A Hmu Thiam Tân Chuan ZPM Chak Tur Kha Thil Chiang Sa A Ni
Kum 2023 Mizoram Legislative Assembly election kha result hriat hma kha chuan "hung assembly" tih thawm kha a ring ang reng hle a. Political party lam aṭang erawh chuan sawrkarna an siam tur thu kan dawng thung a. Râl aṭanga lo thlirtute leh politics ngaihvena boruak thlithlaitu tam zawk ngaihdanah kha chuan MNF emaw, ZPM emaw kha seat la ṭeuh siin, sawrkarna siam phak lovin Congress nen emaw, BJP nen emaw a sawrkarna siam turah an dah a. Kha khan "hung assembly" thawm kha a ti ring ni pawhin a lang.
Kan political analyst-te leh kan commentator-te khan tehfung atan kum 2018 MLA election kha an hmang tlangpui a. He "traditional method" hi kumin MLA inthlanah hian a hman chi loh a ni tih an hre lo khan a ṭawng sual tir nasa hle. Kum nga chhunga MNF sawrkar mipuiin kan hmuh dân leh Congress tho leh hlei thei lo bakah, ṭhalai lama politics-a harh tharna thleng kha kei chuan tehfungah ka hmang a. Ka tehfung aṭang hi chuan ZPM hian seat 25 chu an la ngei dawn a, an vanneih phei chuan seat 30 pawh an la thei dawn tih ka hmu a ni.
Ka hmuh dàn hi sawi chhuah ka châk ve hle a. Mahse hotute duhsakna zarah engmah ka ni lo chung leh thawhhlawk lo em em ka ni chungin ZPM General Headquarters-ah kum 2021 aṭang khan Adviser nihna ka neih avangin ZPM ṭan vang mai a chak tura dahah miin min ngai ang tih ka hlauh avangin ka ka hmuh dan hi vantlang hriat atân ka pho chhuak ta lo a. Chutihlai erawh chuan ṭhian ṭha leh TV lama inthlan politics boruak lipse ṭhin ṭhenkhatte te hnenah erawh chuan, "Tehfunga in hman hi a dik tawk lo a nia; anti-incumbency te leh thalaite politics-a an harh tharnate hi in chhûtnaah telh rawh u," tiin ZPM sawi lang chiah ngam si lovin ka hrilh ṭhin a. An awi chiah lo nge, "Sawi thiam a har, hriat thiam a har," tih chu an thu tàwpna a ni leh ṭhin. ZPM thli a tleh tih phei chu YouTube Mizo Official channel-a result awm dan tur thlirlawktu Pu James Ramdinmawia leh ICFAI a Asst. Prof. Dr. Lalengkimate (ZONET lamah Pu Lalnunṭawma a tel bawk) chauh kha sawi chhuak fák ngamtute niin ka hria.
Kei hi kumin hian ka hriselna a pan deuh avangin ka pawn chhuak lo khawp mai a. Taptawm chungin inthlan kum politics boruak hi ka lo thlir ve reng a. Candidate-te pawh tumah telephone/social media hmangin ka be lo a, ka biak chhun chu ZPM lamah Pu K. Sapdanga leh Congress-ah Pu H. Zothanglianate an ni a, kan in leh ṭhenawm ina lengte titi leh social media hi ka politics boruak thlirna chu a ni mai a. Ka thlirna zim hle mah se ka thlir dik tih chu result a han chhuah tákah hian a lang ta a ni.
"Kalphung Thar, Mipui Sawrkar" min tiamtu, Zoram People's Movement in sawrkar a chang ta hi Mizoram mipui tân hian thil chhenfâkawm a ni ngei dawn a, a lawmawm hle mai. Ka lawm leh zualna chu kan fapa, Andrew H. Thangliana, MLA a nih laia kum 2021, August ni 17-a mual min liam san ta lo thawhpui ṭhin ZPM MLA paruk an tling nawn leh hi a ni. A bik takin kan party leader Pu Lalduhoma hi ka lawmpui leh zual a. A politics kawng bumboh tak, kum 1984 aṭanga a lo zawh tawh, Chief Minister hial ni thei tura tawrhchhelna leh tumruhna nei a a tawrh chhuahna hi thinlung chhungril tak ták aṭangin ka lawmpui a ni. Mizoram leh a chhunga mipui chengte hi hun ṭha zawk leh hmun ṭha zawkah min hruai thleng ngei rawh se.
Mizoram sawrkar thar, Pu Lalduhoma kaihhruai hi duhsakna sang ber ka hlanin ZPM candidate tling zawng zawngte ka làwmpui em em che u a. Tling zo ta lote pawh theihtawp chhuaha in beihna kha chhuanawm ka ti a, ZPM boruak ti alhtu in ni tih kan theihnghilh hauh lo ang tih hi lo hre reng ang che u.
- David M. Thangliana