Written by
RK Lianzuala

NATNA HMANGA SUMDAWN

Ram dang leh state pawn lam chanchinbu leh TV programme aṭangte hian, sum duhna-in mihring rilru a tihchhiat nasatzia leh, sum hmuhna tur a nih phawt chuan pawisak nei lo kan tam tawhzia hi chiang takin a hriat theih a. Phai lam damdawi in leh damdawi in ni chiah lo, doctor ràwn theihna hmun dangah te chanchin rapthlak leh hriat hrehawm tak tak a tam hle mai.

Tuemaw a damlo a, tuemaw a va ráwn a, ani chuan fing vervêk takin, damdawi hmanga tihdam mai theih a nih tawh loh thu leh, zai a ṭul tur thu a lo hrilh a, a rilphir zai pahin a kal a paih tel a, a kal chu a thurualpuiten kal thlâk ngai hnenah a hralh a, a man an insem a... tih ang chite hi a awm fo a, mi mawl leh mi retheite tam takin an dinhmun chhiat lutuk avanga an taksa péng hralh remti-a an zawrh tâk hial thute bâkah, inbumna hmanga taksa péng inrûksak maite hi a awm fo a ni àwm e.

Kal (kidney) chungchangah phei hi chuan sawi tur a tam a, damlo-in an pante leh a zaitute, a hralhna lam buaipuitute inthlun zawm dan, kidney racket an tih mai, zahpuiawm leh rapthlak tak tak han hriat te hian kan ip zawr zawr mai a ni.

Hemi kawngah hian Mizo-te hi kan la vannei hle mai a, kan lawm hle tur a ni ang. Kan doctor, kan pan ṭhinte zingah hetiang êma damlote chunga thil ti duh leh, mi natna remchanga hmanga bawlhhlawh taka sum siam ṭâlh tumte hi kan la nei hauh lo niin a lang a, chutiang a hnêkin damlote hi min duhsakin, mi rethei leh harsa zualte phei chu damdawi pêk leh damdawi in aṭanga khul chhuahte pawh an nei fo a, an thil mamawhte pawh damdawi in Canteen
aṭanga an hminga lâktir a, an dam emaw, an thi emaw, a hnua rulhsak tâkte pawh an nei fo. Mipui náwlpuiin kan hriat loh hian damlote hi min hahpui hle zawk a ni.

Mizo kan nih avang te, Kristian kan nih avang te, hnam tlém leh naupang, inhre tawn ṭhém, han sawi thui deuh chuan engemaw ti zawnga laina leh chhungkhat lo la ni fir fer te kan nih hlawm avangte hian kan doctor-te lakah hian mipui hi kan pangchang hle a, kan thikthu pawh a chhia a, min duat tur leh min duhsak em em tur hian kan beisei hle vek phawt mai a ni. A ṭhen chu thu awi lo tak, sim tur ngawih ngawih pawh sim hlei thei hauh lote, tih tur ti hlei thei lote kan ni a, kan doctor-ten 'I tih leh chuan...' tia duhsak taka min kawhhmuh pawh zawm harsa ti tak takte kan awm fo. Heti chung hian kan doctor-te hi kan rinchhan em em lo thei lo a, luhlul të të pawh ni ila, kan damloh miau chuan kan pan leh lo thei lova, a hma ang chiaha min duhsaka min duat reng tur hian kan beisei tlat tho a ni. Thil dang chu ni se, tam tak hi chu doctor ngai ngat phei chu hmu nawn ngam lo tur kan ni fur ang.

Khawvel hmasawn zelah kan hriselna lam ngaihvenna cháng kan lo hriat ve deuh deuh hnu-ah pawh hian kan damloha min enkawltute hi kan damlohna remchanga hmanga min rawk tur emaw, zai loh theih reng, zai man ûm avanga min zai tum tlat tur emaw, kan mamawh loh na na na damdawi min chawh tur emaw, sumdawng tute nen emawa inthuruala, kan mamawh loh pui, man tam tak tak min leitir ṭâlh turin emaw hian kan ring phal ngai dawn lo tih kan doctor-te hian min hriatsak tlat kan beisei a, min chawh apiang chu kan dampui tur, kan hriselna atana hmangaih leh duhsak taka min ràwnah kan ngai tlat dawn tih an theihnghilh loh kan duh.

Mahni enkawltu doctor pawh zah derna cháng hre lo, duh duha awm chunga dam tum tlat kan nih ve miau avangin, an mi enkawlte hi kan lo mawl deuh emaw, kan lo luhlul deuh emaw, enkawl kan lo khirh deuh emaw a nih pawhin kan doctor-te chu an vanduai ve deuh ni mai rih teh se!

Kan la fingvar ve deuh deuh ang a, thu awi te, inenkawl uluk te, doctor zah leh pawisak thiamte kan la zir ve zel dawn chauh a nih hi!

- RK Lianzuala