikna chanvo kan nei a. India Danpui Article 326-ah mi tu pawh India khua leh tui, kum sawm leh pariat tling chin chuan kan duh thlang thei turin dikna chanvo min pe a ni. Chumi avangin tun ṭumah chuan vote thlâk pawimawhna tlem a zawng kan sawi dawn a ni.

Eng nge ‘NOTA' chu?

‘NOTA' lam pum chu (None of the Above) tihna a ni a. Election Commission of India chuan kum 2009 aṭang daih tawh khan NOTA hi hman theih turin Supreme Court-ah dilna thlen mah se, ‘The People’s Union for Civil Liberties’ chuan Litigation statement a thehluh avangin tihhlawhtlin erawh a ni mai lo. Amaherawhchu, ngun taka ngaihtuah ṭhat a nih hnuin ni 27 September 2013 aṭang khan Supreme Court chuan, India ram Inthlanpuiah hman theih turin thutlukna a siam ta a ni. Parliament-ah chuan 2013 aṭang Lok Sabha inthlanah hman ṭan niin, 2014 aṭang Rajya Sabha inthlanah hman ṭan a ni. India rama NOTA hmang hmasa ber state-te chu Rajasthan, Madhya Pradesh, Chhatisgarh, Mizoram leh Delhi te niin, Mizoram chuan kum 2014 Assembly Election aṭanga hmang ṭan ta a ni.

Inthlana ding tura Party tin ten an party aiawhtu (Candidate) te an puan zingah kan duh loh emaw, kan rin loh zawng an lo awm a nih chuan NOTA hmang hian kan paih thla thei a ni. NOTA-a vote i thlâk khan, Vote chhiar a nih hunah Candidate-te vote tla zat chhiar anga chhiar ve tur a ni a. NOTA hian Candidate-te vote hmuh ai tam a hmu a nih chuan, NOTA chu tling anga puan a lo ni ang. Candidate-te zawng zawng kha chu tling lo anga puan an lo ni dawn tihna a ni. Chumi avang chuan kan inthlang ṭha leh ang a, amaherawhchu NOTA-in a hneh tâk Candidate-te kha chu an ding thei tawh lo ang a, Party tinten an Candidate tur a thar an thlan a lo ngai dawn tihna a ni. Chuta ṭang chuan Political party tin ten an Candidate-te chu mipuiin an duh lo a ni tih leh, ram hruaitu atan a tling tâwk lo a ni tih an hriat phah thei dawn a ni. Chutichuan, Party tin ten ram hruaitu ṭha, dik leh rinawm, Pathian ṭih mi candidate tur an zawng thei dawn a ni.

Hruaitu tel lovin kan awm thei lo va, min hruaitu bulpui ber chu Pathian a ni tih kan hre reng tur a ni. Pathian chuan mihringte hi mihring vek hmangin min kaihruai a, chumi atan chuan tute emaw chu hruaitu atan Pathianin a ko bawk ṭhin a ni. Chuvangin min hruaitu tur thlangin Vote i thlâk vek ang u.

Exodus 3:10, “Chuvangin, ti rawh, Farawa hnênah ka tir ang che, ka mi Isreal fate chu Aigupta aṭangin I hruai chhuak dawn a ni,” a ti a.

- Joel Laldinpuia,

Meisavaih West, Siaha