PRIME MINISTER OFFICE (PMO) IN TLABUNG ATANGIN MIN SAWN CHHUAK PHUT
Tlabung SDO hna ka chelh mek lai aṭanga PMO order Mizoram Sorkar (Governor) in thu a dawn avanga Tlabung SDO-a ka thawh laia min sawn chhuah phut chungchang sawi hma hian thuhma kimchang deuh sawi phawt ṭhain ka hria a.
Kum 1980 aṭanga 1981 kum tawp hma deuhin MCS mi eng emaw zatin Senior Grade ah promotion kan hmu a. Kei chu ka hmelhriat ngai loh leh a awm tih pawh ka lo hriat mang hauh loh Secretariat-a Political Department leh Vigilance Department ah Under Secretary in min dah a. Under Secretary Home Pu L.R Laskar-a a lo awm sa a, ram la buai lai deuh a nih avangin Pu Laskar-a hi a chawl (leave) zing hle a. A Department chan Home hi ka chang zui deuh reng bawk a ni. Hetih lai hian Pu Yogaraja Kolkata Mizoram House Liaison Officer chu ka hmunah an rawn dah ta a. Kei chu Local Administration Department leh District Council Affairs Department ah U/s thovin ka awm ta thung a. Kum 1984 favang laiin Office hour tawp dawn ṭepin kan Chief Secretary Pu Lalkhama’n min ko a. Ka rin loh zawng leh ka thiam loh zawng tur tak tun hnua NLUP lo ni ta hi duang chhuak turin min ti (order) ta chu a lo ni reng mai a. Ni khat leh zan khat hun min pe a, ka theihtawpin ka bei ta ngat ngat a. Full scape paper phek kua khat dalin ka staff te ka chhut tir a. Hun hnawhsarum tak a nih avangin he ka proposal hming hi “NEW APPROACH” for Rural Economic Development Programme tih hming ka phuah ta chawt a. A reh ta vang vang a. Kum 1985 Republic Day ah kan Lt. Governor Pu H.S Dubey-a’n “Ka sorkar thar chuan thingtlang mite chawikan nan Economic Programme ‘NEW APPROACH’ a duang chhuak a. Hei hian thingtlang lam farmer ho te leh midang te retheihna aṭang a chawi chhuak dawn a ni tih Lammual ah a han sawi chhuak chu “E, ka NEW APPROACH chu Pu Hawla sorkar hian an lo implement dawn tak tak a nih hi le” ka ti a. Lammual sir ah chuan ka ṭhutna ah ka lo lawm ve em em mai ni. He NEW APPROACH hi a hnu lamah New Land Use Policy (NLUP) tia thlak a ni ta a ni.
Hemi kum 1985 February thla a lo thleng a, kan Chief Secretary Pu Lalkhama chuan min ko leh a. Chief Secy room ah hian inleng pahnih Electric Veng Kohhran Upa Hmingthanga leh P&E Chief Engineer Pu Kakawti an lo awm a. CS Pu Khama chuan “Mizoram Sorkar hian ram dang aṭanga Foreigner lo lut ru (infiltration) hi a ngaimawh em em a. Chumi check tur chuan chhim lamah, Tlabung ah i va kal dawn a ni” min lo ti phut mai a. “Officer fel leh rintlak hnathawk thei Sorkarin a duh a, i va kal dawn a ni” a ti kher a. Keiin “Sir, Officer fel leh rintlak hnathawk thei tur chu an tam mai,Merit list ah pawh ka chunga mi tumah Saiha-ah pawh an la kal lo a, Lunglei-ah pawh kal lo deuh hlir an la ni a, kei chu Saiha ah kum thum chhung (1977 July – 1980 July) ka awm tawh a, midang tir zawk rawh. Ka aia fel leh hna thiam vek zawk an ni” tiin ka ṭang zui tlat a. “I awm tawhna kan chhiar lo a ni, i va kal ang a, facilities kan tih theih ang ang kan ngaihtuah sak zel dawn che” min ti zui hram a. Upa Hmingthanga leh P&E CE la awm lai ngei hian “ He is the best Officer” min ti zui tawp mai chu ka MCS pui ten an hre reu reu ang tih ka ngaihtuah nghal zawk mai ni.
