ZORAM THAR vs PIALRAL

Zoram Thar hi Zoram Pawl chhuak chanchina a serh zinga a mei ang mai a ni. He thu hi Pastor Chhawna inlarna aṭanga lak a ni a, Saikhuma inlarna aṭangin Zoram Khawvar ti an awm a, thil thuhmun a ni. Ṭhenkhat chuan Zion Fanu Lalna Hmasa an ti a, Jerusalem Thar ti te pawh an awm. He hun hi dinhmun chungnung taka Zofate kan din hun tur leh ram leh hnam zalenna kan hmuh hun tur an mitthla dan a ni ber. Chuvang chuan, Zofate chanvo leh dinhmun an suangtuahna a ni a. An nghakhlelin, lo thleng mai turah an ngai a. Anmahni pawl bil chanvo tur angin an suangtuah tlangpui a ni.

Tharum hmanga MNF-in zalenna an sual hlawhchham hnua thinlung lama zalenna beiseina la nung reng chuan, kawng hrang hrangin hlet a chhuah a. Zoram Thar an mitthla dan chu Independent Nation a ni a. Nationalism vawng nungtu pawimawh tak an ni awm e. Kohhran huang chhungah pawh Zoram Thar buaipuitute an awm a. Anniho pawh hian Pathian Lal Ram leh Independent Nation ang zawngin an kalpui ber. ZORO pawh hi kohhran mite zinga ram leh hnam zalenna buaipuitu langsar tak an ni. Zoram Thar buaipuituten tharum hman an tum loh chhan hi tharum hmanga Independent Nation kan sual chungchanga kan beidawn chianzia hriltu a ni thei awm e. Tharum hmanga nasa taka hma latu awmchhun chu, kum 1987 vela Burma aṭanga lo chhuk Kiauluaia kha a ni. Ani bak hi chu tharum thawh lam sawimawitu an awm meuh lo. Pialral chu thih hnu khawvel, zalenna famkim thlen hun tur anga ngaih a ni a. Pi leh puten he hun lo thleng tura an suangtuahnaah hi chuan tharum hmanna ang chi reng reng sawi tur a awm lo.

Khuangtuaha te, Vanawia te, Lalzawna leh Thangfala ten Hun Sarih Lalram, Kum Sang Lalram chu kum sanghnih hma lamah namen lovin an buaipui a. Chu hmunah chuan a nung chungin an mite hruai luh an tum a. An beisei huna a lo thlen loh avangin Zoram Thar chu kum sang lalram lo thlen hmaa hun tlazep lo thleng tur angin nasa takin Pawl chhuakho chuan an buaipui ta a ni ber. Ṭhenkhat chuan Pastor Chhawna inlarnaa ‘Hrui khat vuan ula, ka then kai ang che u’ tih thu chu Zoram Thar kailawn ni turah an ngai a. A tam ber chuan China ral lian zara Zoram Thar a lo thlen an beisei a. China ral chu chhim lam aṭanga lo lian tura ngai an tam ber a. Assam ram paltlanga lo lian tura ngai an awm bawk. Zoram Thar a lo thlen hunah chuan India ram chu keh chhe tura ngaite pawh an awm a ni. Pi leh puten Pialral an suangtuahnaah chuan hruai luttu bik awm tura ngaih a ni lo va, thih hnu khawvel an suangtuahna a ni. Pialral chu buaina reng reng awm tawh lohna hmun a ni a, Zoram Thar leh Kum Sang Lalram an suangtuahna aia chungnung zawk a ni. Zoram Thar chu Pialral zekhelhna anga ngaih theih a ni awm e.

