Written by
Rev. Darchungnunga

MNF ni lo, Congress ni lo Sawrkar kan mamawh tih hi

He ṭawngkam hi inthlan hmasa (2013) khan a lar viau a; tunah hian a lo ri thar leh ta a ni. Eng vanga MNF ni lo, Congress ni lo ti nge an nih ang aw?

Pu Lal Thanhawla hruai Congress party-in sawrkarna laa, May 1, 1984-a ro an rel ṭan aṭang khan kumin May 1,2016 hi kum 32 a pumhlumna tur a ni ta. Hetih chhung hian Pu Lalthanhawla hruai Congress hian kum 20 rorel a, MNF-in Pu Laldenga hruaiin kum 2 leh Pu Zoramthanga hruaiin kum 10 rorel ang an ni (a ni leh a thla chu siamrem hlek ngai a awm mai thei). Hemi chh<nga sawrkarnaa party dang lo lang vete chu an thawhpui leh an kaihk>pte an ni.

He kum 32 chh<ng hian MNF leh Congress-te hi ram hruaina kawngah an zia a lang chiang viau. Pu Hawla hruai Congress-te hi chu, a rorelpuite an inthlak nasa tawh hle mai. Mahse, an hruaitu ber a ngai reng a la nih avang hian, an sawrkarna zia chu a la ngai reng a ni. Mahni thawh chhuaha hmasawn thei sawrkar (productive government) leh mipui sawrkar dik tak hmel kan la hmu lova, Mizoram politics huang chhung chu corruption tlangn>lna ram leh mahni tana chakai khawrhna hmun angin a lang ta zawk a nih hi.

MNF chu an hotupa ber Pu Laldenga a awm ta lo va. Pu Zoramthanga hova kum 10 ro an rel chhung khan, hna ṭha tak tak chu an thawk ngei mai a, mahse, an term hnuhnung zawk kha a chhe ta em mai a, Congress sawrkar zia nen a l>mchuang bik ta lo. Zu chungchangah erawh an thianghlim hlei hle a ngaih a ni. Kum 10 chh<ng kh^n beidawnna ruamah min hruai l<t hman a ni.

Tuna kan ram politics party-te lan danah hi chuan, kum 2018-ah pawh khian MNF emaw, Congress emaw bawk lo chu tling tur awmin an lang rih lo. A tu zawk pawh sawrkar se, an hruaitu ngai bawkin an hruai ve ve tho dawnin a lang a, a ṭha zawnga thil inthlakthleng beisei theih niin a lang lo.

Tichuan, kan ram kum sawmthum zet min hruaitute hian, mahni thawh chhuaha intodelhna turin mipuite hi engmah min thawhchhuahpui lova, mahni thawhchhuah ngeia hmasawn tum renrawnna rilru min pe hek lo. Sum leh pai min pe a, min hlawm zeuh zeuh theitu tur apiang duhna, kutdawh rilru min pe zawk a nih hi. Party pahnihte hian sawrkarna inchuhin, ram leh hnam kalna atana ṭha hauh lo kawngah vote zawng rilru puin, mipui duhzawng, pawisa sem lamah an la intlansiak zel dawnin a lang lehnghal a, kan ram chu kan vanduai dawn hle a ni.

Chutiang thlirna aṭang chuan, MNF ni lo, Congress ni lo... tih ṭawngkam hi a lo chhuak a ni mahna le.

MNF ni lo, Congress ni lo chu

tute an tihna nge ni ang?

He ṭawngkam hmangtute tinzawn hi a inang lo mai thei.

(a) A ṭhen chuan political party dang la awmte MPC te, ZNP te, BJP leh RDP-te hi thawkho thei ta se, neutral-te nen sawrkarna siam khawp chu an la awm a ni tiin, chumi lam hawi chuan an ṭawng a ni mai thei.

(b) Mi dang leh chuan, party thar eng emaw lo dingin, Pathian ṭih mi tute emaw, Nehemia ang maia ram leh hnam veia din ṭha leh tura huaisen taka inpe lo chhuakin, chak taka hma la ngam an lo awm ang tih beiseina leh, chutiang an awm phawt chuan mipui an hip viau ang tih beiseina neiin an
ṭawng a ni thei bawk.

(c) Mi dang leh chuan, party lian awm sa pahnihte aṭang pawh hian eng emaw zawk zawk chu ṭhangharh a, an kawng zawh mekte bansan a, party pawn lama ram veite rualawhna ṭawmpui a, mipui sawrkar dik tak dina, mahni ram thawh chhuah ngeia kan lo din chhuah theihna tur kawng zawh duh an awm mai beiseina nen an ṭawng pawh a ni thei bawk.

Aw le, Mizoram hmelma lian Goliatha (corruption leh mahni hmasialna politics) bei turin, lal Saula ralthuam, thlamuanpuiawm tak tura lang (pawisa sem)-a mi tihthlamuan ai chuan, Davida’n Goliatha a hnehna ralthuam hmuhsitawm zawk kha kan thlang tur a ni dawn lawm ni. Chu chu, mahni ngaihtuahna leh thahrui hmanga thawh chhuah ngeia din chhuahna kawng zawh hi a ni.

Khawvel ram dingchhuak apiang an dinchhuah theihna chu, kutdawhna rilru (a thlawna dawn tur ngaihtuahna leh <mna rilru) paih a, anmahni thawhrim rah ngei dinchhuahpui an tum tlatna hi a ni. Mahni thawhrim rah ngeia dinchhuah tum lova, awlsam deuhva pawisa hmuhna beisei leh a thlawna dawn tur beiseia kan ring kan f^n kan f^n chh<ng leh chutiang zawnga kan ram roreltuten min kalpui chh<ng chuan kan ding chhuakin kan changk^ng ngai lo vanga, retheihnaah kan bet tulh tulh mai ang.

Sawrkar ṭha leh ram tihhmasawn ngei ngei tumte chuan, mipuiten an thawhrim rah senga an lo dinchhuahna turin hmasawnna ruhrel (infrastructure) ṭha siam an ngai pawimawh ṭhin. Sawrkarin hma a hruai ṭhat phawt chuan, mipuite chu mahni thawhrim rah sengin kan dingchhuak thei vek ang. Chuti ni lova, sawrkarin mipuite tan hmasawnna ruhrel (infrastructure) ngaihthah a, an lal theihna tura mipuite tihlawm nan, a thlawna sem leh dawntir lama ṭan an la zel a nih phawt chuan, kan ram retheihna chu a nghet tulh tulh mai dawn a ni.

Hei hi chu thlasik anga khel lovin a lo thleng ngei ngei dawn a ni. Mahse, heng thu kan tlangaupui chung hian sawrkarin a kalpui si chuan, mipui chuan an lawm hle bawk ang a, kan chhiatpui hle bawk ang. Hetianga a thlawna dawn tam hi hnam upa leh changkang zawkte pawhin an dawl chuang lo, an l^wm a, an chhiatpui bawk a ni. (New Zealand ram chanchin Pu F. Zothuama Lungleiin Vanglaini-ah 21 Nov, 2015-a a rawn ziakah pawh khan a chiang em em a ni.).

Vote zawnna rilru nena mipuite l^wm-na zawng mi politician-te chu mahni ṭanghma hai mi, mi hlauhawm an ni. Politician ṭhate chuan an ram mipuiten anmahni thawhrim rah ngei an dinchhuahpui theihna tura phur tak leh hlawk taka hna an thawh theihna turin ram siam dan an ngaihtuah ṭhin a ni. MNF leh Congress-te hi an sit deuh a ni mahna.

- Rev. Darchungnunga