Written by
- Laiu Fachhai

RORELTUTE HI PATHIAN RUAT AN NI

Rom 13.1-7 ah roreltute chu Pathian ruat an ni tih kan hmu a. Chutiang a nih chuan, Centrala lo sawrkar tawhte leh Mizorama lo sawrkar tawhte pawh kha, khami hun atana India leh Mizoram roreltute atana Pathian ruatte an ni a, tunlaia kan Central sawrkar hrawn mek leh Mizoram sawrkar tharte pawh hi, tun hun atana India leh Mizoram roreltute atana Pathian ruatte an ni tih pawm ngam a, pawm thiam a ṭul hle. Pathian ruatte an nih avangin roreltute chu eng political party aṭanga thlan tlin an nih pawhin, mipuite chuan kan zah tur a ni a, kan duhsak tur a ni. Ram tan hmathlir ṭha nei a, Pathian duhdan anga dikna, rinawmna, hmangaihna leh thawhrimna nunte nunpui zel chunga ram an hruai theihna turin kan ṭawngṭaisak ṭhin a ṭul hle bawk.

Kan State sawrkar thar phei hi chu eiruk dona (anti-corruption), sawrkarna tha (good governance) siamna, huapzo mipui sawrkar (inclusive government) dinna leh ram tan hmathlir ṭha leh thar neih tumna platform aṭanga thlan tlin an ni a, chuvangin an lak ata beiseina a sang hle. An rorelna leh kaihhruaina hnuaiah chuan dikna leh rinawmna laltir ber a, “Ruling Bial, Opposition Bial” tih awm lovin, Zoram pumpui rualkhai taka enkawlna leh hmasawnna rawngbawl hna an thawk ngei ang tih hi ramin a beisei tlat a ni.

Roreltute chu Pathian ruat an ni han tih hian, sipai rorelna te, dictatorship rorelna te, tharum hmanga rorelna latute leh roreltu ṭha lote hi Pathian ruat an ni thei dawn em ni tih zawhna a awm thei. Tirhkoh Paula ina Rom 13.1-7 thu a sawi lai khan, Judai ram chu Rom awpna hnuaia a awm lai a ni a, khatih laia Rom lalber (Emperor) kha roreltu ṭha lo leh sual rapthlak, Kristiante tihduhdahtu Nero-a kha a ni. Chuti chung pawh chuan Paula khan, “Tûna rorêltute pawh hi Pathian ruat an ni asin,” a ti tlat a ni. Thudik erawh chu hei hi a ni: Roreltute chu Pathian ruatte ni hlawm mah se la, Pathian duh lo zawnga ro an rel chuan an tlo lo ang a, an tawpna ni a thleng ang. Ṭhenkhat phei chu an tawp ni a thleng thuai ṭhin. Chu chu Lal Saula nunah khan hmuh theihin a awm a (1 Samuela bung 13; 15), lalber Neroa dinhmun a ni bawk. Chutiang roreltute chu khawvel ram hrang hrangah hmuh tur an awm nual. Kan Mizoram sawrkar thar hrawn mek pawh hi, Pathian duh loh zawnga ro an rel chuan an tawp ni a thleng ve thuai ang.

Roreltu tam tak chu bul an ṭan ṭha hle a, an ṭan tirah chuan Pathian hriatna leh tihna nen dikna leh rinawmnain ro an rel a. Nimahsela hun a kal a, an hmangaih hmasa bansanin thuneihna hman sualna leh tangka sum ngainatna khawvelah an lut ṭhin. Roreltuten dikna leh rinawmna an kalsan ṭan nia hriat a nih chuan, Kohhrante, NGO-te, chanchinbute leh mipuite chuan tihdik leh vaukhan rawngbawl hna kan thawk tur a ni. Vaukhanna leh tihdikna thu ngaithla duh lo va, Pathian duh loh zawnga ro an rel lui zel a nih chuan, an rorelna chuan tawp lam a pan ang a, Pathianin mi dangte a ruat leh dawn a ni.

Thuthlung Hlui hun laiah pawh khan roreltute chuan an rorelnaah dikna, rinawmna, thianghlimna, hmangaihna leh thawhrimnate tlachham a, dik lo taka ro an rel chuan, zawlneite khan roreltute chu an thiltih ṭha lo, an rorelna dik lo leh an nun thianghlim lohna te ata sim a, Pathian duh dan anga rorel turin an vaukhan ṭhin. Roreltuten zawlneite thu chu pawm duh lo a, an zawm duh lo a nih chuan, Pathianin an rorelna a tih tawp tur thu an puang a, an puan ang zelin a thleng ṭhin.

Party politics hi chu hun rei lo te chhung tan chauh a ni a. Vawiina MNF hi naktukah ZPM a ni thei a, naktukah ZPM chu naktipah Congress a ni leh mai thei a ni. An insawn kual ang a, an inlawmlut kual zel ang. Pathian duh dan anga ram tundinna politics (nation building politics) erawh chu khawvel a awm chhung zawng chuan a awm reng thung dawn a ni. Chuvangin, party danga awm hruaitute leh member-te chu hmelma ena en tur an ni lo. Ram tana thil ṭha ti duh leh hna thawh duh ve an ni tih hria a, thawhhona ṭha neih tum a ṭha zawk. Ram tana thil ṭha sawi hun leh tih hunah chuan inpawmpui tawn a, bipartition resolution (party hrang hranga MLA/MP te rem tihtlanna) neih thei ṭhin ni se a ṭha hle ang.

Kan Central sawrkar hrawn mek hi eirukna thubuai sawi tur a nei tam lo a, sawrkarna ṭha (good governance) siamnaah a ti ṭha hlein a lang a, hmasawnna (development) hna thawk chakin a thawk ṭha hle bawk. Chuvangin kan sawrkar thar hian, Central sawrkar hlauhna leh huatna champion-pui ai chuan, political advantage lain thawhhona ṭha neih tum zawk se la, kan State pachhe tak hian hlawkpuiin hma a sawnpui zawk ngei ang.

“Rorêltu chu Pathian a ni: Ṭhenkhat a titlâwm a, ṭhenkhat a chawimawi ṭhîn.” (Sam 75.7)

“Keimah avângin lalte an lal a, Rorêltuten dân ṭha an zam ṭhin.” (Thufingte 8.15)

“Hun te, khua te, a thuin an awm a, Lal te a bân a, a siam bawk a, Finna leh hriatna petu a ni.” (Daniela 2.21)

“Ka chah duh hmasak ber che chu thil dîlna te, ṭawngṭaina te, dîlsakna te, lâwmthu hrilhna te mi zawng zawng tân hlân ula, Pathian ngaihsak leh zahawma awmin thlamuang taka kan khawsak ho dial dial theih nân lalber leh thuneitu zawng zawng pawh dîlsak rawh u; chu chu min chhandamtu Pathian hmuhin a ṭha a, a lâwmzâwng a ni.” (1 Timothea 2.1-3).

- Laiu Fachhai