Mizoram first : Sual Hi Khawi Atanga Do Tur Nge?

Kristiante chuan Vanram aṭang daih tawhin sual hi a lo inṭan tawh tih kan pawm a ni. A nih chuan chuan Sual chu tih reh theih loh angah ngaiin kan do dawn lo em ni? Nge ni a, kan do a; kan do dan a dik lo zawk? Nge ni a, kan do tak tak lo? Ngaihdan leh chhanna a inkalh sung mai awm e. Tun ṭumah chuan Sakhaw rinnaa sualna lam ni lovin, ni tin kan nun kan hmannaah khawtlanga leh ram inrelbawlna kawnga sualnate hi kan sawi zawk thung ang.

Thil a nih lohna tura kalpui leh a dik zawk ti lova a dik lo lam kawng zawh ṭalh te, dan awm renga dan kalha chetnate hi sual ti ila, hriat a awlsam awm e. Kan ram tichhetu lian ber pakhat chu sual pawisak loh hi a ni. Tu mah hi mahni ngawtin awm ila sual kan ni ngawt lo. Kan awmna leh kan thil tihin sual min nihtir mai a ni. Office lama mahni tihtur tiṭha lo mi chu ram tana mi hnawk a ni a, sual chu a ni mai. Mahni tih miah loh tur a tih bawk chuan misual a nih leh theih bawk ang chu.

Chuti ang bawk chuan khawtlang leh Kohhranah sual kan siamna chu a chunga kan sawi tawh ang bawk khi a ni mai. Mahni lawina kohhran sum enkawl kawnga duhtui hle si, mahni thawhna office sum hman lama duhtuina awm miah lo, receipt lem siam duk duk kan nih chuan sual chu kan lo ni ve mai lo maw? Hnathawh ṭhat leh chhiat chungchangah leh Office kai hun dik leh dik lote pawh. Kan hnathawh ṭheuhah hian kan rinawm em le? “Kan hnathawh leh kan hlawh hi a inphu lo,” ti ṭhin sorkar hnathawk tam tak hian hna kan neih ang ang theihtawpin kan thawk em le?

Kan sawifo ṭhin, Huapzo sawrkar hi awm se, sorkar inrelbawlna ṭha hmangin kan ram leh hnam hi inkaihruai ila, ram dang ngai bik lovin Pathianin ram leh hnam min pekah hian lungawi taka awm kan thlahlel hlawm vek mai. Mahse tuin nge zawhte chu ṭhi awrhtir ang tih angin chumi ram thleng tur chuan tu hian nge hma la dawn le? Tu hian nge dikna ṭan ngam? Tuin nge mahni hrehawm leh chhiatna tur zawk pawh ni se, kawng dik leh ṭha leh dan zawm thlang chungin sual do ngam dawn le? Inenchiang ṭheuh teh ang aw. Kum hei leh chen kan kal tawh a, kan rama sorkarna siam tawh Party te hian min haupzo lo leh ṭhin emaw ni dawn ni, vawiin thleng hian Huapzo sawrkar hi neih chakin kan insawh kan insawh a nih hi. US President Lincoln-a khan Democracy chu, “Mipui tan, mipuiten an siam, mipui sorkar a ni,” a lo ti a, Mizoram pawh hi Democracy dana kal kan ni a, Lincoln-a thusawi khi kan zawm chuan mipui sorkar chu kan hmu tur a ni a, mipui sorkar a awm chuan huapzo sorkar kan nei dawn tihna a ni bawk. Mahse min huapzo ṭhin lo a ni ang, huapzo sorkar kan nei kan la ti ngam tlat ṭhin lo a. Pawimawh ta ber chu mipuiten eng vangin nge huapzo sorkar kan nei lo nia kan inhriat hi a ni.

Congress sorkar hnuaiah Congress ni ve lo tan NLUP dawn kha beisei a har, MNF sorkar hnuaiah MNF ni ve lo tan SEDP dawn inbeisei an awm lo ang. An party inziak lut ve lo zawng chuan sorkar kha min huapzo kan ti thei lo a ni. Chuti ang bawk chuan ZPM sorkarah hian thlai chi lei turah ZPM ni lo tan beisei a awm loh chuan mipuiten huapzo sorkar kan la nei lo angah kan inngai leh ngei dawn a ni. Inthlanah Party pakhat an chak chuan hna lakah pawh an party mi tling zo lo nia hriat thlenga hnaa an luh zelnaah chuan, khami party ni ve lo tan chuan min huapzo ve lo tiin huapzo sorkar tih a har ṭhin. Tun sorkar thar hi huapzo sorkar a ni em tih chu kan la en ve ang chu.

Huapzo tak tak hi a awm thei ang em aw tih hi zawhna awm leh thei a ni bawk. Han inbihchiang ta ila, Kohhran hrang hrang hna lak leh rawngbawlnaah hian mipui kan lungawi em? Kohhran office-ah pawh tute emaw an ṭhut lai chuan an tu leh fate hnaah an lut nual zel tih sawi awm ṭhin hi a dik chuan sual a ni phawt ang chu, huapzo a ni lo bawk mai thei. Sorkar office-ah pawh chuti tho a ni. Thuneihna kan kutah a lo awm chiah hian sual hi eng angin nge kan do ngam tih chu a lo lang mai ṭhin. Sorkar Offial ṭhenkhat mahni hnthawhnaa sual do bik lote chuan Mahni veng leh kohhran lamah sual do thut kan tum ṭhin a, kohhran pawh kan kal dik thei lo a nih hi maw le. Chutiang bawkin, dik lo leh fel lo taka hnaa lutte hian a dik lo leh a fel lo tih hre chung rengin kan lut a, chu chu mi dang ti dik lote kan sawisel laiin kan hre chhuak tawh ngai lo. Mahni chunga hamṭhatna tur a lo thlen chiah chuan, “Mi pawhin an ti ve tho,” tiin kan inthiam lui a, mahni veng leh kohhran lamah chuan sual do turin mi dang kan fuih leh ṭhin si a. Sual haw ngam, sual do ngam ngaihsante hi i inzirtir nasa teh ang u. Sual ti te chu Kohhan leh Khawtlangah pawh nihna pek leh hun siamsak chin tawk kan hriat a va ngai tawh tehlul em! Politician-te chauh suala puh thei kan ni em? Politician-te suala luhtirtu kan lo ni lo maw? Sual hi khawi aṭanga do tur nge? I inngaihtuah nawn leh ṭheuh teh ang u.

I ram leh hnam a boral chuan nang leh I chhungte in him bik lo vang.

- C. Lalnundika