Written by
~ Mesaka Putea

DAMDAWI, a pawi ti raw Diego?

Khatia, 'Mexico 86' tia TV lama kan lo hmuh ṭhin, Mizote'n kan hmelhriat ve ṭanna che, 'The Greatest Show on Earth' hmanga mi bîk i nihzia khawvel i hriat chiantir kum, kum 1986 World Cup-a i pianna ram Argentina i champion-pui ṭuma i goal thun ropui tak tak, 'Goal of the Century' ni ta te, i 'Hand of God' avanga England mipui rilru natziate leh, mi tam tak tana 'pathian' i nihna, football lam chu sawi tam ngai loin khawvel hian a hre tawh a, a hre reng tawh dâwn, khawvel tawp hma loh chuan!

A mak ngawt mai ti raw hringnun hi? Argentina khawpui Buenos Aires khaw dai, Villa Fiorito-ah kum 1960, October ni 30-ah hringnun bul ṭanin, famkim lohna khawvel hi mak tihna, lawmna, lungngaihna, ṭahna leh thihna thlengin i la rawn hriattir dawn a ni tih tu ma'n hre lawk bik lo mah se, vawiinah chuan khawvel lakah thup luih theih rual a ni ta lo. I lai ah hming Diego Armando Maradona hre lo chu tlémin an tlêm deuh zel! 

Chu khua aṭang chuan chhungkaw harsa tak aṭangin he famkim lohna khawvel zin kawng hi i rawn zawh ve bek bek zel a, football lama i bul ṭanna ni mah se, chu lam chu kan sawi tum ber a ni lo kan tih kha. Hunin kum a liampui a, i thiam bikna leh thawhrimna, tih tak takna leh i inpek pumhlum ngamna avangin namen loin i lo lar ta. Chàwimawina chi hrang hrang i dawng khawl mawlh mawlh bawk a. Ṭawngkam, telephone leh lehkhathawn phei chu i dawng tam mah mah a, tukchhuak fuh loh tuk chuan, chu'ng fakna aw mawi fawn vêl chu i kham zawk ṭhin. A mak lo e. I demawm lo e. Mi tam takina kan châk huam huam, thei tawp chhuaha kan um ruak ruak 'larna' hi a taka tawngtu tán chuan eng mah lo mai mai a lo ni tih i hmu chiang ta em mai si a. Mi lar nun chep tak laka inlak hranna atán, mi naran nun phung zalên helh hawlh thlahlelin thliarkar khawharah i inkar kai fo a, i thliarkar erawh chu a vakvai ve lo! Chu hmuna leilung mawina nen chauha hringnun tak tak, eng mahin a tih buai phâk loh leh a chîm buai theih loh han dungchhir pap pap chu i thlahlel zawk fo a, chu thliarkar chu i pan nawn awn awn ṭhin, vakvai lo turin. Mahse, savun mum chhir chu i nun a ni a, i hmangaih a, atan i inhlan pumhlum tawh si a, thlahthlam ngawt theih a ni tawh tlat si lo. Chu lârna nun, ropui, nuam leh thlakhlelhawm em em anga lang chuan i rilru a ti mang tlat a, i nun a ti phawklek a, khawvel hi ho riaua hriatna a neihtir che a, i nun a ruak hulh a, i buai ru em em fo a, rilru lam zir mi (psychiatrist) pawh i pan phah fo bawk a. Khawvel thil chi hrang hrang hmangin chu i nun ruak chu hnawh khah i tum a, sum leh pai, nula leh zu tui tinreng thlengin i hmaih lo a nih kha! Gori em ni kha, ka hre ta mai lo, party-na hmuna thil var dip hnimtir chhintu che kha?

