FORTIFIED RICE
India sorkar chuan Fortified Rice hi October 2021 aṭang khan ram chhung hmun ṭhenkhat rethei zual leh tribal te chennaah a tahtawlin a sem chhuak ṭan. Kum 2024 March thla hma ngeiin Fortified Rice hi ram chhung buhfai ei tura sem leh tuam chhuah vek hman a tum.
Mizoram pawh tribal awmna state kan nih avangin Fortified Rice hi a chang hmasa pawl kan ni. National paper lamah Fortified Rice sawi fiahna hi Sorkar leh National Media ten an chhuah chamchi chungin a dawng hmasa hnam hnufualte hnen erawh he sawi fiahna hian a thleng ṭha tawk lo hle a. Mizoram chhungah ngei pawh RATION buhfai zinga thil danglam deuh lo awm ta chu rin thil thuin, 'A lem leh plastic aṭanga siam ni ngeia ngai' mi tam tak kan awm mek a nih hi.
JF Laldailova chuan fortify (fawrtifai) v.t thuam nghet, thlawp nghet, kulha hung tihna a nih thu a sawi. (English–Lushai Dictionary phek 212).
Fortified Rice tih chuan buhfai chak tawk lohna tichak leh phuhru tura a aia chak zawk hmanga thuam nghet tihna a nih chu.
Eng vang nge?
Buh hûm hi buhfaia chantir, den, her a ni a, khawl liana her hian a vái tihfaina lamah hian a chakna tam tak a kal ral a, a chhiat mai lohna tur leh hun rei zawk vawn ṭhatna tura sawngbawlna (policing process) lamah hian buhfai hian a chakna pai (nutritional value, vitamins, minerals) a hloh ṭhen nasa hle. Chu a chakna (hlauh tih loh tur) tichak (fortify) leh tur chuan buh chu thil dang hmanga tih chak a ṭul ta a ni. Retailer aṭanga kan buh fai lei zinga danglam deuh bik kan hmuh, a lem emaw kan lo tih fo fortified rice hi pawlh chu a ni.
National Health Survey-in a hmuh chhuah chu India ram chhung district tam zawk 75% zinga naupang 78.7% te chu an taksa mamawh tawk chaw ṭha hmu phak lo (malnutrition) avangin an hrisel tur anga hrisel phak lo an ni.
India ram mihring 65% vel hi buh chaw atan ring kan ni a, chung zinga tam zawkte chuan mihring tana chaw ṭha hmeh phak lo leh thei lo an nih avangin Sorkar laipui chuan mipuite hriselna a ngaih pawimawh avangin Food Corporation of India chu fortified rice hi pawlh turin thutlukna a siam ta a ni.
Fortifed Rice chu
Fortified Rice hian mihring tana chaw ṭha Iron, Folic Acid, Vitamin B-12 te sil zawnga da leh ral mai lo tura dah a ni. Buhfai chaw atana ring ramah hian mihring taksa mamawh hrang hrang (micronutrients) chaw aṭanga hmuh hi a ṭha tawk lo hle a, hemi avang hian fortified rice hi buhfaia pawlh tura siam a ni. Khawvel ram tam zawkin chaw tih chak (fortification of food items) hi an lo kalpui tawh nghe nghe a ni.
Engtik aṭangin nge?
April 2022 khan Cabinet Committee on Economic Affairs chuan hian mipui zawng zawng hnena sem chhuah turin a rel a. Hmalakna hmasa atan Community Child Development Project hnuaia Anganwadi a naupang hnena chaw sem turte, PM-POSHAN (Pradhan Mantri Poshan Shakti Nirman) te buh fai dawn tur chu huam hmasaktir a ni a, kum 2024 March thlaah chuan buhfai zawng zawngah pawlh vek hman tum a ni.
Sum sen ngai zat
Ram chhung tuam chhuak tur Fortifed Rice siam tur hian kum khatah Rs 2,700 crore ngai tura chhut chhuah a ni. Heta sum mamawh hi Union budget hnuaia food subsidy head aṭanga pek tur niin Central sorkar tum tur a ni.
Sanjeev Chopra, Food Secretary Government of India chuan, "Tun aṭanga thla rei lo teah fortified rice hian India ram kan tuam chhuak ang," a ti. A sawi zel dan chuan fortified rice hi mi thiam chi hrang hrang endikna paltlang vek tawh a ni a, mihring ei atana him a nih thu a sawi. Tunah hian FCI data in a tarlan dan chuan buhfai 240 lakh tonnes zingah 12 lakh tonnes chauh non-fortified rice a awm tawh a ni.
Food Secretary hian a sawi zel dan chuan Khawvel ram 90% te hian chaw tih chak (fortification of food items) hi an kalpui tawh hial a, chu kawng chu India ram sum dinhmun ṭhat chhoh zel avanga zawh ve thei ta a nih thu Department of Food and Public Distribution in National Seminar on Rice Fortification August 22, 2023 a hmannaah a sawi.
HEI VE THUNG HI
Fortifed Rice hi a nihna hre chiang mang si loa sawi hnawm leh plastic a nih thu tapchhak zawl scientist-te sawi erawh nang chuan lo awih ve duh hauh suh ang che.
Source : Food and Safety Standard Authority of India
fssai.gov.in
Economic Times
- Huna Kawlvawm