Written by
Thliri

TAXI LEH EIZAWNNA

Aizawl khawpui traffic jam tihziaawm nan kawng hrang hrang ngaihtuah a ni a, chung zinga a tuar ngun deuh ber chu taxi driver-te an ni awm e.

Tun hnaiah taxi intlan-chhawk rawt a ni leh hluai a, ṭhenkhatin hemi chungchanga ngaihdan an neih loh laiin a tuartu taxi-a eizawngte chuan duh lovin kawng an zawh a. Kawng zawh tura thawk chhuak pawh an ṭhahnem a, an fairel bel a khawih avangin taxi chuang ngai lem lo leh eizawn nana hmang lote’n an ngaih pawimawh loh ai takin an ṭan a na a ni ngei ang.

Aizawl traffic jam chu buaipui tham a ni ta a, mahse traffic jam avanga chhungkaw ṭhenkhat eizawnna kan tibuai mai hi kan ti dik meuh em? (Kawng dang engmah awm tawh lo a ni bawk si lo va.) Hetia ngam zawng zawng tuartir leh ngawt lo hian a zung aṭanga chhui chhoh a ṭul a ni lo maw?

Engvangin nge Aizawlah traffic a jam nasat ṭhin? kan tih chuan, ‘Motor a tam lutuk vang’ tih leh, ‘Kawng sira motor park a nih vang’ tih hi a chhanna langsar a ni fo.

Engvangin nge motor a tam lutuk? A dahna pawh nei der si lo leh chhungkaw dinhmunin a zir leh zir loh pawh ngaihtuah lo va motor lei ngawt mai kan chin vang. Motor neih hi changkannaah kan ngai niin a lang a, kan ngaihhlut zawng (value system) dik loh vang chu a ni phawt mai. Kan ram hruaituten motor neih ṭhat zahawmnaa an ngaih thute pawh min hriatchhuahtir e a! A dawt lehah chuan mipui veivahna (public transport)
ṭhat tawk loh vang leh a rate a to lutuk vang a ni thei bawk. Taxi rate te hi a to lutuk ve bawk a ni. Rate to taka an tih loh chuan an hlawk lo dawn niin an inhria a ni mai thei, a to lutuk chuan hmangtu an tlem ve leh zel dawn tih chu an hre tho phawt ang ah! Politician leh officialte’n taxi permit an pek chhuah belh ve reng hi kawngpui titawttua sawi a ni bawk.

Motor tam bakah kawng sira motor park hi hun rei tawh tak aṭang khan traffic ti jam-tua sawi a ni. Kan kawngpuite hi tlangram kawngpuiah chuan te chhe lutuk a ni bik lo, motor in pass theih lohna khawpa te phei chu main road-ah hian a awm lo a tih theih. Dawrkai leh office kalte motor nileng lengin kawngpui sirah a in park a, chungho chu helin an luah chin bakah chuan nilengin lirthei dang zawng chu an che a, hei hian kawng a tichep hle a ni.

Heng hi traffic jam chhan a ni tih hre rengin a sutkian nan taxi intlanchhawk kan han ti leh ta ringawt a. Chanchinbua kan lo hmuh angin, taxi intlan-chhawk an lo tih tawh zirchianna Vanglaini-in a neihah khan traffic jam a ti nep lem lo tih an lo hmuchhuak tawh a, chuti chunga a ngai bawk an han rawt chhuak leh hi kan zirlai kan thiam thei lo viau a ni.

A nihna takah chuan, kan ramah hian eizawnna a harsa chho tial tial a, kan ṭhalai lehkhathiamte pawh an degree phu aia hniam thawk tur pawhin state dang leh ram dangah an chhuak a. Hmeichhiate chuan Singapore leh hmun dangah mi awmpuia awm tura kalchhuahna chance an nei a; mipate pawhin ei zawng tura kalchhuah an duh ve a, tuna kan hriat chinah an tan remchang a awm tlem zawk a. Kei ngei pawh mipa tam takin ramdanga thawhna tur ka hriat leh hriat loh min zawt tawh a ni. Chutianga eizawnna harsaah chuan mipa tan motor khalh mai chu kawng awmchhun pakhat a ni fo. Taxi driver zingah hian graduate-te pawh an awm fur a ni.

Factory din emaw, sawrkar hna siam belha eizawnna kan siam sak theih loh a hnuhmanah mi eizawnna sa pawh heti hian kan han tibuai leh a ni a, sawrkar hian ‘pa’ chan a chang zo lo takzet a ni. Hetiang ai chuan public transport enkawl hi eizawnna tlakah siamsak theih tum zawk tur a ni dawn lawm ni?

Engtin maw? Heti hian rawtna han siam ve ngawt ila.

1) Private motor aiin public transport hmang uar turin inkaihruai ila, chumi tur chuan public transport facilities te hi ti ṭha sauh ila. Phai ramte angin Bus mai bakah shared cab/ sumo te hi tlan tam se, chuan man tlawm te tein ti ila, miin private motor an kenchhuah loh phah ang a, kawngpui a thawl ngei ang. Traffic jam avanga mahni duh huna thlen loh hlaua two wheeler leh private motor kenchhuah pawh a ṭul lo vang. Public transport hmangtu an tam na na na chuan rate to lutuka chhiar lo pawhin lirtheia eizawngtuten hlawkna tham an hmu thei ang. A rate a to loh chuan a hmangtu an pung bawk ang.

2) Hnathawh ni (working days) ah chuan motor hi kawngpui khawi laiah mah park phal loh ni se. Driver neite chu an driver-te’n an drop mai ang a, driver nei lo tan chuan motor ken chhuah ngawt a remchang lo ang a, khawlaiah motor a tlem ang. Private motor ken aiin khawi lai shared cab-a beh ve mai chu mi tam takin an duh zawk ang.

3) Hospital leh Office hrang hrangte chuan an pualin parking an siam thuai ang - an mamawh dawn miau a. Chutianga parking awm lohna hmunah chuan an inbun lo mai bawk ang.

4) Private motor-ah hian chhiah la tam deuh se la, chu chuan mi nazawngin motor neih an tum a tinep deuh mahna.

Motor tlan a tlem chuan boruak pawh a bawlhhlawh nep ang. Lirtheia eizawng tan a hlawkin eizawnna a tling zawk dawn bawk a, mipui vantlang tan vahvelna man a lo hniam zawk ang a, a ṭha khawp ang.

Mahse, hetianga tih hi mi hausate chuan an peih leh hauh lo mai thei. Mahni nawmsakna tur chauh ngaihtuah chuan mipui kara va inhnawh chu a peihawm loh viau ang. Dan a nih miau chuan an tih ve tho erawh a ngai ang. Mahse ‘dan’ hi tu siam nge? mi hausa leh thiltitheite siam a ni si a. Anmahni tana ṭha tur chauha an siama mipui tam zawk leh mi retheite an ngaih pawimawh loh chuan retheite tan beisei a bo a ni mai.

Engpawhnise, dan a lal loh chuan engmah hi a tihhlawhtlin tak tak theih loh. Dan ṭha hi nei ila, mumal deuhin lekkawh ni se VIP (mi rethei) te tan khua a eng ve thei deuh tur hi a nia!

- Thliri