Written by
- Dr J.T.Vanlalngheta
ECM, IIPA, Mz Regional Branch, MZU

MPF LEH POLITICAL PARTY-TE

Vanglaini Nov. 12&13, 2023 chhuaka ‘Inthlan campaign’ tih thu hmanga kan Journalist lar pakhatin a ziah kha ka lo chhiar ve a.

He article hi a ngaihnawm hle nain a ziaktu hian duh aiin thu a duh bawrh bawrh deuh em aw tih theih a ni thung a; entir nan “...Mizorama kan MPF-te’n inkhuahkhirhna thikthu chhe uchuak tak mai an siam ang em em hi chu an ti ve lo..." tih te, “Election Commission-in inthlan hun an puan hnua candidate-te’n an bial chhunga in an tlawha vote an zawn an khap ve ngawt mai hi mipui rorelna (democracy) thuthlung tual thihna a ni hawt mai...” tih te, "MPF hian hetiang hian thil a kalpui zel dawn a nih chuan kan ram inthlan kalphung siam ṭhat hna thawh (an insawi dan) aiin mipui rorelna vuak hlum (murder of democracy) a ni zawk ang…" tih te, "…zalenna leh chanvo (democratic rights) rap bet zawng zela an kal chuan kohhran ṭhen darhtu hialah kan puh hun hi a la thleng lo vang tih hi sawi theih a ni ta lo,” tih leh sentence dang pawh a awm nual nain, heng ka rawn tar chhuah aṭang ringawt pawh hian he thu ziah hi inthlahrung takin han sel-tui hnih ve min ti chak a.

Kan hriat angin, Mizorama Inthlan fel tak a awm theih nan Mizoram People’s Forum (MPF) hi kohhran hrang hrang ṭangrualte’n an din a ni. Mahni hna ṭul kalsanin leh inthlan leh a kaihhnawihah pawh kohhran thil ngialngan baka (Pathian thil tum) ram rorelna ṭha a awm theih nana ngaihtuahna, tha leh zung an sen hi a namai lo hle niin a lang a, inthlan hma leh inthlan laia MPF local forum-te’na theih tawp an chhuah avangin Mizoram-a General Election pawh hi India rama muanawm leh fel ber ni hiala hriat a ni a; hetiang hi a awm/thlen theihna chhan chu - party-te leh mipuiten thil ṭha kan duh avanga MPF hmalakna an ṭawiawm ṭhat vang ni deuh berin a lang a, fak an phu takzet a ni.

Mi tam takin mak an tih em em tur chu - India ramah hian roreltu tur siam nana pawimawh ber ni si hian ram danpui (constitution/constitutional law of India) original-ah hian khawii laiah mah political party chungchang emaw, political party-a awm ngei tur a ni tih lam hawi ziahna hi a awm miah lo hi a ni; Danpui siamtute’n ziah lan kher ngai lovah an ngai a ni ang e. Ram danpuia political party hming lanna hmasa ber chu MP leh MLA-ten anmahni vote tlingtu Party phatsana party dang zawm khapna dan (anti-defection law), kum 1985-a siam a nih khan a ni; hetah pawh hian a sawi tum chu political party thumal hi, ram danpuia chuantir hrim hrim lam ai mahin dan siamtute uire (political defection) khapna, Danpui siam ṭhat 52-na azarah loh theih lohvin Political party thumal hi a lo lang ve mai a ni.

Democracy chungchang hi sawi tur a tam khawp mai, a tawi zawngin han sawi ila; a lo chhuahna nia ngaih Greek direct democracy-ah phei chuan political party tel miah lovin an kohhran upa thlan a ni tawp mai a nih kha. Hun a lo kal zel a, mipui kan lo tam chhoh zel avangin direct democracy chu tih hleih theih loh a lo ni a, ram hruaitu thlan chhuah a awlsam nan political party-te hi an lo piang chhuak ta mai zawk a ni. Candidate-ten an bial chhunga in an tlawha vote an zawn khap hi mipui rorelna thuthlung (democracy) tual thihna emaw mipui rorelna vuak hlum (murder of democracy) emaw chu ni lul lo ve! Rin hran nei (ring lo mi) tena an dan siam, a tichaktu leh tiduhawmtu zawk ‘inkaihhruaina,’ kohhran mi (MPF) leh kohhran mi (party member) te’na lungrual taka an duang chhuak aia ṭha hi India ram State dangah chuan a awm lo a, khawvel hmun dangah pawh hian a awm thei chuangin a rinawm loh. Hei hian kan State chhunga political party mite hian Pathian leh a kohhran hi an zah hle tih a lang a, a lawmawm hle a ni. Pathianin ropuina chang se. Lal Isua zuitu tamna State kan nih vang leh Chanchin Ṭha hriltu tamna ram kan nih vang hian India ram state zawng zawnga inthlanna muanawm ber, thianghlim ber leh ṭha ber nia sawi hi thlentir chhunzawm zel turin MPF-a la tel ve lo Kohhrante pawh hian zawm ve zel zawk se la, MPF member-te pawh tun ai hian an indaih deuh zawk ang a, inthlan muanawm leh fel zawk hlen chhuah mai bakah ram ro relna thlengin a ṭhat phah zawk ang chu, tiin, a thui lutuk loh nan ti tawp rih phawt ila; a ṭul chuan kan la chhunzawm leh a ni ang chu.

- Dr J.T.Vanlalngheta, ECM, IIPA, Mz Regional Branch, MZU