Written by
Chhartea Lelhchhun Zemabawk

Kan buaina traffic jam

Kawngpui pakhat deuh chauh hmangtu mipui leh lirthei tamna hmun Zoram khawpui Aizawlah hian traffic jam vanga kan nitin buaina chuan sawi a hlawhin thawm pawh a nei lian ṭhin hle a. Kan vei tlang viau a ni ang chanchinbu lamah pawh chhiar tur a awm leh zeuh ṭhin, vei tlan ngai tak a ni reng a ni.

Thuneituten chinfel tumin ṭan la viau ṭhin mah se vawiin thlengin traffic jam-ah motor chitin kan la intlar put reng a! Traffic Management Coordination Committee din niin anni hian traffic jam tih ziaawm theihna ṭha bera an ngaih chu taxi intlân chhawk tir hi a ni. March ni khat aṭangin taxi in tlân chhâwk a nih tur thu an chhuah ta rup mai. Mahse, taxi lamten thupek an zawm dan erawh chuan min barakhaih ngei mai, lungawiloh lantir nana hmangin intlân chhawk chu sawi loh, number plate eng tawh phawt chu hemi ni hian tlân an phal lo bur mai a nih kha.

Hemi ni hian zing dar 8:00 ah Zemabawk a ṭangin Chanmari chhuah lam chuan hnuai zawk lam panin ka in khalh chhuak ve a, office kal hun a la ni chiah lo bawk nen, kawngpui pawh a thawl nuamin tlân a nuam par par hle mai. Nitina bus leh taxi hmang ṭhin mipui buaizia te ka hmuin ka phurh a chuang duh te pawh ka phur ve lâwp lâwp bawk a. Chanmari ka thlen chuan a la hma fu mai, dar 9:30 vel chuan Bazar Bungkawn a chhuak chho turin ka in khalh chhuak leh a, Commercial Vehicle te tumah an tlân lo bawk a Traffic jam a awm lo ang chu ka tih riruk mek laiin Saron Venga Police run bul aṭang chuan traffic jam vangin kan ding ta tlat mai! Mahse, reilote hnuah kan kal ve leh mai a, bazar Bungkawn kan chhuah hnu chuan jam tia han sawi tur em em awm lovin Khatla kan thleng a.

Dar 10:30 velah Armed Veng pan turin Khatla aṭangin ka in khalh chhuak leh a, Zodin Square ka thlen chuan kawng pakhata kal tum, ṭhuang thum aṭanga kal te chuan kawng pakhat inchuhin kan jam leh ta tlat mai. Mahse, rei vak loah kan tlân ve leh mai a. Armed Veng pan tur tih takah Bazar Bungkawn aṭanga liam thlak mai tumin motor signal light hmang chuan traffic police lo duty chu kual thlak ka han dil a. Mahse, traffic jam a hlauh avangin ka dilna chu min hnawl sak ta tlat! (Jam mai thei a nih vanga phal lo a nih thu leh hriatthiamna min ngen a) Dawrpui Biakin chhaka kual a har hleinem tiin ka phei zel a. Mahse, chulai hmun ka thlen pawh chuan a lo la kual mai theih ta chuang lo fo mai.

Traffic police-in min lo ti dingin Zarkawt lam aṭanga chhim lam pan a lo kalte kan ken hmasak leh te te hnu chuan ka kual ve ta hram a. Ka thiltih tur tam zawk ka tih fel hnu chuan a hma lawka ka thil tawn te chu ngaihtuah loh thei lohin ka rilruah chuan a rawn ri ta tluk tluk a. Zir chian châkna min neihtir a, ka han bel chiang leh ngat a, hetiang hian ka ngaihtuah ta a ni.

Traffic jam chhan

Traffic jam theih chhan hi sawi tur a lo tam hle mai a. (a tam lutuk sawi vek lo mai ang) Aizawl khaw chhungah hianTraffic jam ṭhinna nasa zual chu hmar lam aṭangin han sawi ila. Bawngkawn te, Chanmari te, Dawrpui phei, Zodin leh Sikulpui kawn te hi a nasa zual te an ni a. Heng hmunah te Traffic Jam a awm tawh chuan kan Aizawl khawpui chhung hi traffic jam vangin kan buai vek a ni deuh mai. Kawng pakhat kan hman nasat ber kawngpui hi chhak leh thlang lam aṭanga rawn zawmtu, junction a tam lutuk hi kan buaina ber chu niin a lang. Siam danglam a nih loh chuan kan buaina hian zual lam a pan tulh tulh dawn tih a chiang reng mai.

Traffic Jam nasatna hmun kan sawiah te khian intlan chhawk system hman vek a ngaih avangin chu chu ka buaina bul ber chu a ni ta a ni. Dawrpui phei hi han sawi ta ila, hmun dang chu sawi ngai lovin kan hrethiam vek mai awm e. Hetilai phei hi traffic jam nasatna leh a nghawng a nasatna ber a ni hial awm e. Electrict Veng Power House lam aṭanga lo kal, Israel point a rawn chhuak chho an awmin Zarkawt lam aṭanga chhim lam pan mekte chu din tir an ngai a, chutiang thoin Armed Veng, Ramthar, Bethlehem Veng etc, aṭanga Bazar Bungkawn rawn chhuak an awm chuan hmarlam aṭanga rawn kalte chu dan vek an ngai leh a. Zebra Crossing-ah mipui kawng kân an awmin traffic jam a siam bawk si.

