Written by
- H Lalchhuanliana

SAWRKAR THARAH CHUAN

Ram rorelna ṭha han vei ve hi chuan mahni lam indah ṭhaa roreltute duhkhawp lohna lam sawi fo hi a awl ṭhin a, thil ṭha duh vang mai a ni e. Eng party pawhin sawrkar thar siam se mipui sukthlek aṭanga thil lang chiang tak chu, tun hma leh tun huna sawrkar aia ṭha zawk sawrkar thar a ni. Chuvangin sawrkar thar lo piang tur hi mipuite rilru sukthlek hre reng chunga bung thar min kaipui hram tawh turin ka ngen a ni. Mipuite hi kan beidawn zel lohnan ram hmangaih tak tak hruaitu, mi rinawm, dik leh huaisen, ram rawngbawlna hi Lal Isua zirtirna mila kalpui tum tlattu hian min hruai se, kan ramah hian rorelna ṭha zawk 'Change' kan tih fo hi a thleng mai ang. Hei hi Pathian mite ṭawngṭaina leh nghahhlelh tak pawh niin a lang e.Inthlan leh dawn hun thlir miah lovin term khat hi dik taka ram roreltu nei ngat ila, term lehah pawh an tling leh mai ang. Chutiang ni lova a ngai pet peta kan kal a, ram hmasawnna tur (mipui pawisa) hausakpui tum zawnga kan kal zel a, inthlan dawn apianga pawisa sem hmanga tlin kan tum chhung chuan kan hmabak hi a eng lo khawp ang. Dan leh thupek dulna state kan nih zel phei chuan Kristian ram inti ngam zel tur pawh kan ni dawn em ni le!

Kan ram mipuite hian rorelna ṭha zawk hi phu ve tawh kan inti a, chu mi thlentir tur chuan ram hruaitu a chunga kan sawi tak angte khi kan mamawh a, chutiang mi chu nei ngat ila mipuite hian kan thlawp tlat mai ang. Thil ṭha zawk thlentir tur chuan a ṭha lo lai kha siam ṭhat a ngaih ṭhin avangin a tuartu awm a ngai ṭhin a, chu chu huai taka kal tlangpui a ngai fo ṭhin a ni. Dik taka sawi chuan leiba nei ṭun chung hian kan sawrkar hna thawhahte hian kan khawsa nuamin kan inrenchem lo hret niin a lang a, hengahte pawh hian ram hruaitu lu ber (thar) a pawimawh hle dawn a ni.

Tun inthlan Campaign laia thusawi pakhat ka rilru khawih deuh mai chu, "Kan ram roreltute hian mipuite hi min phu tawh lo zawk a ni," tih thu hi a ni a, ngaihtuah zui tham tlingin ka hria. Kan va dil leh beisei ni hauh lo thil tam tak min tiam a, min tih hlawhtlin sak leh si lo va, mipuite beidawngin min siam mek a ni, tiin hreh tak chunga ruling party a chhuahsan thu a sawi. He thu sawi hi a dik thui hle awm e, kan ram hruaitute hian kan mithiam zawkte (anmahni aia thiam zawkte) thleng hian thil min tiam zul zut a, mahse beidawnna min la thlen zel rih a ni ber mai. Thil tam tak kan dil ni hauh lo thlengin min tiam a, an thu min tiam ngeite lah chu 'kan tiam lo' ti tawk lah bo lo, hetiang mai mai hi chu mipuite phu tawk a ni lo va, intham lohna lam a ang tlat a ni. Sawrkar thara chhawm zel tlak a ni lo ang.

Sawrkar thar hma lakna hmasa tura ka duh tlemte ka han rawt teh ang.

