JANUARY 2, 2024 LEH KA DIARY 1956
Tukin Dt 2.1.2024 Nilai tuk chu ka tupa Christmas hmanga lo haw Dt 3.1.24 nia an Sikul F.B. ANGEL NOIDA-a pawl 12 Final Test Exam tura Delhi thlen thlak a ṭul tlat mai a. Nizan lamah kan tih dan ṭhin anga chhungkaw thlalakhona hlimawm tak zan dar 12 thleng dawn kan hmang leh nghal a. Tuk dang ang bawkin Zing takah ṭawngṭai tura kan tho chuan, kan tupa Delhi pana chhuak tur chuan ka rilru leh ngaihtuahna min hruai kawi ta daih a. Kan Kohhran lah chuan Kumthar Ruai kan ṭheh ni tur a la ni chauh leh nghal a, Christmas fatu tura Chempui nena a chhuah hun angah khan Delhi pan tura a insiam sut sut chu ka thlir a, ka khawngaih ta phut pek a. Engmah sawi lo chuan pindan lamah ka luhsan a. Ka Diary hlui tak 1956-a mi chu ka va hai chhuak a.
E! hetiang tak hian a ni maw! 1956 Lunglei Govt. High Sikula matric Exam tur Form Fill up tura kan khua Chalrang ka chhuahsan ni kha tih ka hrechhuak a. Kum 1956 kum hian Lunglei Govt. High Sikul ah pawl 10 ka va zir ve a, heng hunlai hi Gauhati University hnuaia matric exam hun lai niin, Mizoramah Aizawlah chauh Exam centre a awm a. Kum tawp kan exam zo chu, kan Headmaster chuan mahni khaw lamah Christmas hmanga in haw a nih pawhin kum thar ni 10 hmain matric exam tur form fill up hman turin in lo thleng leh dawn nia, tih min hrilh hlawm a. Kan khua Chalrang khua hi a short cut thei ang ber pawhin Lunglei aṭang hian ni 5 kal a ni a. Ka u nen kan khuaa Christmas hmang tur chuan kan chhuak ta. Kan khua kan thleng, ka pa chuan a tih dan ṭhin pangngaiin, ka kal leh hun tur min zawt a, a chhinchhiah thlap a.
Ka pa hi Pasalṭha Mizo dana thangchhuahpa; khuang pawh vawi thum chawi tawh a ni. Missionary Sap ho hnuaia Leh kha zira seilian a nihna hi a lang a, zirna kawngah hotute thu a ngai pawimawh a, kan sikul chawlte hi a hun taka luh tur, khuaten zir lo deuh mah se, no deuh leh duap kaih zawnga inuai khawtlaite hi a remti lo.
Krismas leh Kum thar hlim taka kan hmang chu kan hlim bawk a, nawn leh tur an ti. Khaw ṭhenawm, Vangtlang, Khawhai leh Lungtan te chenin an nawn tluk tluk mai bawk si. Ka pa chuan Lunglei ka thlen phei vat a ṭul a ni tih hriain, kalkawnga ka zawrh tur Gamaquin, APC leh Guinin tablets te chu a buatsaih a. Japan Laifei Tawngchen zet Thirpai ṭha tak nei min paitir, Dt 2.1.1957 tukṭhuan eikham chuan Rawksai puar tak akin Lunglei lam panin ka chhuak a. Ka pa hian kan khawi lo kal tur te hi pawisa min paitir ngai lo. Kan thil zawrh tur min kentir loh leh Kelte kan kai a, chu chu kan ring mai ṭhin. Ka chhuak tur chu ka Nu chuan min ngaihtuah hle nain, ka pa mitmei vengin engmah a sawi lo. Khaw tin mai chuan Kum thar an la chhunzawmin an la zai tluk tluk a, khualzin veivak leh thlawhhma (chulram) kal takngial pawh hmuh tur an la awm lo. Chalrang aṭangin Biate, Lungchhuan, Tuichang dung zawhin Khawnglung daiah, Pangzawl ah, Hauruang ah, Serkawn ah Lunglei ka lut a.
Lungchhuan aṭanga thlawhhma kawngah chhuka Tuichang dung ka zawhthla hi a rehin a khawharthlak khawp mai. ZAWNG rual khat Mai leh thlai dahkhawm suasam lai ka ṭhawng darh phei chu ka mal bawk a, min hlau lo viau lehnghal. Ka Laifei kan phawi kan vilik khum vel hnu chuan min pawisa deuh. Savawm hnuhma tharlam tak ka hmu erawh ka hlau hnuhnawh. Intawng lova ka pumpelh hman erawh ka lawm kher mai.
Lunglei ka thleng hotute kan hmu chu SPECIAL CAMP Hostel No 2 ah min luhtir ve nghal a, he camp hi result nei ṭha vak lote leh subject ṭhenkhat Mathematic, Algebra lama chak lo deuh tana buatsaih a ni a. Kan hotuten ṭhahnem an ngai a: Hostel Guardian Pu Lalbiakthanga phei chuan tuk zanin Devotion min neihpui a, kan Classmaster JK Khenglawt te BK Murray leh kan Headmaster Pu Thuamluaia thlengin, Subject hrang hrangah suggestion te siamin zing leh tlai zan lam thlenga min camp-pui khan, kum 1957 Lunglei Govt High Sikul aṭanga Matric candidate mi 31, mipa 26 leh hmeichhia 5 te chu min pass-pui vek a. College kalin IAS, IRS, ACS, Professor, Doctor leh Engineer te Politic lamah MLA, MDC te awmin rawngbawltu Pastor thlengin zuk awm hlawm a.
