CM THAR LAWMNA RUAI ṬHEH ILA?
A KAMKĒUNA
Kan hriat ṭheuh angin 9th Mizoram State Assembly inthlanpui chu tluang takin kan zo fel ta. Dec. 4, 2023 khan tute nge tling a, tling lo tihte thlengin, Sorkarna siam tur tu party ber nge tih leh tu nge CM thar tih pawh kan hre thei ta. "Mi tin an chunga roreltute thu thuin awm rawh se. Pathian thu lovin tu mah roreltu an awm si lo; roreltua awmte hi Pathian ruat an ni." tih ziak kan hmuh ang khan Sorkarna chelhtu apiang hi Pathian ruat an ni mai. British hun lai aṭanga tun thlenga kan ram hruai tawhtute pawh kha Pathian hun ruat angzia zela Pathian ruatte an ni. Kan hun pal liam tawh zawng zawnga kan ram hruaitu lo ni tawhte pawh kha Pathian ruatte vek an ni. Kan party mi leh sa an ni emaw, ni lo emaw, hruaituah kan pawm emaw, pawm lo emaw pawh ni se, Pathianin kan ram hruaitu atana a ruatte vek an ni. Tuna kan hruaitu thlan tharte pawh hi Pathian ruat ngei an ni tih kan pawm thiam a ngai ang.
MIZORAMA ZÃWLNEITE
Ram leh hnam kal siam, hmalam hun tawn tur leh inkaihhruai dan tur Pathianin a mite hnena fuihna emaw, zilhhauna emaw, inralrinna emaw, indona emaw, hmelmate laka inven dan tur emaw pawh ni se, chutiang puang chhuak tur chuan mi ruat bik, a belruat a duhthusam leh rintlak tak mi a thlang ṭhin a; chu'ng mite kaltlang chuan mipuite hnenah thuchah (message) a thawn chhawng a; hmalam hun hla tak emaaw hnai tea lo thleng mai tur pawh ni se, a aiawha a thu puang chhuak tura a ruat zawlneite hmang chuan thu a sawi ṭhin. Israel fate hun lai zawng zawng khan chutianga a mi ruat bik zawlte chu Pathianin a hmang ṭangkai hle ṭhin a; Pathian ruat ngei an nih avangin an thu puan reng reng chu a rintlak a; dawt a tel ve ngai lo. Khatih hun lai khan Pathianin zawlnei lian (major prophet) pali Isaia; Jeremia; (Jeremia ṭah hla); Ezekiela; Daniala-te bakah zawlnei tenau 12 lai heng: Hosea; Joela; Amosa; Mika; Nahuma; Obadia; Jona; Habakuka; Zephania; Haggaia; Zakaria leh Malakiate-te hi a ruat bawk a, an thu ken leh an hrilhna hnam leh mipuite pawh a inang vek lo va, mahse, anmahni phuahchawp leh khual thuthang an puang chhuak ve ngai lo.
Kan Zoramah pawh hian hetiang deuh hian Kristian kan nih hma aṭang leh kristianna lo luh hnuah pawh Pathianin zawlnei heng: Selkhuma- 1832; Darneihthanga @ Darphawka 1882; Kapa 1932; Pastor Chhawna 1888-1977; Saikhum 1962–1965; Chawngkhupa 1909-1990 etc-te a lo ruat niin a lang a; an thil puan Zoram kalsiam chungchang pawh a rintlakin a dik thawkhat viau zel niin a hriat. Hengho hi Zoram Zawlnei lian (Major prophet) ang deuhin han ngai ve chhin ta ila a sual tam pui lo vang chu maw? Mahse, tun hnai kum eng emaw ti kal ta aṭang khan ṭhalai chhuantharte zingah Zoram Zawlnei tenau (minor prophet) nih ve tum, inngai, inphuahchawp leh intih lar duh vang niawm tak an lo chhuak sup sup ta mai niin a lang a; a mak hle mai. Inthlanpui dawn apiangin Political Party party hrang hrangte’n an party dinhmun sawhngheh nan hlawh neiin an chhawr (hire) ṭhin nge, thu an han puang tak tak mai ṭhin hi chu a inang lovin a hrang nuaih mai ṭhin a; an Pathian biak hi chi hrang hrang a awm ta emaw tih mai turin pathian dawthei an autirte pawh a ang rum rumin a hriat theih. Hei hi a chhan ber nia lang ta chu kan Zoram Youtuber-ho viewers, likers, subscribers duh luat vang hian chaw tak khuka khukpui chi lem loh thlengin an tihluhlang lutuk a; dawt an puan hnuah anmahni'n an timualpho leh vak lawi si nite hian a hriat theih a; an tikhawngaihthlak letling hlein a hriat theih. Chuvangin, kan Youtuber-ho hian thil chhuah leh tih awm chinte hi thliar thiam se; emaw, sorkar hian Mizoram Police cyber crime Branch-te hi uluk zawkin Youtuber-ho hi monitor & supervision kalpui ṭhin se, heti taka mipui rilru tichiai ṭhintute hi a ṭul dan azira lung ina khung thlengin hma la tawh se a lawmawm ngawt ang.
Tun ṭuma Sorkar tur puang lawk zingah sawi dik bera ngaih Pu Joshua, Baktawng pawh khan a intih fuh (risk) fuh mai mai a nih hmel a; Zawlnei dik tak a nih bikna a awm chuang em ni tih hi zawhna lian tak awm thei chu a ni. Hetianga an kal zel a nih chuan hun tawpah chuan an chung a pik ve viau mahna le?
