RUIHHLO NGAITE Thlirna tlang dang aṭangin

Khawvel hnam dangte ang bawkin Mizote hian intihruihna tur kan dap hle mai tih a chiang a. Zu in kan chinna chin hi chhui chhuah a har hle awm e. Mipain vaibela vaihlo an zuk leh, hmeichhiain tuibura an zuk pawh hi a inrual velin a rinawm. Chutah Tuibur al leh vaihlo zial a lo chhuak leh a. Shillong lama Mizote rawn chín chhuah ni maw? Kuhva kan ti leh a, chutin ṭhalai leh tleirawl tam takin 1960 hma lamah khan petrol hnima intihruih an ching tawh bawk. Sahdah leh khaini leh chi hrang dang tam tak a lo chhuak a. Chu'ng hnuah chuan damdawi ruih kan han ching leh a, a rapthlak chho tulh tulh a, tunah chuan, a ei chi leh inchiu chi, chi hrang hrang mihring taksa hneha rang tak leh nghet taka ruihhlo ngaihtir thei a lo chhuak a, kan thi ta zawih zawih hi a ni ber mai a. Khawlai leh tam lakah mitthi ruang chhar a awm ta zut mai. Mi ruang chharte hi Mizo society-ah thil rapthlak ber zinga mi ni ṭhin kha, tunah chuan thil pangngai a lo ni ta.

Ni 17 Pathianni khan Ṭawngṭai Bethel camping Centre-ah ka zuk inkhawm ve a. Ṭhalai ruihhlo ngai 800 vel an lo tlim hmur mai han hmuh chuh, a va rapthlak em. Hetiang centre hi a dang tam tak a la awm a, chunga awm lo khawlaia thle thle mai tam tak an la awm bawk si. Nu leh pa leh YMA leh tlawmngai pawl tam takin theihtawp kan chhuah pawhin, phung cho sual an sawi ang maiin an pung tulh tulh mai niin a lang a, engtin nge kan tih zel ang le?

Ka sawi tum tak zawk chu heng ruihhlo ngaite kan en dan hi a ni. Tuna a lan dan maiah hi chuan, Zoram mipui mimir hian kan hmu hniam em em a, sual lian tak leh zahthlak tak angah kan ngai a, in chhunga an awm chuan nu leh paten kan hauvin kan sawisel reng a. Engtin mah kan tih loh pawhin kan mitmeiin a hnawl tih an inhria, chuvangin in chhunga awm nuam an ti lo va. A dik tak chuan kan en dan hian in chhung aṭangin a hnawt chhuak a ni. Chu mai chu a ni lo va, kan en dan leh kan ngaihdan hi an hriat thiam avangin kohhran an bel thei lo va, Biak ina lawi ve turah an inngai lo va, kan welcome lo tih an hrethiam lutuk. Kan thlir dan leh kan ngaihdan hian kohhran aṭang pawhin a hnawt chhuak a ni. Ban phar meuhvin kan hnawt chhuak chu ka ti lo, mahse kan en dan hian a hnawt chhuak a, an tel vena turah an ngai lo. A dik tak chuan mipui mimir hian heng addict kan tihte, Lalpa tana kan hauh tlat turte hi setana kutah kan pe a ni berin a lang ta.

Chutianga en chung chuan tihdam kan tum a. Tihdam tumtute hi tute nge kan tih chuan anmahni mantute, vawtute kan ni. A dik tak chuan tihdam tumtute hmelah hian hmangaihna hmel an hmu lo. An dam duhsak tak takna hmel pawh hi an hmu chiah lo em ni aw ka ti ṭhin. Zoram mipui mimir hian addict-te kan thlir dan leh en dan hi kan tihdanglam daih a ngai. Meizial nghei thei lote, zu pawh thlah lova a ruka in ru regular te pawh Sunday school zirtirtua kan hman leh pulpita kan lawntirte an ni. A dik tak chuan ṭha kan tih loh kan chin, hre chunga sim theih loh nei kan ni fur mai. Inpuang duh ta vek ila, thil ṭha lo sim tur nei, sim thei si lo, chuti chunga Lalpa leh a kohhran bel tlatte kan ni fur awm e. Heng addict kan tihte hi setana kuta pe lovin, Lalpa tan hauh tlat ila, kohhran leh Pathian bel tlat turin i sawm zawk teh ang u.

Kan thinlungin a hua tih an hriat avangin chhungkuaah an ngam lo va, kohhranah an ngam lo va, an thil tih hi an ti lo thei si lo va. A dik tak chuan community aṭang pawh hian hnawlin an awm a ni ber mai. Mi hmuh lohna tur hmun fianrial an zawng a, chutiang hmun chu hmun ṭawp leh tenawm tak takte a lo ni a. Hman ni chuan tlangval pakhatin a tui hman tur filter nan meizial bung a lo kheh a, meikhu filter tawhna lapua pawt chhuaka a hmang lai ka hmuh chuan ka rilru a va tina tak em. Tu huat thu a ni em lo vang a, chuta ṭang chuan Lapaw thianghlim leh tui thianghlim ka chhawpsak ta ngawt a. Meizial nghei thei lovin in chhunga a zu ngam ang hian, anmahni in chhungah hmanraw thianghlim nen ti ngam ta se, tuna an chhiatpui ang em em hi chu a ni lovin ka ring.

Hawh u, kal phung thar sawrkarah hian, heng ruihhlo ngaite hi kal phung tharin i enkawl teh ang u.

- Commissioner Lalkiamlova