Written by
- David Zochhuanmawia (Vida Hrahsel Saza)
COVID-19 SAMPLE TEST-NA HMUNPUI AIZAWL DISTRICT TB CENTRE LA NI RENG; MIZORAMAH JANUARY-SEPTEMBER, 2020 CHHUNGIN TB NATNA VEI 37 BORAL TAWH
Kum 2018 MNF sorkar hnua a hming an thlak, Zoram Medical College-a COVID-19 testing laboratory enfiah turin kan va kal a. Hospital casualty bul kan thlen chuan thawktu pakhat hnenah, 'Khawiah nge COVID-19 sample test-na hmun a awm?' tiin kan zawt a. Khu, Aizawl District TB centre-ah khuan, a ti ta mai a, mak tiin kan in en hé háw hlawm a!
A rawn sawi zawm a, gate pawnah in chhuak leh ang a, motor kawngpui aṭanga dinglama peng hmasa berah khan in pêng dawn a nia, a ti a. TB Hospital hre sa reng thovin phur ang reng tak, huphurh ru deuh si chuan kan lut phei a. Kan va luhphei chuan kan lirthei (scooter) chu TB hospital OPD leh TB natna vei dam lo, damdawi an pek chhuah ṭhinna kawtah kan dah a. Kan scooter park-na bul chiahah chuan motor var, a lan dan phung han en reng reng pawha Mizorama kan la hmuh zen zen loh, Delhi registration number inbel a lo ding a. Eng thil tak ni ang maw tiin chu motor chu thla ka han lak ringawt phawt a. Tin, TB hospital chu pawn lam aṭanga thlir vang vang pahin ka mobile camera chu ka'n hmet dè leh ta chuài a.
Mak ka tih deuh chu, Health Minister, Dr. R. Lalthangliana leh a nauten, CLP Leader Pu Zodintluanga RT-PCR khawl pek kha building hran (isolated room) a dah a nih loh chuan sample test-na atana hman a hlauhawmzia uar takin an sawi a. Room phui ṭha, hmun fála awm, mi tlawh pawh mai mai theih loh a ngaihzia an sawi uar viau a nih kha.
Tichuan, Mizoram COVID-19 sample test-na Laboratory hmunpui ber atana an hman TB Laboratory BSL-3 awmna chu kan thleng ta. Building pakhat, chhawng li (4) a sàng niin, a chung ber chu Rev. Hruaia, Mizorama COVID-19 avanga dam lo hmasa ber an dahna kha a lo ni a. Mak tiin ka hawi à hú hú a ni ta ber mai. TB building hman a lo ni daih kha tun thleng pawh hian mak ka la ti tàwp thei lo.
Kawng àn chu TB OPD leh Treatment la mek damdawi an pek chhuahna hmun a lo ni a. A hnuai chiah TB Laboratory awmna, COVID-19 Sample test-na atana an hman chu niin, a hnuai berah TB natna vei, enkawlna ward khum 10 lai awmna a lo awm reng bawk a ni. A chunga ka sawi zinga mi Delhi registration, motor var kha TB vei leh vei loh test-na atana an hman tir a lo ni reng nia!
Phùr deuh si, huphurh ru déuha kan kal chhan kha sample test-na a nih avangin hri inkaichhawn a lo awl bik ang a, ho deuhin COVID-19 kan va kai palh hlauh dah ang e, kan ti a. Mahse, a lo ni awzâwng lo. COVID-19 sample test tute kan va titi pui bawrh bawrh a, laboratory chhung takah erawh luh phal sak kan ni lo thung. Tin, luh dawna hming ziah a, phone number ziah pawh a lo ngai lem lo, tuman min ziah tir lo. Thawktute zinga doctor la upat hmel loh tak tak te an felin, biak an nuam hlawm hle.
