Written by
- Mahmuaka Chhakchhuak

KRISMAS TAK TAK CHU

A hun leh ni kan hrereng a, zing thawhhlim leh hnathawh hah lai pawh ni se la, tu pawh mai hian Krismas Ni hi min zawt pawh ni se la, a tu amah hian kan sawi sual kher hian ka ring lo. Kohhran upa aṭanga pathlawi zu rui kal pai ṭuang ṭuang leh naupang chenin he ni pawimawh tak hi khél loa kum tin kan lawm ṭhin dante thlengin kan sawi thei zul bawk ang. Khatih laia Lal Isua piang kha a lawmpuitute chu mi tlem te chauh kan hria a nih kha, chu'ng mi tlem te zingah chuan khawchhak mifingte erawh an langsar hle thung. Nimahsela, a lo pian avang erawh chuan khawvel a buai a, a kum rualpui eng emaw zatin nunna an chan phah zawk kha hriatthiam a har a sin! Eng nge a chhan ni ang le?

A hma kum 400 vel daih tawh khan he Nausen lo piang tur hi hrilhlawk a niin a awm dan tur leh a thiltih tur engkim hrilhlawk a ni a, chutiang ang chuan a ni chuan rawn tidik zelin a hun tawp ber thlengin a zawm a. A lo pian hunlaia khawvel buaina pawh chu thleng tur reng a ni a, a chhan chu Van-mi a nih tlat vang a ni. Lei mihring zinga Van mi awm chu mathematics danin a dik thei chuang lo a, scientific danin a dik thei chuang hek lo. Khawvela a hmangaihte’n nun an neih nan Nun hlan turin a rawn kal a, natna an tawrh ai tuar turin amah a rawn inpe a, an thih aia thi turin a nun a rawn hlan ta a ni.

Lal Isua min hmangaihna hi teh phak rual a ni lo a, chhiar zawh sen theih pawh a ni lo a, hriat thiam phak pawh a ni hek lo. Zir zawh sen pawh a ni chuang lo a, a thuk em em a, a sang em em bawk a, a zau em em bawk a ni. Chu chu Thuthlung Hlui hun aṭang tawhin zawlneiten min lo hrilh tawh a, fiah lo ruaiin kan hria a, a damlai hunah famkim lo takin kan hria a, a thih meuh erawh chuan fiah takin kan lo hre ta a ni. Chumi hre fiah a, hre famkim tur erawh chuan tisa mit aṭang chuan a fiah tak tak thei loh avangin thlaraua tihvar kan mamawh thung si.

Chumi hre lo chuan keini erawhin thawmhnaw thar neih kan tum a, kan theih ang angin mita mawi turin pawnlang chin cheimawi kan uar bawk a nih hi. Chhungkaw tinin hlim taka hman kan tum a, naupangte lahin hun danga an tih ngai hauh lohin dawhthlak dawh ngei an lo tum bawk a, kohhrante lah chuan vawi hnih nge vawi khat ruai kan ṭheh ang? tiin ruai ṭheh dan kan lo ngaihtuah bawk a, tlangval ṭhenkhatte lah chuan zu leh sa nena hman tumin a hma aṭangin an lo hmanhlel bawk a, sumdawng mite lahin hemi hun atan hian an lo inla khawl bawk. Enteh mah, mi tam tak te chuan kawn chei an buaipui leh chiam a, thlanmual chei leh kawngpui kam cheiin an phèt leh tak suau suau bawk hi! Hengte hian Krista min hnaihtir phah se la chuan kum tam tak liam tawh aṭang khan kan buaipui zawk tur a ni a, nimahsela tunhnai te, kum 4/5 emaw lek aṭanga kan buaipui chauh a ni si a, kan sorkar hruaitute thleng thlengin an la tuipui zui a, lawmmante an la siam hial te hian Kristmas tak tak hi a nihna kan ṭhelh deuh lo'ng maw?