Mizo pi leh pute chuan Pialral lo thlen dan tur chu hun bi thliahin an sawi ngai lo. Chu hmun thleng tur chuan thangchhuah ṭul an ti a, pawi sawi lo nausen te pawh pialrala kai tur zingah an rinlut a ni. Pialral kai nan thil tih tur pawimawh tak a awm laiin pawl chhuakho erawh chuan Israel hnam nihna hmachhuanin Zoram Thar luh an tum ber. Israel hnam bo, Ephraima thlah leh Manasea thlah nihna chu an dah pawimawh ber a. Israel hnam ni lo leh Israel hnama inngai lo te chu Jentail an ti a. Chungho chu Zoram Tharah leh Kum Sang Lalramah chanvo reng reng nei lo turah an ngai a.

Ṭhenkhat erawh chuan Jentail-te pawh tel ve turin an ngai

Pi leh puten Pialral an suangtuahna chu buhchangrum leh faisa ringa hahdam taka chawlh der derna a ni. He ngaihdan a lo pianchhuah nachhan nia lang chu, rim tak maia hna thawk a, kawla ni chhuak chhiara ei zawng ṭhin an ni a. Ral leh sa hrang hlau reng renga ralmuang lo taka khawsa an ni. Hah taka an buh tharte chu denga ṭhap faia ei ṭhin an ni a. Hahdam leh thlamuang taka awm chu thlahlel lo thei an ni lo. Thawhrimna leh hlauhna laka hahdam leh thlamuan an thlakhlelh avangin Pialralah chuan faisa ringa chawlh der der an tum a ni.

Zoram Thar buaipuitute chuan kan ram leilung hausaknate hai chhuak a, ropui taka din khawchhuah tumna an nei a. A thlawna thil sem leh awlsam taka sum siam duhna khawvela cheng kan nih tak avangin, Zoram Tharah chuan kan chin loh thei seng tur leh kan thawh loh rah seng tura dinhmun ṭhaa din tumna an nei lian hlawm hle a. Buh vui te chu sakawr mei buk tia ni tur angin an suangtuah a, sawntlung el khatah chhung rual kham thar tumna rilru an nei hial a ni. Amaherawhchu, pi puten faisa ringa khawsak an tum laiin, a faisain buh a vui ang tih ngaihdan erawh chu an nei lem lo.

Pialral kai tura pi leh puten an suangtuahnaah mi tlem te lut tur anga ngaih a ni a. Chutiang bawk chuan Zoram Thara lut tur chuan mi tlem te lut tur angin an zirtir a. Ṭhenkhat phei chu enga mah hmain an thikthu a chhe hlawm hle a, anmahni pawl ni lo chu lut ve lo turah an ngai hial a ni. Kan pi leh kan pute chuan Pialralah chuan hahdam taka chawlh der der an tum laiin, anniho erawh chuan khawvel ram ropui leh hausaho nen sumdawnna lianpui mai kalpuia buai em ema khawsak tumna an nei a. Thawh loh rah senga ram chhunga ei sen loh thar tur anga an suangtuahna a ropui tawh tehlul nen, khawvel ram ropui tak tak hausakna lo luang lut hum hum tur anga an suangtuahna chuan mahni hmasialna leh mahni ṭanghma haina an neih lenzia a hril thei awm e.

Thawh loh rah senga intodelh mai duhtawk lova sumdawnna lianpui mai buaipui a, hah leh rim taka inhaivur an tumna leh pi puten Pialralah buhchangrum leh faisa ringa hahdam taka chawlh der der an tumna chu inpersan tak a ni. An duhthusam angin Zoram Thar chu lo thleng ta tehreng pawh ni se la, hman sen loh sum leh pai leh hausakna an suangtuahna zozaite chu engtin tak ṭangkaipuiin ṭhatpui hlawm tak ang maw? Pi pute chuan thawhrimna piah ram an thlir a, anniho erawh chuan thawhrimna leh buaina, ei sen loh leh hman sen loh neih tuma inhaivur duhna an nei lian hlawm hle a ni. He duhthusam ram pahnih hi chik taka kan ngaihtuah chuan duh thlan zawk tur chu hai rual niin a lang lo.

