Written by
R.Lalhmangaiha
Bethlehem Veng

Thlen chin aṬanga hmasawn lo sawrkar

Chhungkua, khatlang, kohhran leh sawrkar pawh khawsak phung pangngaia khawsa reng loin, thlen chin aṭanga hmasawn zel hi kan tum tur a ni.

Kan ram hruaitute hian mipui hnenah thu ṭha tak tak an sawi ṭhin a, Mizote hian thil ṭha chu kan hria a, a sawi pawh kan sawi tam. Kan thu sawi ṭha tak takte zawma tihhlawhtlin erawh kan tum lem lova, a sawiah ringawt hian kan tawp leh mai ṭhin. Mizoram State Planning Board chu dt.3.3.2016 khan Planning Conference Hall-ah ṭhukhawmin Chief Minister chuan, ‘Hmasawnna atan luh chilh bik neih a pawimawh’ tih chu sawiin; intodelhna tura hmasawnna leh NLUP hlawhtlin chhoh zelna tura sawrkarin ‘New Economic Development Policy’ a duan thar chu sawiho a ni bawk. Kum 7 ṭha zet sawrkarna nghet tak fawng vuan chunga an kalpui tawh hnuah, hetianga policy thar duan a ni ve chauh hi a tlai lam um pawng par thil tih hle. Kan sawrkar hi a harh chhuak tlai mah mah niin a hriat.

Tuna kan hrawn mek Congress Ministry hi Mizorama sawrkarna siam zing ber leh siam rei ber a ni a. Kan Chief Minister zahawm tak pawh hi Chief Minister ni rei ber, ni ngun ber leh sawrkar kalphung pawh Mizo zingah chuan hre ber tura ngaih a ni. Sum harsatna sutkian kawngah leh Central aṭanga sum chawkluh kawngah pawh Mizo zingah chuan a thiam ber tura ngaih, Finance Commission Member kan neih awm chhun a la ni nghe nghe.

Tuna kan ram dinhmun hi sum leh pai, ei leh bar thuah pawh hmasawn lam aiin tlak hniam lam kan pan zel a. Loneitute tana thlai thar thawn chhuah tur sawngbawl dan ṭha zawk inzirtirna - APEDA-CII FACE Cluster Development Programme for Export of Horticulture Products’ dt.3.3.2016-a Aijal Club-a neih a hmanpuinaah Horticulture Minister Pu PCLalthanliana chuan loneituten sawrkar an rinchhan lutuk chu bansan a hun tawha a hriat thu a sawi a. Loneitu leh kut hnathawktute innghahna ber tur Minister-in hetiang thu a sawi hi a inhmeh lo hle.

Loneitute hi mahni kutke maiin an la ding chhuak thei loa, harsatna leh mamawh hrang hrangte chu sawrkarah an thlen lo thei lo. Hman hmanah khan kan sawrkar hotute hian loneitute tana awmze neia hma lain hna lo thawk tawh se chuan, tunah hian sawrkar rinchhan loin an ding thei tawh ang. Kan ram hruaitute min hruai dan avangin, tunah chuan a hnathawk nasa leh a hah hahte hi rethei kan ni a, sawrkar kuta innghah mai loh chuan tu kutah nge an innghah chuan ang?

Tun March thla tira sawrkar thuchhuakte kha a lungchhiatthlak hle mai. Phalna nei lova Industry dinte chu April thla chhung ngei hian an dinhmun siam fel tura tiin, tihtawp sak vek tura tih a ni. Kan ṭhenawm Tripura state khuan kawng engkimah min lehpel thui tawh hle a, anni chuan an ram chhunga mimal industry-te chu an zawng chhuak a, an mamawh hrang hrangte chu a hmunah endik sakin sawrkarin a ṭanpui zel ṭhin. Chuti ni loa, mahni tui zawng leh thiam zawnga industry tenau lo din tawhte pawh, sawrkar phalna an lak loh avanga kan intih tawpsak zel dawn a nih chuan, kan thlen chinah hian hmasawn chu a hla khawp ang le. Kan sawrkar hian ngaihtuahna hmang nawn leh se, sawrkar phalna la loa Industry tenau neite hi a hmunah zawng chhuakin an harsatna lai takah ṭanpuina pe zawk se, an khawl mamawh angte pawh ‘subsidy’ in pe zel sela. Chumi hnuah a ṭul anga sawrkar aṭanga phalna pek ni chauh zawk e.

February ni 26, 2016-a MPC in Lal Thanhawla Auditorium-a inhlan tharna hun an hman naah thusawiin, Chief Minister Pu Lal Thanhawla chuan, “Sawrkar laipui hi DPR siam lamah ṭhahnem an ngai a. Keimahni kan chaklo a, kan ti hlei thei lo. An mi duh angin DPR kan siam theih loh avangin min ṭanpui theilo zawk a ni. DPR siam chak loh hi Minister leh MLA te chak loh vang a ni lova, Official-te an nawr pawhin an siam chak thei lo” a ti a. A tuk lawkah ZNP party chuan thu chhuah siamin Chief Minister chu a chak lohna leh tlin tawk lohnaah Official te mawhpuhah puhin, mahni mawng hlim mai a ni an ti a.

A thu hrimah Chief Minister leh Minister te hian an hnuaia official-te hi a thawka phita sawisel loin, an thunun hneh zawk tur a ni. Kan Official-te hi DPR siam kawngah an lo chak lo deuh a nih pawhin, chak taka hna an thawh theihna turin chung lam aṭangin thupek khauh tak chhuah se, an thu zawm ṭha duh lote chungah chuan hremna pawh lek mai se, mipuiin kan sawisel lovang. Mahni department hnuaia thawk official-te thunun zo lo Chief Minister leh Minister te hi mipuiin an ngaisang loa, an thunun zawh loh thu an sawi fo hian anmahni an inti tê mai zawk a ni.

Mizoram sawrkar hi a ziak chauha in sawifel thiam em em, a tak taka thawh ṭhat nei silo kan ni ber a. Tun thla tira MPCC thu chhuah, India leh khawvel ram dangte zir chiang a kawng hrang hranga sawrkar teh ṭhintu ‘Public Affairs Centre, Bangalore’ chuan ram leh sawrkar inrelbawlna kawng hrang hranga an teh naah India state tê (small states) zingah Mizoram chu a ṭha berah an thlan thu an tarlang a. Ram dang mi kan state min rawn kal chilha rawn zir chiang tute ai chuan a ram mipui hian state thawk ṭha bera thlan kan phu leh phu loh chu kan hre chiang zawk daih awm e.

Inkalpawhna kawngpui chhe em em reng te, Lei (bridge) chim reng mai leh kan siam ṭha hlei thei lo te, sawrkar sum bawm ruak reng mai leh thawktu ṭhenkhatin a hun takah hlawh an la theilo ṭhin te, sawrkar department hrang hrangten hmasawnna ruhrel chhawp chhuah thar nei lova an ro vawng vawng te, mipui phurrit siam zawnga chhiah hrang hrang pung thur thur reng
ṭhin te, nitin mamawh hrang hrang harsa em em leh a manto uchuak zawnga kan kal reng maite hian kan sawrkar inrelbawlna
ṭhat lohzia chu a tilang chiang hle a. Kan sawrkar hian thlen chin aṭanga hmasawn hi tum zual sauh sauh teh se.