Krismas-ah thingrem siamtu
Pathian hnam thlan Israel te chuan kum 2000 chuang kaltaah khan Pathianin thutiam ropui tak mai a tiam a; Juda chunga roreltu tur lal ropui tak mai, hriakthih ngat – Messia tia an koh chu zawlnei Isaia thuchah hmangin pek an ni dawn tih a tiam a. Israel fate chu an lawmin an nghakhlel hle a; Lal Davida aia ropui zawk leh thil tithei zawk lal ropui tak mai han neih chu an nghakhlel em em a. An chhehvela hnam dang Assuria leh Babulon ho te awpbehna hnuaia kun reng kha an ning em em tawh a; lal ropui leh thiltithei, khawvel puma roreltu ropui Messia ngei mai chu lo kal vat vat se an ti tawh hle a nih kha.
Thuthlung Hlui leh Zawlneite hrilhlawkna tifamkimtu
Juda te hi sakhaw mi tak, Jerusalem lam hawia ṭawngṭai ngat ngat ṭhin mihring an ni a; an saltanna hmun emaw khawii emaw hmun aṭang pawhin Jerusalem lam hawia ṭawngṭai ngat ngat ṭhin an ni. An sakhaw lehkhabu thianghlim ‘Tanak’ chu an ringin an hre bel hle a; Tanak bua Zawlneite hrilhlawknate chu an hre belin an chunga roreltu tur Pathianin pek a tiam chu an nghakhlel em em a. Pathian thutiam ropui tak mai chu lo thleng famkim vat vat tawh se an ti hle a, awpbeh leh vak vai an nihna ata chu an lal, ropui tak lo kal tur chuan titawpin rorelna chu ṭan tawh se tih kha Juda hnamte nghahhlelh em em a ni.
Bethehlem khuaa Mistiri leh a nupui raipuar
Israel fate’n nghakhlel taka Messia an lo nghah laiin kum BC 8-6 velah, Rom lal Kaisara Augusta hnuaia Suria ram awptu Sentius Saturninus-a aiawha Kurinia’n Suria ram a awp laiin chhiarpui hmasa ber an nei a. Chutah chuan Galili ram aṭangin Mistiri Josefa leh a nupui Mari, rai puar ṭeuh tawh chu Bethlehem khaw panin an kal ve a. Juda ho danah hmeichhiain fapa an hrin chuan ni sarih an bawlhlawh ṭhin a, mi zingah an awm tur a ni lo. Chutiang avang leh mipui tam tak an kalkhawm avang chuan Josefa te nupa chuan khualbuk an chang ve ta lo tih kan hmu.
Ran chaw pekna thlenga mu Lal Isua
Davida thlah zing aṭanga lo chhuak tur Israel te lal Messia chu ropui tak leh mi zahawm tak chhungkua aṭanga lo piang tura an ngaih laiin, Bethlehem khuaa chhiarpuia hming ziak tura lo zin Mistiri te nupa inkarah a lo piang a; khualbuk an chan loh avangin ran chaw pekna thlengah an la mut zui! Lal Isua hi a piang changkang lo hle mai! Lal ropui tak leh khawvel chhandamtu, Krismas neitupa lo pianna hian Juda te pawh a bum a, Heroda leh Khawchhak Mifing te pawhin an hai a. Vawiina Lal Isua pianchampha lawmtute pawh hian Krismas nihna dik tak hre loa mahni duh zawng leh nawmsipbawlna atan leh, sual tihpuitlinna hun atana hmang kan la awm fo mai!
Laltlawma!
Nu leh pa aṭanga chhuan tur nei lo, Mistiri fapa ve mai chu Pathian fapa a ni mauh mai! Unau zinga upa ber niin Jakoba, Simona leh Juda te hi a nau te an ni a; a unaute ngei pawh hian Lal Isua hi an ring mai lo lehnghal! A pa Josefa hi a dam rei lo a ni ang – Bible-ah a chanchin kan hmu zui lo a, Lal Isua hian rawngbawlna atan hma hian kum 30 vel chu an chhungkaw khawsak mamawh leh eizawnna kawngah mawhphurtu ber a ni. Hmeithai chhungkua an nih avangin zah an hlawh tawk lo fo ang a, thingrem siamin hna a thawk fo ang a, nghawngkawl ṭangkaina leh rit phurh chhawkna atan a ṭhatzia pawh a tak ngeia hrechiangtu a ni.
Birth Day neitupa hi a ropui lo
Krismas hi ropui leh nasa taka lawm tuma kan inbuatsaihna hi sawisel ngawt theih a ni lo a, a hlutzia kan lanchhuahtirna kawng pawimawh tak pakhat chu a ni. Mi hausa ber aṭanga mi rethei ber pawhin Krismas kawr mawi neih kan tum ṭhin a, kumpui lingletin kan erin kan ur ṭhin a; Kohhran pawh a inbuatsaih nasain ruai nen kan lawm ṭhin. Hripui lengin khawvel min tihbuai mek avangin Krismas pawh sum leh pai tam tak seng zawngin kan lawm thei ta lo a, mi hausa leh rethei kan kan intluk tlang rih hle. A ‘birth day’ neitupa ber Lal Isua pawh hi mi tlawm tak, Mistiri chhungkua aṭanga lo sei lian, hmeithai chhungkua ni zui ta, a unau leh a ram leh hnamin an rin loh leh an pawm loh mihring, anchhe dawng anga an ngaih tura Krawsa khenbeh a la ni zui! Krismas neitupa hi kan hriatchian nawn a, a nihna phu tak leh a lawm zawng tak tura Krismas lawm hi kan tihtur a ni.
I inngaitlawm ve ang u
Kan zui leh kan rin, kan Pathian leh min chhandamtu Lal Isua hi mi tlawm tak, mihring a nih chhunga khawvel ropuina leh chawimawinate’n a duhsak ngai lem loh mihring a ni a. A rawngbawlnaah pawh hian vantlang zinga tlatlum lem lo naupang, hmeichhia, mi sual, chhiahkhawntu, sangha mantu leh Samari mi te bula hun hmang nasa kha a ni a. Khawvel ropuina leh thuneihna, lalna leh thiltihtheihna aiin chung lama ropuina leh chatuan nunna kha a thupui leh a nunpui, a thihpui leh a thawhlehpui, a lo pianchhan kha a nih tlat avangin keini pawhin tlawmna nun hi nei thar lehzual ila. Krismas-te pawh hi mahni lam aiin mi dang tan zawka luanchhuah leh rawngbawlna lam hawia hman leh lawm hi uar thar deuh deuh zel ang u. Mi hausa leh mi retheite dinhmun thliartu Krismas ni awma lang ṭhin hi, mi rethei Lal Isua pianchampha a nihna lantir tawh zawk ang u.
- Rinfela Zadeng