Zoram Thar hi ram leh hnam zalenna angin an zeldin ber a. Milem pathian ban sawm nei laka zalenna chu an suangtuah dan tlangpui a ni. Zoram Thar, kum sang lalram leh chatuan chu inzawm tur angin an suangtuah a, Pialral hi chu chatuan an suangtuahna nen a inzul hle awm e. Pi leh pute pawhin faisa ringa hahdam taka chawlh der der an tum avangin zalenna chu an tum ram ni ve ngeiin a ngaih theih, ṭhenkhat chuan Zoram Thar hi rei lote a nih an ring a, kum sarih a nih ring an awm. Hun rei deuh zawk ni tura ngai an awm a. Chung mite chuan zawi zawia Greater Mizoram lo piangchhuak tur angin an zeldin a ni. Kum Sang Lalram nen an thlunzawm avangin a rei emaw a rei lo emaw a lem chuang lo.

Zoram Thar buaipuitute chuan he hun thlen hma hian indopui, sakawlh leh thim thuah hnihna lo thleng tur angin an zirtir a. China ral lianin nasa takin min nghaisa ang a, a dam chhun tlem te chauh Zoram Tharah an lut dawn niin an sawi. Ṭhenkhat chuan Zoram Thar aṭanga Kum Sang Lalram luh dawnah hun thim rapthlak tak, sakawlh leh indopui paltlang a la ṭul fo dawn niin an ngai. Pi leh pute Pialral suangtuahnaah erawh chuan hlauhna leh manganna, thawpikna leh thim lam chi engmah hmuh tur a awm lo. Thil hlauhawm an sawi pakhat erawh chu ‘Di nei lo Pawla'n a sài’ tih a ni a. Pawla sai hlauhawmzia erawh chu thiam takin an sawi ṭhin.

Zoram Thar an mitthla dan chu Mizoram a ni ber a, Greater Mizoram anga suangtuah an awm bawk. Pialral chu khawvel dang nena inzawmna nei lo a ni. Khawvel hnam zawng zawng zinga chungnung bera Zofate kan awm an ring a, hnam tinrengin pathian ang hialin chibai min buk dawn niin an ngai. Mitthi kaihthawh theihna leh natna engpawh tihdam theihna chu Zofaten kan neih an ring a ni. He ngaihdan hi kan dinhmun hniamzia leh dinhmun chungnung kan thlakhlelhzia tilangtu pawimawh tak a ni thei awm e. Pi leh puten Pialral an suangtuahnaah chuan an nih ang leh an dinhmun ang anga lungawi taka awm tumna an nei a. Chungnun leh ropui tumna boruak a awm lo.

Zoram Thar hi lo thleng mai tur angin an ngai a. A lo thlen hun turte pawh an sawi fo ṭhin a ni. Jentailte ni kin huna lo thleng tur angin an suangtuah a. Babulon sala Judaho kum 70 an tan hnua lal Kura hmanga Pathianin a chhanchhuak angin India sala kum 70 kan tan hnua Zoram Thara luh an tum a. A hun an chhut chhuah dan erawh chu a inang lo hlawm hle a ni. Pi leh puten Pialral an suangtuahnaah chuan ngaihdan leh pawm dan chi hrang hmuh tur a awm lo.

Kum 2023 MLA General Election-ah Er Ramhlun Edena chuan Pathian Lalramah kan lut dawn niin a sawi. Zoram Thar chungchang hi Zofate hnam dang awp behna lak ata zalena kan awm hun tur anga ngaih a ni ber a. Kum 2024 te, 2026 te, 2030 te chu mi chi hrang hrang sawi dan a ni. An sawi ang leh an puan ang hian Zoram Thar hi lo thleng lo ta ang se, heng mite ho hi eng angin nge kan ngaih ang a, anniho pawh hi engtin nge an kal zel dawn tih hi ngaihtuah chhunzawm ngai tak a ni awm e.

- V.L Zaikima