Ka chhuak chho chu Pu R. Thangliana kan veng pa Minister room ah ka tlan lut nghal zawk a. Visitor eng emaw zat an lo awm a. Chung visitor pawh chu pawisa thei lovin Pu R. Thangliana hnenah chuan Tlabunga min sawn tur ka duh loh zia ka thinrim zia ka hrilh mawlh mawlh a. “ E, ani maw. Chief Minister hnenah ka lo sawi ang e” a ti a. Keiin “ Tunah be nghal rawh” ka tih avangin Intercom chuan CM chu a be nghal a. Pu R.Thangliana chuan “ Hei Pu Lianhrima hi Tlabungah in sawn a ni awm a, a rawn vui nasa mai a, engtia tih tur chi nge mawnle” ka awm lai chuan a ti nghal a. Pu R.Thangliana chuan “ A buai rih deuh a, nakinah ka zuk lut ang a, hmaichhanah ka lo zuk sawi ang e” a ti a. A room ka chhuahsan chu ka Dept chan LAD Minister Pu Vaivenga hnenah ka lut tlang leh nghal pawp a. Pu Vai-a hnenah pawh chuan Tlabunga min sawn tur ka duh loh zia ka hrilh leh ta mawlh mawlh a. Pu Vai-a chuan “ A ni tak maw, i sawi dan chuan i thiam hle mai a. CM chu ka lo hmu ang e” a ti ve bawk a. Ka chhuak ta a. Minister pahnihin CM hnena an sawi pawh chu a sawngsawhlawt ta chuang lova. Hreh tak chungin Tlabung chu ka kal ta a. SDO hmasa Pu Rohmingliana hnen aṭangin March Ni 15, 1985 ah chuan SDO Tlabung charge chu ka la ta a ni.
1. Tlabunga SDO hna ka thawh chhung hian hna ka thawk tam hle a. BRTF kawng repair tur leh Tuichawng RCC bridge siam mek chawlhsan lailawka an dah chungchang ah Chief Engineer, Pushpak Project lehkha ka thawn nghal a. A copy Chief Secy ka pe zel a. CS hian a lo bawhzui ṭha bawk a. Thla khat chhungin Pushpak Chief Engineer Tlabung ah a rawn kal nghal ta rap mai a. Kawng hnim Jungle Clearance pawh an rawn che nghal ta a. Tlabung kawng hnim pawh kar lovah a fai ta duak mai ni. Lungsen- Tlabung kawng chhuat chhe em em tawh chu ṭha tak leh rang takin an rawn repair thuai a. Tuichawng RCC Bridge pawh chu an chhunzawm leh ta nghal bawk.
2. Chakma Infiltration check tur chuan Tlabung ah hian Sorkar office lian a tam thei ang ber dah ṭulin ka hria a. A hmasa berin Lungsen-a PW Division an dah thar hi Tlabunga sawn ni phawt se. Tin, Tlabung ah hian electric a ṭha lo em em a. Hei hi tih ṭhat vat ni se tih rawtna ka siam a. PW Division sawn chungchang hi official in CM ah ka thiam ang tawkin ka ziak a. A copy Chief Secy ah ka rawtna (proposal) lehkha an hmuh aṭangin ni 28 chhungin Cabinet Meeting chuan Lungsen PW Division chu a division pumpuiin Tlabunga sawnna tur order an chhuah ta a ni. Lungsen PW Division hi a in sak mek a ni a, Contractor tam takin EE Office te SDO Office te, JE Office te leh office dang dang leh Staff Quarter tur building sawmhnih chuang emaw lai a hmunah ka en vek a. An lo sak tluar tluar mek chu Tlabunga sawn fai vek a ngai ta a. An buai kher mai.