Krista rilruah chuan nun nei lo te’n nun an neih nan a theihna mai pawh ni loin a nunna hial rawn hlan a ngam a, a hlan reng bawk a, chumi hre renga hlen ngei turin chuan Mari chhul a rawn hmang a, Bethlehem bawnginah (a pianna hi bawngin chu a ni chiah lo nain, bawngin angin kan ngai tawh si a) a rawn piang a, Khawchhak lam aṭanga rawn kal mifingte pawhin an neih thil hlu an rawn hlan a nih kha. Josepha fapa nih mai kha a ropui lo a, kan hriatrengna pawh a ni hek lo. A hmaa a tihtur hautak tak avang chuan chu nausen rawn piang chu a lawmawm a, lawm a phu a, thilpek hlu tak pek kha a phu hliah hliah a ni. Chumi hre reng chuan keini pawh hian he hun hi mi dang tan hmang ila, kohhrante ngei pawh hian ruai atan kan sum hi hmang lo hian khawilai hmun emawa kan unau harsa zawkte tan sum leh pai hi hmang ta zawk ila, Chhungkaw tinte pawh hian mas thawmhnaw leh kan in cheimawina atana sum kan hman ṭhin hi keini aia harsa zawkte tan thehchhuak ta zawk i la, a mas bik zawk lo'ng maw? Thlanmual leh kawn kan cheina sum leh pai kan thawhkhawm zozaite hian mahni veng ṭheuha mi harsa zawkte hi an mamawh leisak hlawm ta ila emaw, damlo kanna atante hmang ta zawk i la, Vana kan Pa hi a lawm zawk ang em?

Krista an kan tum a, kan inzirtir bawk a, hetiang hunah takte hian Krista rilru ang pu i la, Krista angin mi dang tan nun hmang i la, mahniin duhtawk ngah hnua mi dang tana inphal chauh ni loin, mahni tana kan tih kha mi dang tan hlan ta zawk i la, kan sa ei aite hi hlanin sa ei lo ngam ta zawk i la, Krista rilru ang pu kan ni zawk ngei ang. Chutah ngei chuan Krista chu a takin kan hre tawh ang a, khawvela a rawn kal chhan chu thlarau aṭanga hria ni mai lo, thinlung pawh ni lo ti sa ngeiin kan hre tawh ngei ang. Hmangaihna avanga a retheihna chu kan hre tawh ang a, Krista annaah kan ṭhang lian tawh zawk ngei ang.

Mizoram Kohhran hrang hrangin ram danga rawngbawltu (Missionary) kan tirh chhuahte ngei pawh hian nasa takin mi thinlungah hna a thawh lehzual ngei pawh a rinawm a, chunglam malsawmna pawh kan dawn nasat lehzual zawk pawh a rinawm a, tuna kan Missionary tirhchhuah 3180-te rawngbawlna hian rah ṭha zawk a chhuah ngei a rinawm tlat a ni.

Hetiang hian Kohhran hrang hrangin ram danga Missionary kan tirhchhuah dan hi han thlir nghal ta ila;

Mizoram Synod - 1234

Baptist Church of Mizoram - 978

Salvation Army - 316

UPC (North East) - 189

Lairam Isua Krista Baptist Kohhran - 172

UPC (Mizoram) - 138

ECM - 112

IKK - 22

Seventh Day Adventist - 15

Roman Catholic - 4

(Source; Statistical Hand Book Mizoram 2022. Published by Economic & Statistic Department, Mizoram)

Chutianga mahni inpekna tak tak nena rawngbawlna kan neih chuan he kan Ram hi Krista anna kawngah kan ṭhang lian zual zel zawk ngei ang a, kan ṭhenawm State-a ringlo mi kan tihte zingah leh ram hla tak taka ring thar tana kan rawngbawlna pawhin rah ṭha zawk a lo chhuah phah zel ang a, kan thlen chian apiang hi Pathian Lalram a lo ni dawn a ni.

Chu ngei chu a ni – Kristmas tak tak chu.

- Mahmuaka Chhakchhuak