Written by
Lalṭhazuala
Aizawl

Vanglaini-in zirchianna nei zel rawh se

March ni 30, 2016 (Nilaini)-ah Pu Lallawmkima, Scientific Officer, NIC-in tunlai titi lar tak ni mek Ration Card a tih dik loh awm chungchang Vanglaini zirchianna a rawn sawi zui kha ngun takin ka lo chhiar a. A hmaa Vanglaini-in Ration Card an zirchianna pawh kha uluk taka ka lo chhiar tawh avangin hemi chungchang hi han sawi zui ve ka lo chak deuh a. A hmuh hmaih leh a thil sawi awmzia hriat harsa ka tihte pawh ka thiam ve ang tawkin thai lan ka duh dawn bawk a; Ration Card chungchang hi chhungkaw tin nghawng a nih avangin mipui hian ngun takin ngaihtuah ila, a ṭhain ka hria.

NIC hotupa article-ah khan January ni 1-a piang chungchangah kha heti hian a sawifiah a, "Kum 2 chuang data entry hi kalpui a ni tawh a, Date of Birth enter loa age zawk an enter chuan a bul maia DOB box-ah khan 1/1/yyyy in a lo lang mai tih kha an hmuh hmaih char char em ni le? Tu nge kum aṭang ringawtin mi pian ni leh thla hre thei tehlul ang ni. Hei hi chu Software kalphung pangngai a ni e," a rawn ti a. Vanglaini zirchianna kha ngun takin ka en a, a thuziak ka hmuh hnu hian ka ennawn leh ngat a, ka thutlukna chu hei hi a ni - March ni 26-ah khan heti hian zirchiannaah khan a inziak a, "Pian ni, thla leh kum zat tarlanna turah kum zat chiah tarlan a tam avangin software-ah an pian ni leh thla January ni 1 tiin a lo lang ta mai niin an sawi bawk," tiin. Vanglaini chanchinbuin an tarlan hi ngun takin en ila, Pu Lallawmkima thu ziak hian a rawn nemnghet zawk niin a lang. Hetih laia officer meuhin lungawi lo ang lek leka kan chanchinbuten hah taka an zirchianna a rawn sawi hnawm titih mai hi hriatthiam a har a, ka man thiam meuh lo a ni e.

A nihna takah chuan, January ni 1-a pian chungchang hi FCS&CA Minister Pu John Rotluangliana pawhin a sawifiah daih tawh a, hei hi Vanglaini pawh hian tute emaw an kawm a, an ziak leh mai zawk a ni tihna a ni. Thil lang chiang tawh sa a nih avangin hemi bikah hi chuan NIC hotute pawh hi kawm se an sawi dan hi a ngai tho a ni dawn tih hi Pu Lallawmkima article aṭang pawh hian a chiang reng mai a; thil lang chiang sa a nih avangin NIC hotute hi kawm ṭul an ti lo niah ka lo ngaihsak mai zawk a. Hetih lai hian a zirchiangtu kan Journalist-te pawh hian NIC lam pawh hi lo kawm ve hrim hrim se, engemaw sawi zau turte a awm mai thei a, hriatna a ti zau zuala rinna erawh ka nei a, kan fuih ngai lo leh fuih ve phak loh ni mah se, ni dangah chuan huam zau zawka zawh ve hrim hrim pawh a ṭhat ka ring ve ngawt.

Han belh leh lawk ila, NIC a hotu lian meuhin hetianga a lungawi lohna thu a rawn sawi dawn a nih chuan hei chen mipuiin mak kan tih leh kan lungawi loh laia NIC lam an lo ngawi reng kha eng nge a chhan? A tirah khan mite tih dan ang thoin Press Statement-te rawn ti chhuak se, technical thil a nih chuan fiah takin mipui hriat turin rawn sawifiah daih tawh se tih ka ngaihdan dik tak a ni. Minister an sawi tir a nih a, an duh tawkte a nih chuan Vanglaini pawhin an zirchianna kan hmuh pawh hi minister sawi tawh ang tho a nih avangin NIC hotute hian a eng lai ber nge lung lohah a lak tih hi ka zawhna a ni.

NIC hi he software siamtu leh khawihtu an nih chuan, mipui kan phun mur mur laia an ngawi reng si kha mipui min zah lohna a ang lek lekin ka hria a, a zialo hlein ka hre zawk hial mai. NIC tih ziah lan a tam thu mai maite kha chu Officer tan meuh chuan helh tham tur emaw ni dawn le? tihte pawh ka chhiar laiin ka ngaihtuah a; dik lo a awm avang taka a software khawihtute hming lang zing zawk a ni tihte kha pawm mai se tih hi ka hmuh dan a ni.

