AIZAWL KHAWPUI LEH LIRTHEI
Aizawl khawpui hi a ṭhang chak hle mai a, kan naupan lai kha chuan Town Bus-ah pawh Bus lianchi kha a tlan vut vut ṭhin a, traffic Jam a awm pawh kan hre ngai lem lo kha nia. Motor register pawh ZRM leh Sorkar motor ZRG kha awm ṭhin a, tunah chuan ZRM chu sawi loh MZ–01 AA register pawh a hnuhnung lam a ni leh tawh a. Taxi-ah te khan Ambasador Car kha a tlan ṭung ṭung ṭhin a, tunah chuan Maruti 800 pawh a ṭhing lam deuh ṭep tawh a, Two wheeler Taxi pawh a maka maka tam a awm ta hial a ni. A mihring cheng lah kan pung tual tual a, lirthei lah a pung tual tual bawk a; chutih laiin a kawngpui lam lah a zauh belh der chuang si lo va, kan inhnawhkhawm a ni ber tawh mai a nih hi. In lah hi compound pawh awm thei lo; insi deuh khep khupin a awm tuarh mai a, khampang ni maia kan ngaihah te pawh kan inham tang ta fer fur mai zawng a nih hi. Lirthei chhuak thar a awm reng a, company hrang hrang an intlansiak a, company hrang hrangah dealer lah an awm fer fur tawh a, tunah chuan kan khawpui zawh loh khawp lirthei kan nei a ni ta ber mai.
Aizawl Traffic police hi khawvelah a thawkrim ber an ni hial mai lo maw te ka ti hial ṭhin. Hman deuh kha chuan taxi khawpui tih hial ṭhin kha a nia, tunah chuan Sikuti (scooty) lo chhuah chinah hian Two wheeler khawpui tih hial awma mawi a ni tawh maithei a ni. Khawvelah hian a mihring tam lama chhuta lirthei tamna ber a ni hial mai ang em aw tih hial tham a ni. Thuneitu lam pawh hi an lu a hai ve ṭhin ngawt ang chu. Motor register tharho lah lirthei dahna (Garrage) nei loa insawi an awm miah lo va, kawng sira motor dah lah a tam viau lawi si. Thuneitu lam hian fair takin han check ngam se chuan motor nei thar thei lo tur hi Aizawl khawpui chhungkaw chanve deuhthaw hi chu kan awm hial maithei asin. Kan kawngte hi a zim chhe lutuk miah lo; mahse, kawngsira motor park tam lutuk hian kawng a tizim a, hei hian kawng a titawt belhchhah ve bawk a. Kawngsira in sate lahin kawngpui zuah lo thei ang bera in sa hi mi tam tak an awm a, hei hian kan khawpui chu a titawt lehzual.
A dik tak chuan Dan aiin, inhmelhriatna leh inlaina hnaite an lal zawk emaw tih mai tur a ni a, mi lian leh thil tithei deuh an lal hle bawk. Dan a nih ang taka chelek ngam lohna ram, mi lian leh thil titheite leh inhmelhriatna lalna ram a nih chhung chuan hmelhriat nei lo leh thil tithei ve lem lote chu kawng hrang hrangah tun ai hian kan chep tulh tulh dawn. Ram changkangah te chuan miin kea kal leh public transport hmante an intihhmuh tawh a, keini ve zawng mamawh lem lo pawhin neih ṭalh kan tum a, changkan tumna changkang lem lo a ni mah zawk mai lo maw? Ke hian kan kal tlem lutuk a, kan ei tui tawh bawk sia, kan hrisel loh em hlawm hi maw. Kan environment-in a tuar a, boruak bawlhhlawh zel hi kan hmabak chu a ni ve ta. A kum telin a lum tual tual a, tuichhe paihna leh bawlhhlawh paih kan fimkhur loh avangin kan tuar zel dawn a ni.
