Written by
- PC Nghaklianmawia

PU GANDHI-A THLANAH

November ni 15, 2023 khan India hnam pa Pu Gandhi-a thlân ka tlawh ve thei hlauh mai a. Râlkhata a chanchin kan chhiar ṭhin, a lehkhabu leh a thiltihte kan râlkhat hriat leh kan râlkhat ngaihsan, a tak ngeia a zâlna thlân ka tlawh ve thei chu keima tâwkah vannei ka inti teh asin!

A thlân chu huan zau takin a hual vel a, pangpâr mâwi takin a vul chûk a, a damlaia a thusawi: "India ram hi pangpâr huan zau tak ang a ni a, a chhûngah hian pangpâr chi hrang hrang mâwi takin an vûl ṭhina" tia hnam leh sakhaw hrang hrang betute awm khawmna India a sawifiah ṭhin dante rilruah a lo lang nghal uaih uaih a.

A thlân luhna kawngkharah chuan thir phêkah hian a chanchin tawite, pawimawh fun kim tak siin a inziak a, a thlân awmna huan chu a zauin a fai hle a, enkawl uluk a ni tih a hriat hle. A ruang an zalhna a thlân awmna tak tak va hnaih dawnah chuan pheikhawk phelh a ngai a, huan lai tak (ni maiin ka hria) ah chuan a thlân lung chu a dumin a lo mu zar mai a, a chungah chuan pangpâr an dah a. Chu mi ropui thlânah lungah chuan a pianni, thih ni leh ilo vel inziak engmah a awm lova, silaia an kahhlum laia a thusawi "Hare Ram" (O, Lord Ram!) tia a pathian a auhna ṭawngkam erawh chu fiah takin a inziak a, chu zawng chu a thlân lungah chuan a inziak. Chu thlân mawlmang tak anga langah chuan India hnam pa, Pa ropui Gandhi-a chu a zâl a, a thusawi leh thiltihte erawh chu khawvêlin a theinghilh tawh ngai lo vang.

Chu thlân huan luhna tawhtirh kawngkhâr (gate) han luh chiaha ding lam pangah chuan thlân lung niawm takah hian Gandhi-a thusawi ropui, tawi leh awmze nei tak pahnih hi a inker a, chutah chuan amah Gandhi-a signature nen a lo inziak/ker kalh mai a. Chu thu chu kan sawi tum ber zawk chu ania!

Chuta a thusawi an ziah pakhatah chuan: "Selfishness keeps us worrying forever" tih hi a ni. Ni e, kan khawvel hi mahni hmasialna khawvel, 'Kei, kei, kei' tia midang kan kal kânna khawvêl a ni mek a. Mahse, a tak takah chuan mahni hmasialte hian an nun nuamin an hmang chuang lo em aw, mahni hmasialna hian midangte nena kan khawsak honaah hnawk a siam thuai a, chutiang mite bula awm chu a hrehawm thuai mai zuk nia. Mihring hi mahni chauhvin kan nung khawchhuak thei lova, in mamawh tawn leh in ṭanpui tawn tura duan kan ni. Chuvangin, midang huphurh emaw, mahni ṭanghma chauh haia, mahni hamṭhatna tur chauh ngaihtuah hi siamtu min siam dan phung chu a ni lo. Midangte nena innghêng a, midangte tâna luangchhuak tura siam kan ni. Midangte tâna kan luan chhuah chiah hian mihring kan nihna a famkim lehzual a, awmzia kan nei leh zual a, midang tan kan hlu tihna a lo ni. Mahni hmasialna hian chhungrilah rilru hrisello min pe a, midangte huphurh reng rengin kan hun kan hmang a, a tuartu leh hrehawm titu chu keimahni tho kan ni.

Gandhi-a thusawi dang an lo ziah leh chu: "Do not listen to rumours, but if you do, do not believe it" tih a ni. Hei pawh hi kan nitin nun atan hian a va pawimawh em! A bikin tunlai khawvêl, social media hmanga kan duh duh kan sawi theihna khawvêlah hian mi thusawi nazawng awih lo tura kan inven hi a ṭulin a pawimawh ta mang e. Youtube-a kan thil en zawng zawng awih zel kan tum avang te, whatsapp leh facebook vela kan thu chhiar zawng zawng awih zel kan tum avangte hian kan nun hi a buai ta êm êm fo a, a bikin natna chungchangah phei chuan kan rilru a phâwklêk hma êm êm a, internet lamah kan lo zawng ve a, tuten emaw an sawi aṭangin ngaih dan siam kan tum a, doctor aiin tualchher tidam theitu nia an sawite kan ring zawk fo a, kan buai phah nek fo mai.

Mizoten, 'Khual thuthang leh ár pán chuk' tih ṭawngkam kan nei a, kan Pu Gandhi-a hian kan Mizo Upa thufing hi a lo hre ru ve emaw tih mai turin, 'Thuthang leh titi nazawng ring suh, i ring a nih pawhin awih kher suh' a lo ti ve chiah mai! Youtube-a kan ngaihthlák leh hmuh zawng zawngte hi awih chin tur kan thliar thiam a pawimawh a, whatsapp leh facebook-a kan hmuh leh chhiar zawng zawng hi thudik rintlak a ni vek kher lo tih hrethiam tura kan fin var tial tial a pawimawh ang.

Tunlai khawvêl, hmasawnna chak taka a tlân pur pur tawhna khawvêlah hian kum 50 chuang kal tawha India hnam pa Pu Gandhi-an mahni hmasial lo tura min fuihna te, khual thuthang leh titi nazawng awih zel lo tura min lo fuihna te hi a pawimawh dan a la pangngai reng mai.

- PC Nghaklianmawia