Vanglaini-in an zir-chiannaah khan lawm deuhna ka neih ve thung chu Chief Minister Pu Lal Thanhawla te chhungkaw Ration Card dik lo chungchang huai taka mipui min hriattir ngam kha a ni. A chhan chu CM zahawm tak hian Assembly Session-ah an chhungkaw Ration Card-ah pawh January ni 1 a piang anga ziah a awm ve thu te, amah chu sorkar hnathawk anga ziah a nih thute a sawi a, a tisualtute hi hrem hial ṭhaa a hriat thute a sawi a nih kha. Mahse, zirchiannaa kan hmuh ang khan, CM nupui Pi Rii pian ni, thla leh kum dah khahna turah a kum zat chiah an lo ziak a ni tihte mipuiin kan hriat phah a. CM te chhungkaw Ration Card a chhungkaw dinhmun kimchang ziahnaah hian an tisual ve reng a ni tihte an rawn hai chhuak ngam kha ka fak a. Chanchinbu ṭhenkhatin an ziah ngam miah loh tura ngaih an rawn ziak ngam hi kan lo ngaisang ru hle asin mawle.

NIC hotupa in an software kal dan a sawifiahna ang taka thil awm, ram hruaitu lu berte chhungkaw dinhmun kimchang inziahna hai chhuaha a awmte hi mi ram chu ni se Vanglaini hi an fak viauin a rinawm a. Hengte pawh hi NIC hotupa hian rawn fak ve law law se, tihte kan lo ngaihtuah daih zawk a, ka’n fiam ve a nih hi. Kha zirchianna kha enchiang ila, sorkar leh NIC kha an chhan mah mah em aw tihte ka ngaihtuah a, chutih lai chuan thu dik hailanna leh zirchianna ṭha takah kan lo ngai bawk a, chu chu keini chuan kan hmuh dan a ni.

Mizo mipui leh kan aiawha kan thlan Local Council leh VC te pawh an ni ang, kan ho ru riau mai a, chu chu tuna Ration Card dik loah hian a lang chiang hlein ka hre bawk. A tira January ni 1 vanga sorkar a mualpho viau lai kha chuan, engkim kha sorkar lam mawhphurhnaah ngaih mai a awl a. Data Entry Operator te pawhin mawhphurhna chin chu an nei ang tih chiang hle mah se, Local Council leh VC te pawh kan fimkhur lohzia zirchianna khan a rawn pholang chiang hle. Chiang taka kan lo hmuh chu, 'Pian ni, Kum leh Thla' ziahna tura kum zat chauh han fill up tlat leh chutiang chu a tam a ni tihte han hriat khan, Local Council leh VC ṭhenkhat leh mi
ṭhenkhat hi chu kan fimkhur lo ve hle tihna a ni a. Chutih laiin dik kim thlapa fill up si, January ni 1 a piang vek anga langte pawh a awm nia sawi te, chhungkaw in dang tawh ṭhenkhat, an inpuia an nu leh pate Ration Card a an hming la chuang tlatte pawh a awm nia sawi a ni. Heta ṭanga chhut ringawt pawh hian sorkar leh a software khawihtute hi chuan thiam loh an ngah hle ang tih a lang chiang hlein ka hria a, zirchianna hi an nei zau lutuk ang a, mualphona a tam mai mai ang tihte pawh ka ngaihtuah phah hial mai.

Han sawi belh ka duh chu, hetiang thilah hian FCS&CA minister hian mawh a phur ngam tur a ni a, Ration Card print chhuah hma hian a ngaihsak tawk lo nge? anih ang angin hnathawktute kutah a dah tawp zawk tihte ka ngaihtuah phah hial a ni. A tawp kharna atana belh ka duh bawk chu, Vanglaini zirchiannaa kan hmuh angin, Ration Card thara nu ber/ chhungkuaa hmeichhe upa ber chhungkaw hotu ber an nih tur thu, dân tlawhchhana ṭha tak an rawn tarlang te, Food Security Act atan chauha Ration Card hman anih tur thu kan hriat phahte kha a ṭha a, a thupuia kan tarlan ang khian Vanglaini hian zirchianna nei zel se, a thawktu kan Journalist te pawh hi NIC hotupain a duh tawk lohna lai a sawi ang hian inzir zau zel bawk teh se.

He zirchianna leh Pu Lal-lawmkima article aṭang hian thil tam tak mipuiin kan hriat phah a, a lawmawm hrim hrim e.