Aizawlah hian ke pahnih nei hi ka khalhna a lo rei ve ta hle a. Rajdoot 350 aṭang khan ka lo khalh ve ṭan sawih sawih tawh a. Kha'ng laia Bike neiho kha chuan 'Kulikawnah panhnah an la a, bawngkawnah chinai an va pir a' te an ti vel mai mai ṭhin kha nia, tunah chuan Kukikawn leh Bawngkawn inkar kalchhung pawh a rei ta. RX 100 lo chhuah hlim khan, kan u pakhat hian a lei ve a, kha'ng lai chuan singhnih chuang man awrh a ni a. Aizawlah hian meeting kan nei a, kan resource person turin Delhi aṭangin vai pakhat a lo kal a. Nikhat chu kan hotuten, "Dawrpui aṭangin lunch ei turin a hotel thlennaah va thlah ta che, nang Bike I nei bawk a," min ti a. Ka huphurh khawp mai a, chutih nak alai chuan bike a rawn ṭhu chu hmeichhe chuanin a sir zawngin a ṭhu ta hu mai lehnghal. Bike a lian vak si lo, kei lah ka la khalh thiam lutuk si lo va, kan inphur phei chu a che hrut hrut lehnghal a, a steering ven a'n har khawp a; tunlai anga Traffic tawt tak ni se chuan kalpui ngaihna a awm lo viau ang. Steering sài phei deuh ngawr ngawrin kan tum ram chu ka thlenpui ve hram a, traffic lo duty te lah chu an nui deuh vur vur bawk a, zahthlak duh zawk tak a ni.
Kan khawpui traffic tawt nak alai hian a ṭhen lah chu kawngpui laiah an lo in-turn ve sek a, a ṭhen lahin an lirtheite kawng sir tawt deuh laia lo ding tlat te, lo park tlat te an awm ṭhin a, hei hi a huatthlalaawm ṭhin ngawt mai. Ke pahnih nei khalhho lah hi an hmanhmawh em em reng a, intlansiak ta ni awm tak hian an tlan a, "Ka pu a thi ṭep," ti ni awm tak hian mi an pel thuak thuak bawk a, chuhhelh fe fe hi an kat nawk a ni. Hmaa motor pelh tum hrim hrim ringawt tawk lah bo lo.
Khawpui chhungah hian CCTV lah hi an la dah tlem khawp a, an dah chhunte hi hmantlak tak maw? Veng kil deuh thleng hian CCTV hi awm vek se la, kawngpui ni lova helmet khum lova tlan mai maite hi man hmiah hmiah se a ṭha tur a nia. Helmet khum loh avanga thihna a tam a, kum tling lirthei khalh avang thihna lah kan tawk tam tawh bawk. Kan sorkar hian security hi tun ai hian tichangtlung se, kawngpui ngawt lovah hian CCTV awm se, vil hneh bawk se la, accident pawh hi a tlem deuh ngeiin a rinawm.
Kawngpui àn a motor parking-ah pawh hian tun aia fimkhur a ngai. Motor lian deuh deuh hmalam thlir theih miah lohva park-te hian accident a thlen thei tlat. Tun laia motor parking hi uluk leh ngun zawka kan thuneituten an vil a ngai. Vairengtea ka awm laiin sipaiho hmunpuiah ka kal a, ka fapa sikula kal hruai turin, kawngpui kawi lai zau deuha ka sikutar dah mai ka tum a, sipai duty khan a phal hlek lo mai a; “ Ngati nge?” tiin ka zawt a. Ani chuan, “Kawng kawi laia motor park hian accident a thlen thei a, dah phal a ni lo,” a ti tlat mai a ni. Aizawl khawpui chhungah hi chuan kawng kawi lai a ni emaw, ni lo emaw pawh hi kan ngaihtuah lo va, a remna hmun hmunah hian kan side/park tawp mai a, mi dang tana chep tur lam ngaihtuah miah lo hian, hei hian traffic jam a titamin, accident a thlen thei bawk. Thuneitu lam hian CCTV aṭang hian vil reng mai se la, veng tlabirh deuh thleng hian. Dan bawhchhiah chu chawplehchilh hian a hmunah intirin man nghal emaw, zilhhau nghal zel se; tin, pawisa chawi pawh hi tam deuh se la, kan la sim mai chu a rinawm. Kawngpui sira motor dah hi tun ai hian tlem se la, kan kawngpui hi chuti taka chep a ni lo va, awmzia a awm ngei ang.
- Reuben Lalnunthara Hnamte