Written by
- Charles Zova

"HEL" AN NI LO

Tunlai news media ṭhenkhatten "Hel" thumal an hman dan hi ka helh hel mai. Mizoram lam news media lamten Kawlram chanchin thar an rawn puan tel chang hian an hmang leh zauh ṭhin.

"Hel" awmzia:

1) Thil nihna sawi fiahnaa hman chuan adj. "la hmin lo" sawina a ni a. Thil hmin thei leh nakina hmin leh mai tur chi -- thei, thlairah emaw, thil chhuan/chhum/kan ilo dinhmun ang chi sawi nan kan hmang.

2) Thiltih sawinaah chuan

a) v. "chunga mite thupek emaw, thuneitute emaw, sawkar thuneitute thu zawm duh lova thil tih --nawrh, do, sual" sawi nan kan hmang.

b) v. "a chheh/kianga kal emaw, tlang taka kal lo" sawina a ni bawk.

3) Thiltih sawi fiahna atana kan hman chuan adv. "lutuk, hle, nasa..." sawina a ni.

Kawlram mipuite hi ralthuam hmanga mipui sawrkar-na leh thuneihna min pawnglaksaktute thuhnuaiah hian engtikah mah kan hmin tawh ngai dawn lova. Chuvangin mipui-te hi kan "hel" a ni lova. Kan ta sa "Mipui sawrkarna" kha neih let kan tum mai a ni.

Kawlram mipuite hi an sawrkar thuneihna duh lova sawrkar do "rebel, revolt" an ni lova. An sawkar ni mek (mipui sawrkarna) chu ralthuam hmanga chhuhsaktu pawlte awpbeh reng nih duh lovin an bei let zawk a ni. Sawkar ni lo, sawrkar anga ralthuam hmanga insiam beilettute hi Mizo ṭawnga "hel" va tih theih an ni lova. Mipui sipaite pawh hi "hel pawl" anga sawi theih a ni lo bawk.

Kawlram mipui sipaite hi "hel pawl" (rebellion, terrorist, mutineer, etc...) te anga "hel pawl" tia kan sawi mai ṭhin ang hi an ni lova. National resistance forces (anti-coup) an ni zawk a. Mipui chhantu sipai dik takte an ni zawk a ni.

Chuvangin Mizo ṭawng hmanga News media reng rengah Kawlram mipui sipaite hi an hming inpek anga kan sawi loh pawhin "hel pawl" tih ṭawngkam hi inhmansak loh hram a ṭha a. Mizo ṭawng thumal awmziain a sawi tum a ni lo bawk a. Mizo ṭawng hmang ve lo ram dangte tak ngial pawhin "hel" dinhmun anga an sawi loh laia mahni ṭawng hmanpuite ngei zawk media ṭhenkhatin "hel pawl" min han tihsak siah siah mai hi chu ngaihthlak a hrehawm duh hle.

He thumal hi a awmzia kan hriat fuh tawk loh vanga hmang mai kan ni nge chu hriat loh. News media lamte pawhin code of Media Ethics hre rengin "minimize harm" tih ang khan a ngaithlatu mipuite rilru hliam lo tur thumal or ṭawngkam inhmansak hram hram theih a ṭha khawp mai.

- Charles Zova