Written by
S. Lianhrima Hauhnar

BANGLADESH NENA SUMDAWN TAWNNA THU KHA

Tun hnaia Mizoramin kan helh kham tak mai Mizoram leh Burma ram irina India Sorkarin hung a tum thu hi sawi rih loin Bangladesh nena insumdawn tawn kan tum chungchang hi sawi zawk rih teh ang. Sorkar hmasain hma a lo lak tawhna kha tun ZPM Sorkar thar hian chak takin bawhzui thuai se ka va ti em. Bangladesh nena insumdawn tawnna thu hi MNF Sorkar hmasa khan a lo buaipui tan tawh a. Khatih laia Trade and Commerce Minister Pu Aichhinga kha a buaipuitu ber niin ka hria. Tun MNF Sorkar liam taah khan Commerce Minister Pu Thangtea Dr R. Lalthangliana khan a buaipui nasa hle a, Bangladesh-ah zuk kalin Bangladesh Sorkar hotute nen inbiain, khunkhan takin kan insumdawntawn thuai theihna turin hma a la chak hle a. Bangladesh Commerce Minister pawh Mizoramah a lo kal hial nghe nghe a nih kha. Tlabung pawh a zu tlawh niin ka hria a, ka hre sual emaw ka hre chiang ta mai lo tlat. Ka hriat dan chuan Press Conference hmaah thu a sawi khan ka hria a, Mizoram aṭanga Bangladesh-in an mamawh Mizoram aṭanga kan thawn thlak theih thil Item eng emaw zat a sawi a. Khang zinga ka beng verh tak pahnih chu kan ramin kan ngah em em Lung (stone) leh mau an mamawh tamzia a sawi kha ka bengah a cham reng mai. Sawhthing leh hmarcha te pawh a sawi tel khan ka hria. Bangladesh-ah khuan in sak nan leh kawng siam nan lung an mamawh tam em em a. An lung mamawh hi India ram lai li Bihar state leh Uttar Pradesh aṭangin an lei ṭhin a lo ni a, Bangladesh aṭang chuan a hla van van teh e. Relin phur pawh ni se a senso a tam khawp ang. Chuvangin, kan rama Mizorama kan lung ṭha pangngai tak hi chu an mamawh tam em em dawn a ni.

An mamawh tam em em pakhat mau lah chu kan ngah zawng tak a lo ni bawk nen. Mau leh lung hi chin hah ngai miah lo Pathianin kan ram hausakna atana min lo pek a ni a. Heng lung leh mau ngawt pawh hi Mizoramin kan hausak pui theih tur awlsam ber a nih avangin Bangladesh nena kan insumdawn tawnna tur hi a hma thei ang ber leh chak taka kan bawhzui hi a tul hle in ka hria. Thlai dang sawhthing, aieng leh hmarcha te pawh hi kan ramah a ṭha duh em em tih kan hre ṭheuh a, awlsam takin Bangladesh a thawn thlak theih a ni dawn a, a ṭha hle dawn bawk a ni.

Keini lam hian Bangladesh nena kan sumdawnna turah hian eng chen nge hma kan lak tawh chin chiah ka hre hauh lova. Thui fe chu Sorkar kal ta khan hma an la tawh niin ka hria a. Land Custom Station (LCS) te pawh kha an siam tawh emaw ni ka hre chiang lova. A hmun tur hi Kawrpuichhuah te pawh a ri hi chu kan hre fo ta a, eng emaw chen chu hmalakna a awm tawh ngei niin a lang.

Kawrpuichhuah chugchang hi a lam rik dan TV a kan nau te thupuangtu te hian an hre chiang lo bawk a. Kawrpui, lui kawr (ravine) ti a lam tur a ni. Kawr hak chi kawr (great coat) tih tur a ni lo.

Kawrpuichhuah tih hi Tlabunga Mizo leh Chakma te chuan Ṭhekachhuah tiin an hre ber a. A hnar lama Chakma khua Tiperaghat khaw bula luang a ni a, a lui pawh hi Ṭheka lui tih a ni. Tiperaghat khua sawi takah chuan hun rei tawh taka ka thil tawn kha ka hre chhuak rum rum mai. Rawngbawlna zau zawk ngaihtuaha Rev Lalpianga leh Rev R. Vanthangpuia Tlabunga min rawn tlawh ṭumin he luiah hian lawnglengin Tiperaghat khua hi kan pan a. Hmun tam takah suar kal tlang a ngaih avangin kan lawng chu suarah chuan kan theihtawpin kan pathumin kan nawr zel a. A changin tui tamnaah kan chuang kai a, kan kar chho zel a, suar dang a lo awmin kan chhuk leh a, kan pathum bawkin theihtawpin kan lawng chu kan nawr zel a. A tawp a tawpah chuan Tiperaghat (Chakma khua) chu kan thleng ve ta hlawl. Pu Lalpianga leh Pu Vanthangpuia hian chatuan ram min lo pan san tawh a, a lunglenthlakin a khawharthlak hle mai. He Tiperaghat luiina Khawthlang tuipui (Kolodine) a finna lai tak hi kawr (ravine) chhuah chu a ni. Mizo chuan Kawrpuichhuah (big ravine) kan ti ta vek a ni.

Kan sawi tawh ang khan lung leh mau a sumdawnna hi hmalak ran kan Sawrkar thar ZPM Sorkar hian tum se la kan ṭangkaipui hle in ka ring.

- S. Lianhrima Hauhnar