Hospital hnuai kawngah lah Dawrpui Vengthar lam aṭanga rawn chho an awm chuan chuti bawk. Civil Hospital compound aṭanga rawn chhuk an awm pawhin chuti tho. Aizawl Thana lam aṭanga rawn chhuk an awmin chuti bawk. Zarkawt lam aṭanga Millennium hnung lama kal tum motor pakhat chauh a awm pawhin kan buai phah tho. Chuvangin, taxi ho mawhchhiat ringawt hi a fuh ber lo mai thei, junction tam lutuk hi kan buaina chu a ni zawk. Hetianga traffic jam kara han ṭan hi chuan khawpui lun lai taka sipai ram luah te chu hnawksak tih a awl ṭhin khawp mai.

In mawhpuhna: Hetianga nitin kan buai tak fo avang hian a chhan ngaihtuahin mawhpuh turte pawh kan dap ta chiam mai zawng a nih hi. “MNF sawrkar lai a Taxi permit an pek vak avang khan taxi an tam phah a, khawpui a ti tawt vek a ni” te kan ti a. Heti zawng hian i ngaihtuah ve ngai em? MNF sawrkarin khatia taxi permit a pek vak ṭum khan taxi permit dila nei theite kha induhsakna vanga Party worker ṭhenkhat contract pek aia pekte an ni nual awm e. Chumite chuan sum siam nan hmangin midang hnenah an hralh leh ṭhin a, a ṭhen te erawh chuan an eizawn ve nan taxi ngei leiin permit an dil chhuah chu dik takin an hmang thung. Permit lo lei chhawng lehtute hi mi awm thei tak takte ni lovin, taxi chu eizawn nana hmang duh ngei, vawiin thlenga taxi hmanga eizawngtute hi an ni.

MNF sawrkar khan mipuite tan eizawnna siam sak kha a phur zawng tak te pawh a ni mahna, an sawrkar chhunga Police battalion li (4) a din ngawt dan te leh taxi permit a pe vak mai te khan chhan a neih ngei a rinawm. Aizawlah hian MNF Sawrkar hmaa Taxi Permit lo awm tawhsa leh MNF sawrkar hun laia an pekte nen, Taxi permit hi 3500 vel awmah ngaih a ni a, chung zinga sang thum (3000) vel chu taxi nena awm kawp, tlan (service thei) mekah dah ta ila. Hmun thuma ṭhen hmun khat hi chu mahni taxi khalha eizawng an nih hmel a, hmun hnih te hi chu midang ta khalh an ni dawn tihna a ni. Chuti a nih chuan taxi hmanga ei zawngtute chu chhungkaw 5000 vel an ni dawn tihna a ni. Chuvangin, MNF sawrkarin taxi permit a lo pe chhuak vak mai pawh kha a ropui viau zawk a ni mai lawng maw.

Bawl kual taxi: City bus-in kawng laka pasenger an lak sawisel awm si lo, taxi erawh vau leh man ṭalh tum fo mai te, “Taxi driver mai mai” tih ṭawngkam te, kam chhe tleuh nana taxi driver kan hman fo te chu taxi driver-te nitin thil tawn a ni. Anmahni vanga traffic jam hi lo awm ta nia ngaih tlat mai te, kum 2015 a kum nga (5) atan All mizoram taxi permit cheng sang khat (1000) pek lawk tir te te a pawisa pek let leh awm si loa cancel sak leh daih mai te, accident hnuah chauh a thara thlak (replacement) an phal te, tax sang tak an chawi dawn laia hnathawhna hun tlem zawk siamsak leh si an ni mai turte chu an tan chuan lungawi a har reng a ni.

Mipui mamawh taxi: In ṭam chhuah khawpin taxi te hi an tam tawh te kan han ti leh ringawt ṭhin a, taxi hi sumdawnna kawngah chuan nNIL ve ngai lo awm chhun an ni awm asin; a chhan chu mipui hian kan lo mamawh em vang a ni.

An tam avanga kan khawpui hi traffic jam ta chiam ṭhinah ngaiin hnawk kan tihna a lian hle a. “Motor tlan te hi en ila motor sawm in zui zingah a tam zawk chu taxi te an ni” kan ti a, a dik khawp mai. Mahse, heng taxi tlan inzui zingah hian, hmun lia ṭhena hmun hnih hi passenger neia tlân an ni a, phurh nei loa tlân chu hmun lia ṭhen hmun hnih vel an ni. Phurh nei loa tlân zinga hmun khat te hi mamawhtu mipuite an duhna hmuna an dah fel vek tawh hnua mahni stand lam pan te an ni tlangpui. Hmun khat dang hi chu stand nei lo round hrim hrimah a ngaih theih ang. Chuvangin, mipui lam hian kan mamawhna hi a sang hle tih a hriat theih.

Engpawhnise, kan khawpui Aizawlah hian nitin traffic jam vangin kan buai reng dawn chu a ni a, a chhan chu khawpui plan mumal awm hleih theih tawh lohna a nih miau vang a ni. Mipui kan pung zel ang a in leh lo leh lirthei pawh a la pung zel dawn. (A lan danah taxi hi chu a pun belh tawh loh hmel viau). Kum sawm a kal leh hunah meuh chuan engtiang takin nge kan buai dawn tih pawh hriat thiam har tak a ni.

Traffic jam chhanah private motor kan mawh chhiat ve leh thung ang em tih pawh sawi theih a ni lo. Traffi jam chhan bulpui ber kan kawngte siam danglam tumna lam aia mi eizawnna khawih chingpen sak tum leh ngam zawng zawngte mawhchhiat ngawt hi a Kristian zia lo. Chu ai chuan kan khawpui chhung hmel hmang hi huaisen taka kan tih danglam ngam a hun tawh hle zawk a ni.

- Chhartea Lelhchhun

Zemabawk