A ni tak e, khawvela club ropui berte zinga mi Barcelona aṭangin, khawvel mipui barakhaih khawpa makin, Italy rama Naples khawpuia inkulh, Serie A club satliah Napoli chu i thiam thil lantir nân i thlang ta mauh a! Pound mtd 6.9 zetin an lei che a nih kha. A hun laia i man tamzia kha vawiinah hian chhût thiam theih mai pawh a ni tawh lo zawk. Serie A lamah hian Europe khawmualpui pumpuiah pawh champion thei khawpa club ropui tak tak an awm. Heng, AC Milan, Inter, Roma leh Juventus-te pan lo a, club vantlang satliah Napoli ber kher i pan hi mak tihna tur a va tam em aw! Sawi vek sen a ni lo e. I ropui leh zualna tur hmun a nih rualin, i nun tlâk chhiatna bul inṭanna ramah i lut ta chat a ni tih hi khawvel hian a hre phâk eih lo a, nang meuh pawhin i hre lawk bik der mai si lo a le! 

I club khelhna tur Napoli inkulhna Naples khawpuia chêngte chu an rethei bakberh em em a, retheihna avanga pawi khawihna a thleng chamchi. Rûk rûk phei chu thil naran ang leka ngaih a ni hial! Chutiang a nih avang chuan Napoli ṭantute chu club ṭhenkhat, an inkhel en ve phalsak lotute pawh an awm nawk reng a ni. An club bungrua leh eng ilo an ruksak an hlau! Chu mai a la ni lo, 'mihring nun sawisa a, taksa mai bâkah, rilru leh ngaihtuahna thlenga tih chhiatsak a, rûk bosak a, mihring hi mihring tling lo khawpa siam theitu, 'hero' tam tak lo ti 'zero' tawhtu, hmelma chimawm em em mai,' ruihhlo nunrawng tak mai hi a tam em em mai leh ta nghal a!

Khatia, i inkhel en tur pawh ni lo, kum 1985, July ni 5-a Stadio San Paolo-a Napoli club kawr ha chunga mipui hmuh tura pho chhuah i nih ṭuma mi sing sarih chuang teh meuh pung khawm tamzia te, beiseina sâng tak nena thlirtu chete karah khan, mak tih luat avanga rinhlelhna mita melhtu chete pawh an awm ve nawk tho. A mak lo e! Khaw hausaa club ropui tak takte thlang lo a, khaw retheia club rethei leh ropui lo takah i lut miau a, khawvel i barakhaih chiang em a ni e. 

Tichuan, Napoli tán chuan i'n khel ta ngei a. 1985-a inhnamhnawih ṭan chauh si khàn, 1986-87 season-ah Serie A no mawi i chawipui nghal ta ruau mai! Fans lam sa pa tal dàn te, thil thleng mak tak takte kha sawi vek sen a ni lo a, hmunin min daih hek lo. Kum 1989-90 season champion i nihpui leh thu pawh sawi tam ngai loin khawvel hian a hre chiang lutuk tawh tlat. Chawi mawina nopui i dawnpui zawng zawngte kha sawi ngai loin tlângin a hria e. 

Ni e, ruihhlo hluarna hmunah ropui takin pàr i chhuang a, an pathian ni thei khawpin thil ropui i tihsak a. An sakhua ni thei khawpin 'Maradona' tih ringawt chuan an thinlungah bu a khuar nghet ta! Chu ruihhlo tamna hmunah ngei chuan a ni, Gori-an thil var a tih chhintir che kha ni! Chak lawmna party ropui tak aṭangin chu ruihhlo, i nun tichhiaa sawp retheitu che 'cocaine' chu i hmelhriat ṭan a, i duhthlanna hmang ngeiin kawppui atan i thlang ta chat a. Chu thil chuan nang maha kim lo awm tlata i hriat, i nun ruak chu hnawh khat ta chatin i hria a. Nuam i tiin i hlimpui ta em em a nih kha le! Chu i thil hlimpui em em chuan mualphona ruamah a hnûk lut che a, zahna kawnah a dintir che a. Nangmah hmangaihtu i chhungte mai bâkah, i football thiamna avanga pathiàntute che pawh an bàng bik lo asin! Ertu leh seltute tan chawhlui tui tak i hlui zui ta a nih kha. Chu thil avang ngei chuan i nunphung zawng zawng a buai ta vek a. Zan rei tak tak thlengin i khurbinpui a, i hmangaih chuan a sawisa let hlauh che a. I tuina leh larna ber pawh buaipui hlei thei loa siam chein, harsatna tam takah a hnûk lut che a, nangmah thlahlel ngawih ngawihtu Napoli pawhin pawisa an chawitir hial che ngai khawpin training leh a kaihhnawih pawh i palzam phah mai mai ta zawk a. Thlah duhin han bei ve ngial ṭhin mah la, savawm pawm an sawi ang mai hian, amah zawkin nghet takin a man tlat tawh che a. I thisen zung zamah leh i thluakah a zûn a châm tlat tawh a, chuti maia kalsan theih a ni tawh lo. A nei tlat tawh che. Chu i inthlahdahna leh insum theihna i tlâkchham tâk avang chuan, thla sawm leh panga chhung teh meuh inkhel thei lo tura hrem i tawk zui ta a nih kha! Chu mai chu a la ni lo. Nang mah hmangaih em emtu che leh i hmangaih em em Napoli nen pawh kumkhuaa thawkho leh ngai tawh lo turin mi tam tak mit tui far chung leh ngâiin la thlahlel ngawih ngawih che mah se, loh theih lohna avangin a pawt ṭhen lawng lawng ta mai che u a nia! Nuam hi a nâ asin. Mit tui far tamzia kha. Kum 1994 World Cup khelhna hmun aṭangin mualpho taka thawn haw i ni a, nangmah mai ni lo, nangmah ṭantute leh i nupui fanaute tawrhna nasatzia te tak kha aw! Thua sawi fiah phâk a ni lo. Nun ruak hnawh khahna ṭha ber chu, zu leh ruih hlo, ropuina leh nawmsaknate ni loin, Pathian chauh hi a ni tih lo hria ni la chu aw...ti raw Diego? 