THUPUANG DIK LO
Heng zawlnei der/zawlnei dik lo karah hian Political Party hruaitute leh thawktute zingah huai tak taka thupuang lawk dik lo, mahni party sawhngheh nana indeuhsawh paha huai tak taka philosopher ropui Nostradamus emaw inti ni awm taka thu puang lawktu (false predictor) an awm ve ziah bawk. Tun ṭum 9th Mizoram State Assembly inthlan dawn hnaiah pawh khan Pu Hawla, MPCC President hlui khan, "Pu Lalsawta hovin sorkarna kan siam dawn," a ti ni khan sawi a awm a; Tin, Pu Zoramthanga CM khan, "Pathian leh mipuite zarah MNF kan sorkarleh ngei dawn" a ti bawk khan sawi a awm a; BJP pawh khan, "Eng vang pawhin Sorkarnaah kan tel dawn," tih thawmte a awm bawk. A pawimawh berah erawh chuan Rorel lai MNF party MLA ni lai pakhat khan, "Lalduhawma hi a CM chuan sial pathum ka talh ang (If Lalduhawma becomes chief minister, I will slaughter three bisons. यदि लालदुहौमा मुख्यमंत्री बने तो मैं तीन मिथुनो का वध करूंगा)" a tih zia kha kan hmuin kan hre tlang niin a lang a. Mahse, heng an puan lawk (predicted) zawng zawng hi a dik lo fai vek tih Zoram khawvel mipuite leh khawvel pum huap pawhin kan hre tlang ṭheuh tawh awm e.
CM LAWMNA RUAI TUR CHU?
Patling meuhvin tihtakzeta a lo tiam tawh angin kan CM zahawm tak, Pu Lalduhawma lawmna tur chuan sial pathum talh phawt tur a nih hmel a. Sial vulhtute thingtlang lama mi ka han zawt chiang a; sial puitling pakhat hi Rs. 300,000/- (nuai thum) chiah zel a ni a; sial pathum man chu nuai kua (900,000) a ni a; mahse, hemi sial lei nan bik saving fund hran hi dahkhawmsa awm tawh anga sawi a ni a; a hun leh ni chu a sawitu (tiamtu) thu thuah dah niawma sawi a awm avangin a thutlukna nghah a ngai tihna a nih hmel hle. CM thar lawmna hi chakawm hle mah se, sial hi Schedule I animal under the wildlife (Protection) Act of India hnuaiah awmin humhalh mek a ni a; sial pathum lo talh ta se, miin thuneitutea an hek hlauh chuan mana lung in tantir theihna hial a nih hmel a; lung in tan inpeihsa diama nula thianghlim 10 zinga a fing 5 khawnvartui neisate rilru ang puin, inpeihsa diamin sial hi talh a ngai mai thei a; a chakawmin a huphurhawm tho niin a ngaih theih. Tin, Sial hi Arunachal Pradesh tan an State Animal a ni lehnghal a, an talh lai kan Youtuber-ho hian an lo upload leh hlauha an lo hmu ve a nih phei chuan CBI chhui turin FIR an thehlut mai ang tih a hlauhthawnawm viau mai thei. A reng thuah CM thar lawmna huna sawmte an tam viau phei chuan sial pathum chauh hian a daih loh hmel a; saihlum tia lek leka chan nawi a nih pawhin a dang eng emaw zat talh belh a ngai ngei dawn niin a lang. Chuvangin, ruai buatsaihtu hian a ei zo tawk tur sawm tur chin tawk bituk thiam se a ṭha ngawtin a rinawm.
A TLANGKAWMNA
Kan Youtuber-ho vang nge, eng vang nge tih hriat a har. Zawlnei der kan nei ta ṭeuh mai niin a lang a; kan political leaders zingah pawh zawlnei der tlukpui entir nan :- Pu C. Ngunlianchunga MLA Lawngtlai West bial aṭanga 9th Mizoram State Assembly inthlana lang pha ve tawh lo tura hrilhlawktu (false predictor) MLA-te pawh kha zawlnei der nen eng nge a danglamna tihte ngaihtuah tham a ni. Chutiang zelin Pu Lalduhawma CM a nih chuan Sial pathum talh tura insawi pawh hian a talh leh lo a nih vaih chuan zawlnei der nen eng nge an danglamna awm chuang ang le? tihte pawh a ngaihtuah theih a. Hei mai ni lovin NLUP chhung tinah cheng nuai khat leh SEDP chhung tinah cheng nuai thum sem tura hrilhlawktu (false predictors)-te pawh kha zawlnei der nen an danglam chuang lem em ni tihte a ngaihtuah zui theih mai a; chuvangin, kan ram mipui lo khawngaihthlakzia ṭhinzia leh kan lo àt rei ziate hi aw! Kha leh chen kha khatiang khan hun hmang lovin tuna mipui sorkar lo ding mek ang policy & program kalpui thei hi lo thlang tling daih tawh ila chuan kan changkang tawh ngawt ang. Tuna mipui sorkar lo ding pawh hian mipui hmaa an intiamna thuthlung ṭha tak takte hi an theihnghilh leha an hlen chhuak leh tak tak lo va, mipui min bum leh a nih vaih chuan, "Kan enchhin mek tur pawh hi engmah an lo nih neng loh hi," tiin a paih leh theitu mipuite hian inthlan lehah kan dah nil ve leh ṭhak mai a ni ang chu!
Engpawhnise, an kal zel danin a hril zel dawn a, i lo thlir phawt mai teh ang u.
- Dr. C. Lalrampana