Written by
-Dr. C. Lalrampana

SÊRTHLUM KÃWR

Thil mak ve tak mai chu Sêrthlum tak kan ei ber ṭhin tui êm êm mai ai hian, a kãwrṭpilṭhãwng (peel) hi a lêt li laiin hriselna atan a ṭha zawk nia ngaih a ni.

Sêrthlum kãwrah hian flavonoids heng polymethoxyflavones (PMFs) leh hesperidin – bakah phytochemicals Flavonoids–antioxidant natna benvawn cancer; lung natna vengtu leh chawṭha tam tak a awm. Sêrthlum kãwr chattah (ounce) 3.5-a ritah hian Vitamin C.136 mg zet a awm phaa chhût a ni.

Tin, hei bakah hian copper, calcium, magnesium, vitamin 'A' leh taksa tana chaw tha (dietary fibre) tha tak a awm bawk.

Heng baka a ṭhatna dangte chu:-

LUNG (HEART) TAN: Sêrthlum kãwrah hian hesperidin flavonoid thisen kal vel siamṭhatu leh thãu chhia paihtu ṭha tak a awm a, hei hian lung hriselna thlenin thisen kal vel a thunun thei a, chu chuan lung ṭha lo leh lung lama harsatna a chhãwk zangkhai thei a ni.

THIL EI HUAT (ALLERGY) ATAN: Sêrthlum kãwrah hian Thil ei huat awmtirtu ber (Histamines) vengtu a awm ṭha hle a; chuvangin ei huat (allergy) chi hrang hrang chhuak tur laka invênna ṭha tak a ni thei.

CANCER VÊN NAN:

Sêrthlum kãwr hian cancer cell ṭhang chak lutuk tur a lo tikhawtlai thei a; chu chuan squamous cell carcinoma leh vun cancer; chuap cancer tur thlengin a veng theia ngaih a ni.

RIHNA TIHHNIAM NAN: Sêrthlum pil hian pangtimûr hnathawh (metabolism) leh thãute a paih ṭhen theih avangin mahni phu lova bûk rit lutukte tan rihna tlãk hniam nan a tha hle.

CHAW PAIHṬAWIH NAN: Sêrthlum pil hian raso, irh thur, thinsa leh pum nuam lo leh chaw pai ṭawih ṭha lote a siam ṭha thei a; chaw ei khama ei fo a ṭha. Pum puar nuam lo lutuk nachhawk nan pawh hman ṭhin a ni.

ZURUI PENṬÃWNG TAN: Sêrthlum pil hi zurui penṭãwng luhai tihreh nan a ṭha hle. An hnãrah a kãwr tui sãwrin eitir bawk ila, an luhai a reh thuai thei.

THAW UIH REHNA: Sêrthlum kãwr hi thaw uih, ka rimchhia, ha ngêt ṭawih leh uih, pum ṭhat loh vanga thaw uih rimchhiate tih reh nan ei fo a ṭha.

HRILÊNG LAKA VÊNGTU: Sêrthlum kãwrah hian vitamin 'C' & 'A' a awm ṭhat avangin antioxidant ṭha tak a ni a; hei hian natna hrilêng lo dotu immune system nasa takin a tichak thei a, chu chuan hritlãng khuh leh ãwmna hri inkãichhãwn tur lakah nasa takin mi a venghim thei a ni.

VUN ṬHATNA: Sêrthlum pil hian vun natna hrang hrang, vun thak, vun bawl, vual, arngeng, hmai duk leh vual sente a veng ṭha thei a, chuvangin, vun lama harsatna nei tan hman ṭangkai a ṭha hle. Tin, vun enkawl nan vun a tiêng thei bawk.

THAWHAH TAN: Sêrthlum pil hi khãk tihreh nan leh thawhah (asthma) damdawi atan a ṭha a, ei fo a ṭha hle.

Sêrthlum pil hi siam dan chi hrang hrang a awm. A kãwr phoro hnua herdip te, phoro ringawt te, kheh hlim a hringa ei nghal te, khawizu nena eite a eng chi pawhin ei theih a ṭha a, mawngmirh reh nan naupangte pawh pek ṭhin a ṭha. A dip (powder)-a siam ei hi a awlsamin ei a nuam ber a; khawizu nena chawhpawlh pawh a awlsam zawk a; hotel & restaurant-ahte chuan ei tur chi hhrang hrangah an telh bawk ṭhin.

Chuvangin, sêrthlum i ei apiangin a kãwr paih mai mai lovin khãwl ṭha la, pho ro la, her dipin damdawi chi hrang hrang atan hmang ṭangkai ṭhin ang che.

- Dr. C. Lalrampana