Tichuan, thla ka lâk zawh chuan, TB lama thawktu official fel deuh deuh hlirin min lo làwm a, an polite em em a. Official-te chuan min lo dawngsawngin kan hriat duh thil hrang hrang kan zawt a, kan titi nasa mai. An building dinhmun leh nikum 2019 leh kumin 2020 TB vei pun dan data an neih chinte min hrilhin, an Laboratory renovate mek pawh COVID-19 hripui chuan min nuai lo se June, 2020 a hawn a, Mizoram pumah TB vei awmna biala contact tracing te nei a, kum 2025 ah chuan India ram pumah TB natna umbo an tum thu min hrilh a, Mizoramah nasa taka hmalak an tum thu an lo sawi a ni. Hei hi Central project niin, an Laboratory renovate mek pawh a endik theih hun an rawn zawt zeuh zeuh reng a, COVID-19 sample testing laboratory atan Mizoram sorkarin a la hman rih thuin an lo chhang ṭhin a. An bungraw engemaw zat chu fur laite khan páwn ruahsur hnuaiah te dahin, TB treatment la te tana hnawk khawpin an Laboratory tih changtlunna turte chu damdawi lákna inchhung leh pawnah an dah ngêk ngûk a, dahna tur hmundang an nei lo a ni.
National TB Elimination Programme Mizoram report aṭanga a lan danin January, 2020 aṭanga September, 2020 chhung hian TB vei mi 1996 hmuhchhuah an ni a. Heng zinga mi 37 te chu TB natna avang hian an boral nghe nghe a ni. Nikum 2019 chhung khan TB avangin mi 29 an thi a, kum 2018 khan mi 24 an thi bawk. TB avanga thihna hi kumin 2020 hian a pung hle. Mizoramah COVID-19 avanga thihna nena khaikhin chuan TB avanga thihna hi a sang zawk hle a ni.
COVID-19 Update Data, ni 12.12.2020 (Inrinni) dar 7:00am aṭanga tehin COVID-19 vei mi 4024 tling tawhin, mipa 2962 niin, hmeichhia 1062 an ni a, mi 7 in nunna an chán tawh. Tuna hripui kái mek hi mi 197 awmin, mi 3820 enkawl dam (discharged) an ni tawh bawk a. COVID-19 avanga boral chhungte zawng zawng thinlungah an chám reng a, an lainatawm tak zet a ni. Kumin (January to September) chhungin TB natna avangin mi 37 an thi a, kumin vék (January to December) chhung hian COVID-19 avang erawh chuan mi 7 chauhin nunna an la chán thung a ni.
Kumin chhunga TB vei hmuh chhuah mi 1996 zingah mi 189 te hi HIV positive an ni tih hmuhchhuah a ni leh zel bawk a. COVID-19 natna sawi nèpna ni hauh lovin Mizoram sorkar hian TB veite hi a hlamchhiah hle niin a lang. Death rate aṭanga chhut hian a inthlau èm mai. COVID-19 chu inkaichhawn a awlsam hret a ni thei, a dik e. Kumin chhungin mi 4000 chuang COVID-19 Positive tawhah nunna chán mi 7 chauh an la awm a. TB avanga thi erawh mi 37 lai an tling tawh thung si a ni.
Opposition Party te pawhina an lo ngen tawh ṭhin ang khan Mizoram sorkar kan hrawn mék MNF hian luhlul chhuah tlat lovin COVID-19 testing laboratory BSL-3 hi a hranin din vat se la. Tuna an hman mék TB Laboratory hi a hmang tur dik tak TB natna vei nia rinhlelhte tan chauha hman ni se, tun ai hian TB natna vei nunna chán rate hi a tlak hniam ngei a beiseiawm.
COVID-19 kan hmel hriat tirh aṭanga chhiara thla 9 hnu pawha mahni puala COVID-19 test-na laboratory nei thei lo Mizoram sorkar hi inenfiah se tih hi mipui tam tak ngaihdan a nih a rinawm. Mizorama kan hrawn mek MNF sorkar hian Mizoram mipui min ngaihsak dan a rual khái tawk loh avangin AMC leh 2023 MLA Election-ah hian nghawng nasa tak a nei mai lo'ng maw!