3. Electric chungchang hi Tlabung ah zanah darkar rei lote zan dar kua thleng chauhin electric hi kan hmu thei chauh a. SDO office charge ka lak aṭanga ni thumna ah JE Singh-a ka ko chho a. “Engati nge chhunah electric kan hmuh theih loh, khua a lum lutuk a thlan a tla nasa a, hna ka thawk thei lo” ka ti a. JE Singh-a chuan “Kan Generating Set (khawl) a hlui tawh a, khawl thar hi la commission loh a la awm a” a ti a. Keiin Lunglei EE a commission tir theih lo’m ni ka ti a. Ani’n “EE tih theih chi a ni lo, a khawl supply tute Company Service engineer chauhin a ti thei” ati a. “ Tin, khawl thar pawh a commission theih lovang, Lungleia electric a chhiat apiangin khawl thar ami a part pawimawh tak tak Coupling Bolt te, Vibrating Damper te an rawn thlawn zel a. A company pawhin an commission thei chuang lovang” tih min hrilh ta a. Lunglei EE P&E Department hnenah ka ziak ta a. Hetih hunlai hian Lunglei EE chu Pu C. Thangliana a ni a. A hnu lamah chuan P&E Engineer in chief a ni ta hial a. Pu C. Thangliana hi a rawn pha nasa mai a. “ Lungleia ka awm hnu hian chutiang part pawimawh Coupling Bolt te Vibrating Damper te leh a part dang engmah Tlabung aṭangin kan la chho lo” a ti a. An office ah ka han lenchilh ta a. Ani’n “I theih angin min lo ṭanpui la, a supply tu Company Escort Limited Camac Street, Kolkata 6. Address min pe ta a. Escort Limited te hnenah hian lehkha khauh tak ka ziak a. a copy hi Lunglei DC leh Chief Secy ka pe zel a. Chief Secy Pu Lalkhama hian nasa taka a lo bawhzui avangin Escort Company hi an lo kal ta a ni. A tawpa tawpah chuan kan CS thahnemngaihna vangin Tlabunga Generating Set hman lai leh la commission loh chu an siam ṭha ve ve ta a. Vawiin thleng hian Tlabungin an chhawr ta a ni.
4. PWD leh Electric chungchang ah ka sawi sei ta duah a, tawk mai se. Ka sawi tum ber Prime Minitser in min sawn chhan kha sawi tawh ila. Kum 1985 hian Electoral Roll Intensive Revision neih kum a ni a. Hemi hna thawk tur hian Sorkar hnathawk kan office staff te Dept dang staff te, Sikul zirtirtute Enumerator atan ruat an ni a. Ṭum hnih Training ka pe a. Sorkarin AERO atana min ruat angin theihtawpin enumerator te hi ka zirtir a. An hna an thawh zawh hmain Complain Mizoram Sorkarah an lo theh lut a. Hmanhmawh takin kan Governor Pu Hiteshwar Saikia Helicopterin a lo kal a. Secretary to the Governor Pu H. Lalthlamuana IAS a lo tel a. Governor chuan “ Complain a awm avangin lo ennawn pui vek la, a dik thei ang berin lo ti ang che” a ti a. Keiin “Enumerator te hi ka chah ngun a, a dik thei ang berin ti ang che u tih ka chak vek a, kan lo ennawn ang e” ka ti ve a. Aizawl panin an thlawk haw leh ta a. Kar khat emaw hnu lekah Pu Yogaraja chu Sunday ni takin Governor Pool car (ambassador car) in a lo thleng ve hlawl a. “Hei Pu Hrim, ka rawn thlak dawn che nih hi, Mizoram sorkar ah Prime Minister Office thu hmanhmawh an rawn thawn a. A rang thei ang berin i charge ka rawn la dawn nih hi” tiin nui hawk hawkin min rawn pawm a. A lo thlen tuk mai ah November Ni 29, 1985 ah chuan Pu Yogaraja hnenah SDO charge chu ka pe zui nghal ta a ni.
5. Heti khawpa an hmanhmawh hi Electoral Roll revision ah Chakma tam tak hming an paih vang a ni tih an lo chhuanlam chu a lo ni a. Governor min chah angin Enumerator te hian an ennawn leh vek mek lai a ni a. Tlabung ah hian SB (Subsidiary Bureau) CID in Delhi hi an lo be fo hi a lo ni a. Electoral roll lo pawimawh zia leh inthlan lo pawimawh zia (democracy) hi a tichiang hle mai. Tin, keimah pawhin E-roll a pa ber emaw la chuang lo Mizorama rawn lut thar chu tumah tel loh tur tih Enumerator te hi ka chah uluk ve bawk a ni. Bangladesh aṭanga Mizorama rawn lut thar te an tel tak loh vang a nih ka ring. Kei lah hi kan ram kan hnam Mizoram tan ṭhahnem ka lo ngai ve bawk a ni e. A mak deuh pakhat chu Pu Yogaraja hi suspend lai a ni a, Reinstatement pawh la siam loh an rawn tir chuk chuk a. An reinstate zui ve mai ta a ni ang e, ka hre zui lo.
Mizo officer dang Prime Minister Office aṭang meuha sawn chhuah vawn vawn in awm ve em?
- S. Lianhrima Hauhnar MCS 1974