Kan pawlho kha thingtlang naupang Aizawl pawh la hmu lo a tam zawk kan ni awm e, hetia Batch hlawhtling tak kan nih chhan hi eng dang vang vak niin ka hre lo. Pu P Lalnithanga B.Com ACS Lunglei SDO-a a rawn awm kha a nihna lai a awm, ani khan kan zingah fuihna thute a rawn sawi pawh a ni lo, Mizo tlangval hmelṭha tak, nupui hmelṭha tak nei - SDO Bunglaw luah kha ropui kan tiin kan ngaisang a ni ber a. Bunglaw kha kan sikul kawng bul mai a ni a, kan kal leh haw lam hian kan thlek dek dek ṭhin. Amah anga taima taka zir a, College kala B.Com, ACS niha nupui hmelṭha tak neih ve kan tum, hlawhtling ta te pawh kan awm nual awm e. A nupui sam tihkir a tih mamtir a, a tukkhum lama a ṭawn kawh vauh te chu, mipa naupang thlengin khawi lam aṭanga an hriat nge ni, zuk sawi zuk sawi hlawm a! Hmeichhe lam te erawh copy ve vat awm nualin an sawi Lunglei a lo phei hma; Aizawl DC Office-a ADC a thawh laia office-a mi tlangval eng emaw zat college-a kal leh a, central service-a lut leh officer-a lo chhuak an awm nual bawk a ni.
INTHLAHNA KAN NEI : Kum tawp inthlahna farewell hlimawm tak KEL PACHALin kan hmang a, Pu Darhmingliana Nosanga u in Agriculture Complex bulah sawn kan hmang a, ruaiṭheh zawhah kan zaiho nghal a, khuang leh ṭingṭang a awm lo na a, in neitupa Pu Dara'n chartin bungin chhuat a chhu ri dup dup a, kan thawm pawh a ṭha khawp. Duhtawk mai lovin zaiin khawlai kan fang a, hla dang vak sa lovin , "Leitlangpui a chul dawn lo, Vanglaini a chul si ṭhin" tih hla kan nawn phei tlut tlut a, kan hotupa Pu Kiauva in kan thlen dawn ṭepin All India Radio Gauhati Station aṭangin Tv. Laikunga a rawn zai a le! A thiam bawk a kan tawp chawt a, a zai zo chu, nakkumah Gauhati/Shillong ah college kal huna zai ve ngei tura min chotu a ni leh ta. 1959 Shillong Mizo Ṭhalfavang Kutah te chuan, kan ṭhiante F Laltuaia, Dinga te ṭhianzaho phei chu hlawhtling taka Parts la zingah telin, a budelh ber keipawhin Mizo pa inbuanah Assam Regiment buanchak Pazawna nen kan inbuan a. Dainam Hall kawtah ruah sur hnuaiah, Judge te nihliap khum chungin lawmman dawng ve pha ngatin ka zuk tel ve tak asin.
AN LUNG A LENG VE NGEI ANG : Ka tupa Dt. 2.1.2024 tuka Delhi kal tur ka vai liam hnu chuan ‘Leitlangpui a chul dawn lo, Vanglaini a chul si ṭhin,’ tih sa rut rut chungin ka DIARY 1956 chu ka thlir zui a, Kum 70 dawn liam tawh ngaihtuah zuiin kan farewell-na hmun Pu Dara (L) in ka tlawh a, a ṭhiannu Pi Biakṭhuami a lo awm a, tukverh aṭang chuan kan Hostel no 2 ka zuk thlir a, lung a leng. Kan High Sikul, Dhubi mual Pu Ṭhuamluaia Mual an tih tak leh a chhaka SDO Bangla te chu ka thlir thla vawng vawng a, Building ṭha tak tak leh kawngpui phullem phah mawi takte chuan ka ngaihtuahna an la peng lo. Kan Headmaster Pu Ṭhuamluaia leh Classmaster Pu JK Khenglawt hoa kan Pawl thlalak black & white hlui leh fiah tawh lo tak chu ka thlir a. "Aw! kum 80 ral kai tawh tlem la damhote nen han thlirho ilang zawng, AN LUNG A LENG VE NGEI ANG maw," le tiin ziah pawh ziak zawm thei loin ka kun ta reng a.
Kan nu’n Chanchinbu thar Vanglaini leh Aizawl Post rawn dah paha in leng i nei a rawn ti chuan min tiharh zawk a, Pu Lalduhawma CM Press Club-a a thusawi leh ka Article Cabin Room No 104 leh Sawrkhar thar tih chu ka chhiar zui ta a.
Tuna la dam te :
1. Bualhranga Ex MLA
2. KL Rochama Ex MLA
3. Biaksangi U/S Khatla
4. Denghnuna IAS
5. Prof Hrangchawli Shillong
6. CB Thangluta SE P&E
7. Thanchungnunga Ex MDC Lunglei
8. F Aihnuna Director (Rtd)
9. Z Dengngura JD Agri
10. Rev Rokhama Raba Lunglawn
11. Lalhmangaiha Sailo Holy Cross Bakery
12. Siamveli W/o Upa Laibata Laipuitlang
- Lalhmangaiha Sailo, Holy Cross Bakery, 9436360275