OPERATION BLACK TORNADO-26/11 "I’M NO HERO, BUT I’VE WALKED BESIDE A FEW!"
Metropolitan City zinga lian ber leh Films/TV sawmdawnna hmunpui, Gateway of India te, Taj Mahal Hotel-te awmna, Mumbai khawpui chuan mangchhiaah pawh a beisei ngai loh beihna rapthlak tak a tawk thut mai! Buaina tam tak lo hmachhawn tawh ṭhin, Mumbai Police te pawhin an rin phak bak buaina an tawng ta. Hmun hrang hrang 12-ah ruahmansa tih chiang tak maiin Mumbai khawpui chuan beih a tawk mek a ni.
A hmasain mi firfiakte chetna hmun langsar zual han tarlang ila:
LEOPALD CAFE
CST-CHHATRAPATY SHIVAJI MAHARAJ TERMINUS
METRO CINEMA
CAMA HOSPITAL
NARIMAN HOUSE
OBEROI TRIDENT HOTEL
THE TAJ MAHAL HOTEL
Mumbai police leh Mumbai Anti-terrorism Squad (ATS) te chuan an theih tawpin an bei let a, mahse hetianga beihna hi an la tawn ngai loh a nih avangin an bangbo hle a nih hmel. ATS Chief, Hemant Karkare leh a naute an han kahhlum hnu phei chuan an tan lo beihlet ve chu awlai a ni awzawng lo tih hriain, Railway Police Force te leh Mumbai Fire Brigade te an han pun a, an tudai thei ngang lo. An mangang chuan India Navy Commando chhuanvawr MARCOS hial te an pun a lo ngai ta.
Terrorist-te hi a hnua kan hriat leh danin mi 10 an ni a. LET- Laskar-E-Taiba Group, Terrorist hruanghrau na zet mai pawl niin, an hotupa Zakir Rehman Lakhv ho-a Pakistan-a awmhmun khuar an ni. Kum khat chuang zet Mumbai khawpui bei tur hian Pakistan SSG-Special Service Group (Army Special Forces) hnuaiah an lo inpuahchah tawh a ni awm e. An hmanrua leh ralthuam te chu AK-47, RDX, IED leh grenade te a ni a. Mumbai Police lah ralthuam ṭha kawl mumal lo, an tan chuan lo beih ve mai mai chu thil awlai a ni hauh lo. Hmun hrang hrangah bomb a puak a, mi tam takin nunna an chan a, sawrkar thupuangtu sawi danin mi 166 velin nunna an chan der tawh a, mi 300 chuang zetin hliam an tuar mek bawk. Indian Army, CRPF leh Navy ten theihtawp chhuaha Mumbai Police an ṭanpui chung pawhin hmasawnna a awm thei si lo a, darkar tinin mitthi an pung tual tual mai bawk si. Maharashtra sawrkar mangang chuan loh theih lohin central sawrkarah ngenna a siam ta nge nge a. 'Kan tih theih bak a ni ta e, kan Police-te, Indian Army-te, Indian Navy-te an beidawng ta e. Tun hun hi a ni lawm ni Central sawrkar chet hun chu. I fate kan mang zo dawn e' tiin, chapona dah ṭhain ngenna a siam ta ringawt mai a ni.
27/11-PALAM AIRPORT DELHI
Zankhuaa lo inring tawhsa, engkim lo in-pack fel vek tawh, mahse Maharashtra sawrkarin an pun miau loh avanga che chhuak rih lo, NSG hnuaia terrorist-te bei tur bika thlan chhuah, tha za zek zek tawh, 51 SAG-Special Action Group te chuan zing khawvar rualin IL-76 ah an bungruate load felin, Mumbai lam chu an pan ta a. An zavaiin mi 120 vel an niin, mahse a fighting force-51 SAG chu Team 4 chauh an ni. (Team khat hi mi 20 vel an ni tlangpui). A bak chu Supporting group - Bomb disposal unit, Dog Unit, TSG-Technical Support group te leh communication group te an ni.
27/11-Mumbai
SAG ten Mumbai an thlen chuan Maharashtra Secrectariat building-ah innghat hmasain, an hmanruate an bun fel a. Mumbai Police Control room-ah thil hre chiang turin mi tirh nghal a ni. Police Control Room chuan an tawn ngai loh leh an rin phak baka thil thleng chu a ngaihna an hre loin, ngaihdan fumfe nei thei pawh an awm lo a ni ber. Chumi hmunah chuan bomb a puak a, chumi hmunah chuan silai puak ri hriat a ni tih vel bak sawi tur an hre bik tlat lo. An thiamawm ve tho e. Chutiang hmachhawn tura buatsaih an ni miau lo a lawm.
Secretariat building-ah chuan 51 SAG ho chuan an GC Group Commander hoin information an neih ang ang chu thawhkhawmin, pawi sawi lo mi tam tak an thih zel ai chuan a theih anga rang leh a theih ang anga chet lak mai zai an rel ta a.
Information chiang lo lutuk chunga operation neih hi sipai tan chuan mangchhia ang mai leh an hlauh ber a ni. Mahse, SAG-ho tan chuan thil thar em em a ni hran lo. Duh thala Information hmuh tur awm se, 51 SAG koh kan ngai nang tih hi an ngaihdan a ni.
OBEROI TRIDENT HOTEL
He hotel beihnaah hian SAG Team khat tirh an ni a. Ni khat leh tlem an inbeihnaah SAG lam hian hliam tenau deuhte tuar ve-in, terrorist 2 dah ṭha in, an mihren tam tak an chhanchhuak tel bawk a ni.
