Indo-Myanmar Ramri Hung
Union Home Minister Amit Shah chuan January ni 20, 2024 khan Sashastra Seema Bal (SSB) Raising Day vawi 60-na Tezpur-a neihah, India leh Myanmar ramri 1,643 km-a thui hung a nih thuai tur thu a sawi a. Hei hi tih hlawhtlin a nih chuan India-Myanmar ramri 16km huamchhung zalen taka inkalpawh theihna, Free Movement Regime (FMR) chu a tawp nghal dawn tihna a ni.
Ramri hung chungchang hi tuna kan Chief Minister Pu Lalduhoma hian tunhma aṭangin a lo aupui nasa tawh hle a. A dinna pawh Zoram mipuite hian kan chiang tlang viau. Mizo hnam hi India, Myanmar leh Bangladesh-ah min awptuten kan remtihna tel lovin min ṭhendarh a, min daidangtu ramrite hi ‘Barhluih ramri’ an nih avangin kan pawm lo tih hi a dinna ngai reng a ni. He thu tho hi tun hnaia India Prime Minister leh Home Minister hnena a thlen chu a ni a, he tih lai hian sorkar laipuiin ramri hung a tum tlat a nih chuan keini tan chuan tihngaihna vak a awm loh thu a sawi tel bawk a ni.
Zofate rorelna pakhat hnuaia awm tih chungchangah hian ramri hung hi min khamtu lian ber a ni lo a. Kan duh emaw duh lo emaw sorkar pahnih hnuaiah Zofate chu ṭhenin kan awm mek a ni. Hemi chungchanga Dr. Ro Dinga, Ambassador, Ministry of Foreign Affairs, National Unity Government (Burma-Mipui Sorkar) media pakhat, USA Mizo News-in a kawmnaah, “Zofate ram khata awm tih hi chu kan ngaihtuah vek thoin a rinawm a. Ama’rawhchu practical-in thil tih theih a ni em, tih chu zawhna lian tak a niin ka ring. Insuihkhawm thu ah hian ramri leh ram pahnih emaw, Bangladesh nen ram pathuma kan awm hi min khamtu lian berah ka ring lo. Burma ram democracy dik tak kan neih theih chuan mite pawh kan developed ang a, inkalpawhna ṭha tak kan nei ang a. Tuna European Union (EU) ang hian, anni pawh pawisa pakhat an hmang mai a, ramri, international boundary-in awmzia nei loin an awm. Ram pakhat, sorkar pakhat hnuaia kan awm chauhin kan insuihkhawm a ni lo a, ram danga awm chung pawh hian insuihkhawmna ṭha tak kan nei thei a ni, tih hi ka hmuh dan a ni,” a ti.
Phuahchawp daidanna ramri hian Hnam nihna a ṭhen hrang tak tak thei ngai lo a, a ṭhen hrang a nih pawhin hnam chu a insuihfin a, a ṭhen hrangtu daidanna bang chu a chim tho tho ṭhin. Hei hi a ni, Tarsa val upa Tirhkoh Paula’n a lo sawi chu, “Lei chung zawng zawnga awm turin bul hmun khat vekin hnam tin mi a siam a, an tan hunbite a ruat a, an awmna rite pawh a khamsak a,” a ti mai a ni. Remruattu ramri khamsa chu a ding chang zawk nge nge ṭhin.
Chuvangin, tuna Mizoram-in hun eng emaw chen harsatna namenlo a lo tawh tawh leh tawh mek - dan lova bungrua lo lutte, ruihhlo tawlhluhna kawngpui kan ni mek leh, ruihhlo vanga kan ṭhalai tam tak an thih zawih zawihna tihziaawm a nih theih nan Mizoram sorkar chakna mai bakah, sorkar laipui chakna hmangin kan veng thei dawn taah ngai mai ila. Free movement regime (FMR) leh border fencing avanga Zohnahthlak inunauna chhut chah ang hiala kan ngaite hi, kan thisen zawmpui nihna te hi a lo va pawnlang awm ve. Tun kan dinhmun atan chuan ramri hung hi Zofate ṭhendarhtu ang ziazang chuan i ngai lo ang u.
- Roṭhuama Sailo