AJINOMOTO (Ei loh atan a ṭha)

Mizote hian Ajinomoto hi kan ei nasa viau a. Han zir chian chuan ei miah lo thei ila a ṭha khawp mai. Ajinomoto hi kum 1909 daih tawh khan Japan-in an lo siam tawh a. Mizoram hian tlai khaw hnuah kan lo ei ve ta a. Chhungkaw tam tak chuan a lovin kan awm thei lo a lo ni titih tawh a. Chawhmeh tih tui nan kan lo hmang uar ta hlawm hle a, hotel leh Restaurant ah pawh an hmang uar hle tih chu kan hre ṭheuh a. Hriselna a khawih pawi theihzia hi kan hriat phak tawk tlem han sawi i la, kan fimkhur phah deuh mahna.

Mizo zingah ‘Stroke’ kan tam em em mai pawh hi Ajinomoto kan hman uar vang a ni thei ang em tih pawh ngaihtuah tham tak a ni. Ajinomoto emaw MSG chu sodium leh glutamic acid aṭanga siam a ni a. MSG tak hi thlai chi khat fu (sugarcane) sugar beets, sodium leh corn (vaimim) aṭanga siam chhuah a ni.

Taksa a khawih pawi dan:

1) Lung ṭha lo (heart attack) a thlen thei.

2) Awm na (chest pain) a awmtir thei.

3) Lu na a thlen tam ber

4) Luak chhuak a siam thei.

5) Taksaah lum emaw sa huam huam a thlen thei

Heng kan sawi bak pawh hi taksa tana pawi thei a la awm ngei ang. A ṭhat lohna kan han sawi ta vak a, a lo ei ṭhang ten nuam lo in lo ti viau ang e.

Nghapui Thau (Cod liver oil)

Ajinomoto ṭhat lohna kan sawi tawh a, tunah chuan Nghapui thau ṭhatna i’n han sawi leh daih teh ang. Nghapui thau chu kan hre vek a. Khawsak harsa deuh tan pawh a man a tam lem lo a, ei tum hram hram a ṭha.

A thatna te:

1) Omega fatty acids kan taksa mamawh ṭha tak a pai.

2) Hriatrengna (memory) a tih ṭhat bakah rilrua thil vei hah (anxiety) a tiziaawm (chhawk) thei.

3) Vitamin D a awm avangin kan taksaah calcium a siam a. Calcium hian ruh a tichak a, lung/heart tihrawl leh hriatna thazam (nerves) ṭha takin kan taksaah hna a thawhtir ṭhin.

4) Ruh natna (rheumatoid arthritis) avanga ruh na a tiziaawm thei.

5) Rilru puthmang (mood) a tizangkhai thei bawk.

Aieng

Kan ṭhatpui ngei ngei tur aieng lam sawi leh thung ang. Aieng ṭhatna te hi chipchiar takin Vanglaini chanchinbu Oct ni 26, 2019 ah khan ka rawn ziak tawh a, lo ei ṭhin tawh, lo ṭangkaipui tawh tam tak chhiartute zingah in awm ka ring a. Damchhunga lo ei chhunzawm reng tur a ni. Tun ṭumah chuan engmah a behbawm sawi tawh lovin a ṭhatnate ka han sawi nawn leh hlek ang e.

Cancer, stroke leh Alzheimer (tar atna) hi aieng chhunga curcumin (curcuma domestica) hi cancer natna laka min vengtu ṭha ber zinga sawi a ni. Internet in a sawi dan ṭhenkhat te –

1) Cancer awm thei tur a veng, cancer enkawl nan a tha bawk.

2) Aienga ‘curcumin’ hian tar atna (Alzheimer) lakah a veng thei a, a enkawl nan pawh a tha.

3) Aieng hi depression natna nei tan damdawi tha a ngaih a ni.

4) Thluak natna awm thei lakah a veng a, thluak hna thawh a tanpui bawk.

5) Lung tha lo tur a veng thei.

6) Antioxidant tha tak a ni (taksa a free radical/tur chhia paih chhuaktu)

7) Ruhnatna a veng thei.

Ka kum a lo tam ta a, Pathian zarah kum 86 ka lo ni ve ta hial a, kan ram (Mizoram) tan tih theih ka lo nei tlem ta hle a. Awmhmun aṭanga ka lo tih theih ve ang ang ka han thawhpui ve hram hram a. A chhiartuten in lo ṭangkaipui leh heng Vanglaini chanchinbu hi in lo dah ṭhat a, in lo ṭangkaipui ngei beiseiin harsa ti tak chungin ka rawn ziak ve leh hram hram a ni.

- S. Lianhrima