Nun thara nunga ruihhlo i thlah fel hnuah pawh, i lo tih tawhna avangin i taksaah pawi a khawih hman a. I lung a khawih khaw lo a, chu vang chuan, kum 2020, November ni 25 a lo thlen meuh chuan, kum 60 chauh la ni mah la, khawvel i chhuahsan thu chuan he khawvel hi a nghawr dawt a. Mittui a far a, 'football mi ropui ber' sûnin khawvel hi a ngui nghuai mai! Famkim lohna khawvela i famkim lohna ai chuan, i thiamna leh theihna ropui tak chu hriat reng leh sawi zui hlawh zawk a ni hlauh a. 'Football mi bîk' i nih miau avangin. 

Ni e, he ruihhlo avang hian Zorama ṭhalai tam tak pawhin hatsatna kan tawk mêk. Nasa takin min sawisa mek a nih hi. Kan nih theih ang ni phâk loin min siam a, kawng hrang hranga mi chunga lêng turte khan hmuhsit leh diriam kan hlawh zawk hlauh a. I thiam ang football phei chu kan thiam chi tak a ni a, India ramah ro kan rel mêk asin. Mahse, he ruihhlo avang hian, kan nih tur ni thei loin mi tam tak chuan an nunna an chân tawh a, an chân mek bawk. Kan nulate'n hnam dang an nei zel ang tih hlauhawm khawpin Mizo mipate'n zu leh ruihhlo kan buaipui luih luih a, nun phung pangngai kan hloh mêk. Hmeichhe nikhuà loh vang hrim hrim chu thu hran, arpa aia arnu a khuan rin zawkna in chhung a va tam ta em! Hlo zawng zawng zinga chimawm ber ruih hlo hian mihring a tih chhiat nasat theihzia i nun aṭang hian zir chhuak thiam ila, infiamna ngaihsânna rama cheng Zofate hian, nangmah avangin kawng dik han zawh phah hlauh teh ila aw! Football hmanga hnam ti hmingṭhatute, thiamna chi hrang hrang hmanga kan hnam tung ding lehtu tur te, kan ṭhalai ngaihtuahna muthlu mêk tiharh leh turte he ramah hian an lo chhuak ang a. Kan ram dam lo, boralna kawng zawh mek hi chhan tlâk a la awm tih Mizo mipui beidawng thinlungah a tharin a intuh leh ang a. Ropui takin he hnam hian par a chhuang ve ngei ang a; i hming ropui sa hi kan ramah a va ropui leh zual dâwn em! Chuti chuan, i thihna hi Zoram tan hian a thlawn ngawt dawn lo a lawm ti raw Diego?