Written by
- H Lalchhuanliana

BOUNDARY COMMITTEE THAR

Mizoram sawrkar thar chuan thla khat pawh a la tlin hmain ni 20.12.23-a Cabinet meeting thurel angin Mizoram-Assam Boundary Committee a din thu ni 3 .1.24 ah a tichhuak ta der mai a, an zam ṭha hle mai. Assam nena ramria kan buaina hi a rei tawhin nunna chán hial khawpin kan inkap a nih kha, a zia lo hle a ni. State ramri thu-ah hian ngaihdan hrang hrang a tam ṭhin hle mai a, British-in min awp laia hnam tenau leh hnufual kan nih vanga min humhalhna (excluded area) leh, Assam nena kan inkara Forest Inner Line Reserve an lo siamte leh, ramri kan tih inang lote chu kan hre tam tawh hle a. Kan sawrkar liam ta pawh khan hma lain inbiakna an lo nei tawh a, khami ṭuma inbiaknaah khan eng chen nge an thlen tih hre ve lo mah ila, ramri buai hi vawiin thleng hian chin fel a la ni lo a, kan intibuai rih lo mai chauh a ni. Kan CM pawh hian January thla hian Assam CM nen Union HM hriatpuinain Shillongah ramri chungchang sawiho an tum thu a sawi a, beiseina sang tak nen i lo thlir phawt teh ang.

Ka sawi ve fo ṭhin chu ramri chin fel hi kan duh tak tak a nih chuan, MNF leh India sawrkar inremna tura Mizo mipui ai awh zo ngei Committee din ang kha din a, an thutlukna ang ang pawm mai ni se tih hi a ni. Sawrkar tharin ka beisei ang Committee huap zau tak a din hi lawmawm ka ti hle mai a, Mizo mipui min huapzo pawhin a lang a, heng bak pawh hi Chairman-in a mi duhzawng a sawm belh thei ang tih a la ni zel bawk a . Thu inchuh a awm reng rengin a inchuhtute lungawina tel lo chuan inremna a awm thei lo ang bawk hian, ramri thu ah pawh hian Assam sawrkar nen kan inrem a ngai a ni. Kan ramri chin kan tih hi a inan loh avangin helai chin hi ni rawh se aw, tia kan insiam rem a nih loh chuan, Committee din leh ringawt hian awmze thui tak a nei kher lo thei a ni.

Buaina chin fel reng reng hi dawhkan khat kila sawi rem a ni deuh zel a, ramri chungchangah pawh hian chu chu a kawng awm chhun niin a lang. Kan ram chin kan tih leh kan hauh hi Assam-in an pawm theih tlat si loh chuan kan inrem dawn lo tihna a ni mai a, chutiang zelin. Kan hauh chin ram hi nei dawn ta ila, a mihring chengte zawng zawng nena kan chhawm a ngaih hmel si a, tihte thlenga ngaihtuah a ṭul awm e. Ramri buai chin fel hi kan duh tak tak a nih chuan, inremsiamna bak hi kawng awmin a lang rih lo a ni.

Ramri chin fel hi kan duh tak tak em, politics kailawna hmang duh pawl leh sawrkar apiang sawiselna remchanga hmang duh tlat pawlte hi kan awm em? zawhna awm thei vek niin a lang e. Ramri chin fel hi kan duh tak tak a nih chuan kan aiawh Committee leh Assam aiawhte thutlukna chu kan pawm mai tur a ni ang .

MNF leh India sawrkar inremna pawh kha MNF- te rammut chhan nen khan inphu chiah lo pawh ni se, a inrem tur ber pahnihte an inrem avang khan kan pawm tlang vek a, vawiin thlengin kan ram a ralmuangin hma kan sawn phah hle a nih hi. Hei hi inrem kan duh tak tak chuan entawn mai ila, inbiakna hmangin (give and take) chin fel tum ila, Assam leh Meghalaya ramri hmun ṭhenkhata an inrem ang khan hma lak ni ve ta se, kan inremna kawng hnai ber niin a rinawm e. Chumi a lungawi lo an awm a nih pawhin law court-ah kal mai se, eng emaw kawng talin ramri buai hi chin fel ni ngei tawh teh se.

Ramria inkah hnu deuha Vairengte Joint VCP an kawm ṭum pawh khan, tuna kan awm anga inrem tlan mai hi ṭha a tih thu lam hawi khan a sawi a nih kha. Ramri buai apianga a tuar zualte chu ramri depa awmte an ni zel tihte hi hriatpui an ṭul hle a ni. Kan luah loh ram leh kan awm peih hauh lohna tur hmunte, hnam dang tam takte hman aṭanga an lo inbenbelna hmun khu han hauh hle ṭhin mah ila, a tak takah chuan kan luah tlat loh avang hian hnawhchhuah chu an har ngawt ang le.

Kan Indian puite leh kan eibar lakna ber Statea chengte nena inrem loh kumkhua mai hi kan sakhuana nen pawh hian a inrem ber em le? Mizo upaten khuavang ramrikham an tih ang hian, tlang ram leh phai ram chinah hian inremna nei mai ila, India mi ṭheuh kan ni a, a ṭul dan azirin nakinah chuan kan la siam ṭha thei tho ang chu maw le. Independent kan sual a, mahse State-ah ralmuang tak leh hlim takin kan awm a, State hlim ber kan ni thei tho a lawm le!

Boundary Committee hian eng emaw inremna (give and take emaw) tal hian hmawr han bawk se, remna hnuaiah hmasawnna pawh a chak zawk ngei ang . 'Remna siamtute chu an eng a thawl e' tih ang khan remna kawng hi tihtakzeta zawn a ṭul tawh hle mai, kan ralmuan lai tak hi hun ṭha pawh a ni ang.

- H Lalchhuanliana