NARIMAN HOUSE
He Juda Rabbi leh a chhungte chenna hmunah hian SAG Team khat an thawk chhuak a. Helicopter hmangin Heliborne Operation an nei a, mahse, Rabbi te nupa leh mi dang eng emaw zat an lo that hman tawh. Vanneihthlak takin an fapa, Moshe chu a awm tunuin a lo tlan chhuahpui hman hlauh a, a him ta a ni. He operation ah hian Hav. Gajender Singh Bisht chuan nunna a chan hlauh mai a. He martar ruang hi an khua Dehraduna han zui chhotuah ka ṭang ve a, a nupui leh a faten min han ṭah khum ang tluka hrehawm ka tih kha a vang viau awm e. Eng vangin nge keimah zawk kha ka lo thih ve loh tih rum rum a awl khawp mai. A chhan chu Hav. Gajender nen khan NSG Commando Course kan ti dun a. 51 SAG-a lut turin probation kan ti dun leh a, Squadron khata awm dun lehin team khata awm ṭhin kan ni. Khami operation-ah khan indaih lohna avangin team dangah telin, a vanduaiah a ṭang ta bawk si a. A nupuiin min ṭah khumna kha ka bengah hian a la cham reng. "Eng vanga I bula awmtir lo nge I nih? Saheb bula ka awm chuan min ngaihtuah suh, engtin mah ka awm lo ang a ti ṭhin asin," a han tih kha chuan, "AW, Lalpa leh!! ka hlauh ber ka tawng ta e! Mahni dam lul si a, kei aia dam phú zawk, nupui fanau nei thih ai kha eng vangin nge ka thih zawk loh?" tiin ka suangtuah hial a ni. Kha Operation-ah khan ka team-ah lo tel se a thi tho ang em? Ka hre lo! Pathian chauhin a hria. Mahse, ka mangchhia a ni kumkhua tawh dawn a ni.
TAJ MAHAL HOTEL
He hotel hian Heritage Building chhawng 6 vel leh building thar chhawng 20 chuang a neih avangin Team 2 tirh luh kan ni a. Information mumal awm lo, building awm dan engmah hre lo, hruaitu awm bawk si lo kan ni miau a. Mumbai ATS-te lah chuan kan hna a ni lo tiin min kawhhmuh duh der si lo a! Room pakhat clear nan pawh darkar 1 vel hman a ngai a. Room 600 chuang han clear kha chu mi 10 vel tan chuan hahthlak ve tak a ni. Terrorist ho khan mi hren an la nei nual tih hre bawk siin, han kah pawp pawp leh grenade han hman maite kha a rem lo nasa mai si a. Anni terrorist lam lahin grenade leh silaimu kha tìmkarna nei miah loin an hmang miah miah mai bawk si. A building awm dan leh inkalpawhnate an lo hrechiang ropui mai si a, an duh hunah min kap a, an bibo leh daih a. Keini'n civilian-te tih palh hlau takin kan veh a, dinhmun a inang lo khawp mai.
Thimtham hnuaia mitthi ruang han rah fuh palh chuan keini ang mi dawih deuh chu kan khur ru dur dur reng mai a. Tunhma deuha sipai pension-te sawi kan hriat ṭhin, bula mite an han kah tluk tawp tawh hi chuan thisen hi a lum pup tawh mai a, hlauh kan hre tawh lo reng reng an lo tih ṭhin kha chu keima lamah chuan a lehling zawngin zu thawk daih a! Thisen lum pup chu sawi loh, ka hlau tulh tulh a, rilru hi a fim tial tial zawk a ni.
Zan 3 leh ni 2 ngawt kan inum kual hnu chuan Terrorist 4 te chu dah ṭhat an ni a, keini lam pawhin hliam 3 lai kan nei a. Maj. Sandeep Unnikrishnan chuan nunna a chan phah bawk a ni.
He Officer hi 51 SAG-a Probation ka tih laia Training Officer ṭhin a ni a. A nui ngai mang lo a, a thutak ràn reng a, a in fit em em a, silai kah a thiam em em a, a strict em em mai bawk. Ti mai mai ang tih hi a lehkhabu-ah a awm ve lo. Engkimah a ṭha ber a duh a, ngaihdamna a awm lo a, tu pawh ang khat vekin a treat a. I rilru leh i taksain a tlin loh chuan SAG ah hian I tan hmun a awm lo, i unit-ah let leh mai rawh tih kha a thupui a ni. Physical test-a chin-up ah hian ka ban tha chak loh avangin ka pass tawk tawk ṭhin a. I taksa ni loin i rilruin a tum loh vang a ni tiin, nilengin nisa hnuaiah hruizen-vertical rope-ah min uaitir a, ka ban thain a tlin loha ka tlak apiangin min lawntir leh zel ṭhin. Khami ni kha chuan thih daih mai kha a chakawm zawk hial awm e.
He Article hi Ka senior officer/training officer Maj. Sandeep Unnikrishnan, ka tih theih bak hi rilruin a tum chuan a tih theih tih min zirtirtu leh ka nau, ka hrehawm tawrhpui leh ka ṭhian ṭha Hav. Gajender Singh Bist te tan ka hlan a. Mi huaisente thlarau hi ka zah a ni.
Commando-te hi an thi ve ngai lo a, ramin a mamawh hunah an inhmukhawm leh ṭhin. An lo chawl rih mai a ni, tih hi a dik a nih chuan keini zawng, a ngai te-in balu Kg 20 phurin kan silai nen kan la tlanho leh dial dial dawn a nih hmel!
I’M NO HERO,
BUT I’VE WALKED BESIDE A FEW!
- Maj. John VL Khawlhring