JANUARY SIKNI ENG
January thla hi chu bulṭanna leh hmathar lakna thla a nih avangin mi tin maiin beiseina thar kan nei a, kan tha a thona thla a tih theih awm e. Julian leh Gregorian calendar-a thla hmasa ber niin a hming ṭobul chu Rom-ho pathian; Janus hming chawia sak a ni. Kum hluia kawng dik lo zawh palh te pawhin ‘kum tharah chuan…’ tih thupuiah kan nei a. Chu kum thar chu a lo thleng ta a, chuvang chuan January hian ‘danglamna thlentu’ tih te pawh a inhmeh viau a ni. Taksaa hma thar kan lak hma hauh pawhin kan rilru chuan a ṭha zawnga hmasawn duhna lam a hawi tawh avangin, rilru lamah hmasawnna a thleng tawh a ni.
January thla hi ‘dry’ thla a ni. A changin ‘dry’ state-ah kan inpuang a; a chang leh kan inpuang lo bawk a. Kum tawpah hunpui lian tak tak pahnih kan hmachhawn; mi ṭhenkhat chuan he hunpui atan hian a hma thla tam la awm aṭangin an inpuahchah ṭhin a, sumdawngte pawhin ‘ber’ thla a thlen phat aṭangin bungruate la tharin he kum tawp hunpui atan hian an inbuatsaih ṭhin a. Chutiang chuan he hunpui hi mi tin tih theih turin kan er ṭhin a ni.
Chu'ng inbuatsaihna zingah chuan ruihtheihthil pawh hi a báng hauh lo. A in ṭhinte chuan an lo in-‘stock’-sa a, rawlthar leh tleirawl ṭhenkhat tan chuan in chhinna hun a ni bawk a. Ṭhenkhat tan chuan heng huna harhfima awm kha thil zahthlak tak a ni a; ni danga lirtheia nungchang pangngai nena chuang mai ṭhin kha, hunpuiah chuan khék tuarh tuarh kha thil tih chakawm a lo ni a. Chutianga Zolawn khuaa zu zuar in anga ‘dry’ lo ṭhin pawh kha, kum thara January thla chuan kai tawh chuan ‘dry’ loh kha thil zahthlak tak a ni a. January thla pawha ‘dry’ lo chu ‘dry’ lo kumtluan tura ngaihna a lian hle a. Chhungkhat leh duhsaktu ṭawngkamah pawh ‘kum a thar bawk a, nun thar nen’ tih ṭawngkam a ri zing hle a, chu chuan beiseina fei lian tak a kawk a ni.
January thla chu ‘inhmakhua’ thla a ni. He thla pawimawhna pakhat chu kumtluan atana inhmakhuana thla a nihna hi a ni. Zirlai board exam leh exam hrang hrang hmachhawn tur tan pawh hlawhtling ngei tura zir ṭan lehna thla a ni a. Zalen taka hunpui hman lai chuan tu nu leh pa mahin an fate lehkha zir turin an tir lo tlangpui a, chuvangin January-a tui taka lehkha zir tur chuan luhlul taka beih a ngai a, thawhrimna leh tumruhna nena he thla hi hman a ngai a ni. Chutiang chuan sumdawng mite, office kal ṭhinte leh eizawnna hrang hrang neite tan pawh he thla hi chu a pawimawh a, kum tluana tuhrah seng tur tam tak chu he thlaah hian a innghat a tih theih ang. ‘Bul ṭan ṭhat chu chanve zo ang a ni’ tih thufing ang deuhin January thla hian hlawhtlinna leh hlawhchhamna hmawr a keng tel ve ve a ni.
January thla hi ‘intiamna’ thla a ni. January thlaah hian mi tam tak chuan kumtluana tih tur leh tih loh tur hmachhawp insiamin mahni intiamna hial an nei ṭhin a. Hei hian tumruhna leh hmasawn tumna nasa tak a keng tel a, hmasawn zawnga mimal ṭhan zelna atan a pawimawh hle a. Motivational speaker tam tak an awm a, eizawn nana hmang hialte pawh an awm a ni. January thlaah hi chuan chutiang anga a hrana mamawh kan tlem hunlai tak a ni awm e. He thu i chhiar pah khan han inzawtin ngaihtuah la, January thla hi chu thil ṭha i chak hunlai leh hnathawk tura i phur hunlai, hmathar cho taka I hmachhawn hunlai a ni ngei ang.
January thla hi ‘taihmak’ thla a ni. January thla hi thla ṭha tak ni mah se, taimakna tel lo chuan rah ṭha a chhuak tak tak thei chuang lo. December thlaah kawng tinrengin kan inthlahdah a. Kum tluana sum leh paia insumte pawhin December thlaah hi chuan kan thil phal viau a; ei leh in kan tihna kawngah leh kan lei kawngah te, thawmhnaw lei kawngah te pawh kan inphal zau hunlai leh inthlahdah hunlai, nunphunga kan thatchhiat hunlai ber a ni a. Chutianga ni 31 tawp kan awm hnua taihmak han chhuah chu thil harsa tak mai a ni a. Hemi hunlai tak, January thlaa taimak chhuahte erawh chuan a rah tèl tur an nei deuh ngei ngeiin a hriat a, thla khata taimak chhuahin a tih theih lo tamzia pawh an hmuchhuak ṭhin a ni.
January thla hi ‘rahchhuah lanna’ thla a ni. Ka tarlan tawh angin December thlaah mi tam tak chu nun inthlahdah takin kan nung a, chu chu January thlaah hian a rah a lo lang chhuak ṭhin a. Ruihtheihthil bakah ei leh ina insum lohnain hrisel lohna bakah thauna a thlenin mi tam tak tan awm nawm lohna, mahni taksa duhkhawp lohna leh mahni inhmuh dan ṭha lo tak a siam ṭhin a. Chuvangin, January thla hi kan thiltihte lan chhuahna thla a ni a; beiseina thla tiin a éng zawngin sawi ṭhin mah ila, chutianga thlir tur chuan tumruhna nena hmathlir a ngai awm e.
January thla hi sikni eng mawi tak ang a ni. Zan hian natna leh hrehawmna, beidawnna leh thimna a keng a, a fawn vel hlup hlup ṭhin a. Ni a chhuah erawh chuan chu'ng thimnate chu an tawmim a, beiseina leh lawmnain hringfate a hmuak ṭhin a. Chu ni hmu thleng phate chuan thil ṭha tih tur leh beisei turin hun an nei a ni. Chutiang chiah chuan January sikni eng a lo lan a, chu ni eng chu hmu thei tura kan nunna zuah a la nih chuan kan inthlahdah rah tel dawn mah ila, kan tan hunin zah a la ngai tihna a ni a; bul ṭan ṭhata insiamṭhat nan hun kan la nei tihna a ni a, beiseina leh hmathlir tam tak a keng a ni.
Ni khat atan ni khat hrehawm chu a tawk a ni (Matthaia 6:34) tih ang deuhin, January thla hi ṭha taka hman tum ila, beiseina leh tumruhna thlah lovin hmasawn tumin ke pen ila; February thla chu tha tharin huaisenna thar nen kan la hmachhawn leh ang chu, hunin kan chungah zah a la ngai cheu a nih chuan.
- Debbie Rinawmi