MAMIT KAN VANGLAI - XII

Mamit ram chhungah Ramsa leh savate an tam ṭhin a ni tih kan sawi tawh, tun ṭumah chuan Luipui Pahnih Hmar luan ve ve Sangha tam em em na ṭhin, TUT leh TEIREI luipuiten an karcheh tlang dunga awm a ni a, a daivel lui te thlenga Sangha, Chakai leh kaikuang thlenga a tam ṭhin zia tak te kha i'n sawi leh teh ang aw!

AIAWT KAN CHIAH :- Aiawt chiah thu hi chu sawi fiah vak loh pawhin ṭhalai tan pawh kan hre mai awm e. Social Media, TV ah te pawh kan hmuh ṭhin tawh kha. Mahse keini aiawt chiahna hi chu Mamit dai velah a ni a, a danglam tlat. Kum sawmnga (50) dawn a lo ni reng tawh mai. Heng hunlai hian Mamit Charkawn veng khurpui hnarah kan awm a, kan chhangchhe ṭan viau a ni. Ni tin deuh thaw hian, Dampui leh Luangpawl khua te hian CHAKAI aiawt tla thau tak tak; lian pui pui hi an rawn zuar ṭhin a, keini hmar lam “Venghlun” lam hi an rawn thlen hmain an hralh zo vek ṭhin.

Ni khat chu ṭhianpa Zira, (H. Zirkima L) bulah vawiin chu hma deuhah office ban tum ila, Phaizau kawng lamah Rawnal hnáng Aiawt tur i zuk pu teh ang. Aiawt tah ve mai ila, mahnia Aiawt chiah ve mai zai i rel teh ang. Ṭhiante Hmunsam veng lama awmten an chakai lei ṭhin thau tui zia thu ringawt an sawi chhen hi a nin pawh a ninawm e, i chiah ve mai teh ang. Kan hotupa LP Sailo pawhin, “Mamit chu chakai te hi a tam khawp a, dai bul lui te thlengin pheikhawk ṭha deuh bun loh phei chuan zawh mai mai chi a ni lo, chakai inrah ah palh a hlauhawm thei asin,” a tih kha tiin ka sawm a, awlsam takin kan zuk pu thleng ve mai a.

Hnang hlài pawh la thiam hlawl lo khan, chhuat laiah Petromax chhiin zan khuaa tlaivar deuh thawin hnang hlai chawpin Aiawt kan tah chu le! Ṭhenawmte tan pawh bengchheng leh ninawm tak tur a ni. Ka hnang han hlai lah chu, a khawnghlei nasa si kan tah pum daw, belh nachang hre hek lo i, zankhuain khawng deuh sawi deuh tlun in Pathum ka tah zo va. A awt ha ka la tah thiam leh der bawk si lo.

Zing kan tho, Pu Thangbuta (Manliana) pa zing tui chawi kal tur chu a lo lut zawk a, zan lama ka Aiawt tahna sulhnute a'n hmuh chuan min khawngaih deuh ni tur a ni, ka chem chu a'n en a, a bilin a fawng nghet lo nen a hnung lam perek vuak nan ka vaw ner nung bawk nen, a hawn chho a, a fawngte a thlak a, hriam taka tahin min rawn pe a, Aiawt ha tah dan thlengin min zirtir a ni.

Awt sawm (10) dawn ka tah zo ta hram, “Khai le, Pu Zir Phaizau kawng thlang Lahmun luiah I zuk chiah ve teh ang le,” tiin bawr ang reng takin vaimim rawh hmui; a chah tur kan khung a, kan chhuak ta. Phaizau kawng Rothanga leilaih tawntirha pen thlak a, Lahmun lui hnar pawhthlak mai tur kha, kan kal pel hret a, Sakhi lui hnar kan zawh thla ta hlauh a, a lo khawkrawk phian lehnghal. Lahmun lui pawh thla lawk ta lo chuan Phaizau dai bul maiah kan chhuak thla chu niin, Pu Hrila kan zuk hmu hlauh. Lahmun lui chu zawh chho zela a hnar lama chiah turin min hrilh a; kan let chho ta. A chhak deuh aṭang chuan kan chiah chho ṭan ta a, la chiah ngai lo ta chuan, suar deuh lai Lui luan chak deuhna laiah Chakai luh awlsam deuh nan tiin chho zawng hawi deuh hlirin kan chiah chho a, a tuk kan zuk en chu, áwt ṭhenkhat chu tuiin a lo len sawn nual chungin, pahnih pathum dawn te a lo tla mai chu, kan phur phian lehnghal.

Tuk khat chi Pu Thanbuta’n kan Aiawt chiah chungchang kan hlawhtlin leh chiah dan te min lo zawt a? Kan han hrilh chu a nuih a za teh asin. "Chutiangin an chiah ngai hleinem. Liah te, puk khawkrawk deuh laiah te chiah tur a lawm. Khu'ng khu'ng thlenga zuk chiahte chuan tih tlak ṭeuh awm a nih nen, Lahmun lui te phei chu Chakai tamna a ni a," a tia, min hrilh ang chuan kan chiah ṭha leh ta vek a. A tuk kan zuk en leh chu le, a lo tla tam teh asin. Awt lian deuhah phei chuan, Sangha, Kaikuang leh Chengkawl thlengin lo zuk tla a maw le! Chakai lei tur hmu zo lo ṭhin tan chuan a lawmawmin phur viau àwm tak pawh a ni.

Hnanghlai leh Aiawt tah ka thiam ta bawk a, en apiangin ka chiah belh ta zel a. Awt lian pui pui Vawk awt tia dawn dawntein ka tah a, li lian deuhah chuan ka chiah ta zel a. Nghahrah kutphah chen dawn dawn sawm (10) dawn leh, Kaikuang chengkawl chenin lo zuk tla ṭhin a. Kan chiah rei deuh hnu phei chuan short cut-a kalnate kan hre chawp zel a, zingkarah te ka zuk en chang a awm. Fai ip lian deuh Gurazin Puan kan ṭhui a, kan thunkhawm a, ipte puiah kan ak ta mai ṭhin a, vawi hnih vawi thum dawn ka en hnu chuan Chakai chilphuan leh kan thlan tui chuan hnungzang ngum bawr mawngtam thlengin a nawt pilh ta, hma a sawn thui zel hmain thelret puan ip kan ṭhui a, Sipai Rawksai puan ang ipte kan hmang ta hial a ni.

A kum lehah chuan Aiawt thar puah belh vak ngai lovin ka chiah leh a, a tawp lamah phei chuan daibul thleng dawn dawn, tlak lam khurpui mawng Lalnu huan vàu, tuna Field an siam thleng dawn dawnte khuan ka chiah chho a, Chakai hi Furlai tui awmna thleng a nih chuan tla tur zuk la awm zel a. Tunlaiah chuan a khawlai viau tawh awm e.

- Lalhmangaiha Sailo, Holy Cross Bakery, 9436360275