INRENCHEM:- Kan hriat ṭheuh angin sum leh paiah harsatna nasa tak kan tawk a, leiba tam tak nei chungin sawrkar thar bul ṭan a ngai dawn. Term hmasa (kal mek) angin pawisa hman bang chhawm tur a awm hmel si lo va, sawrkar tih tur hmasa ber chu 'Inrenchem' a ni ang.Chumi atana hmanraw ṭha tak tur chu ZPM party inrenchem policy pakhat, Chief Minister thlengin Motor pakhat an kawl ang a, awmpui (orderly) pawh tuna an kawl theih mek zatveah an titlem ang an tih hi a ni. Hei hi rorel tur apiangte hian han tihlawhtling ngat se, an hnuaia sawrkar hnathawkte pawh a nghawng nghal ngei ang a, nasa takin senso a tlem dawn a, chu chu saving ṭha tak a ni nghal bawk ang. Sawrkar Officers Motor leh mihring kawl a tlem nghal ang a, Oil senso leh motor repairing bill nasa takin a tla hniam nghal ang. Officer entitlement dangte pawh a theih chen chen a titlem nghal ang a, kan ram dinhmun hrethiam chungin ram hruaitu lu berin hma a hruai ngat chuan an zui mai ang. A ṭul chuan Motor kawl thei chin pawh siam ṭhat hial a ngai maithei a, thil dang pawh a tam thei awm e.

AIR CONDITIONER (AC) HI: Mizoram hi tlang ram a ni a, thlifim pawh kan la ngahin khaw lum hrehawm tawrh harsa lutuk kan la nei lo. Hei vang hian Sawrkar Office tam taka Air Conditioner (AC) dah hi tih tawp ni se, electric bill nasa takin a tlem phah ang . Office-a electric heater hmanga thingpui etc. lum ṭhin hi bill tisangtu pakhat a tling bawk. Ceiling Fan/Wall fan pangngai hi a la tawk hle rih a ni.

OFFICE INRELBAWLNA TIH TLEM: Sawrkar office zawng zawngah hian tun aia inrenchem hi a theih vek niin a lang. Committee nikhuaa ei leh in tur to tak tak order ṭhinte hi sim i la, pangpar man to tak tak khawi vul chuk ṭhinte, senior officer room apianga double sitting room neih vek kherte, games khelhnan bak hmang si lova Computer leh TV dah vek leh thil ṭul lo tam tak tihbo tur a awm ang. Officer pakhat chuan ni tinin office-ah Tiffin a pai mai thu leh a awlsam thu a sawi. Office tinah hian Stationary/Clothing Supply lam hi uluk taka en chian ngai pawl tak a ni awm e, hnung thak inhiah tawnna remchang a awm thei tlat. Hman deuh khan committee nikhuaa tui bottle té deuh dah tur tihte pawh kha a ṭha tho a nia, inrenchemna vek a ni. Tui bottle hi kil khatah a duh tan in theiha dah mai hi a ṭhing hran lo a nia, inrenchemna zel atan a ni.

ZINNAAH INZUI DUAH DUAH LOH TUR: Minister leh MLA te zin apianga party mite hruai duah duah ṭhin hi tihbo a ṭha ang. Official tel ve ngei turte bak chu hna beiseia pute zui ṭhin party worker-te ang kha tih bo ni se. Minister zin haw Lengpui Airport-a inhmuah ṭhin hi tih tawp ni bawk se kan senso nasa takin a tla hniam ang. Huau huau leh hut hut policy, ṭul lova sum tam tak luanral ṭhinna, ram changkang zawkten an tih apiang hi kan la tlin ve lo tih hi kan lantir ngam a hun hle a ni. Rilruah mi harsa zawkte hi riak reng teh se.

Heng rawtna mawlte ngawt pawh hi tih hlawhtlin ni ta se sum tam tak kan khawl tihna a ni ang. Heng bakah hian sawrkar kalphung ṭha zawk, tam zawk thawh chhuah dan leh intodelh dan kawng hi sawrkar thar chuan dap nghal se, chhiah lak belh tur thlengin. Kan mi thiamte hi hmang ṭangkaiin engkim hi zir chian zet hnua hmalakna (research base) ni zel thei se. Pathianin ram enkawl tur min pe a, chu chu ama duh zawnga enkawl hi kan vaia tihtur a ni a, ram hruaitu tura kan thlanten mawh an phur zual awm e.

- H Lalchhuanliana