ZPM HIAN KI (KEY)AN LA SÁNG EM?
ZPM kaihhruai sawrkar thar hian rorelna lo chang tawhte aia ṭha leh dik zawka rorel an tum thu mai piah lamah, an tih ve loh tur, ka ei ru lo vang tih thlengin an intiam a ni. Ram rorelnaah bung thar kai tumin "Kal phung thar" mipui huapzo sawrkar din tumin hma an la ṭan mek a, an hmanhlelin an thawkrim nghal hle a ni. Hetih lai hian mi ṭhenkhat chuan, "ZPM hi an insawi ang an ni lo vang," tiin hla sak nena tehkhinin, a ki (key) an la sáng lutuk a, an sa chhuak zo lo vang tih hawi zawngin an lo sel leh hman der tawh thung.
Hetianga hun leh ni pawhin a la daih lo tih hre reng chunga lo sawiseltute hi chuan, ZPM hian rorelna dik hi an thlen tak tak ang a, an party-in an hlawkpui ang tih hlau an ang ber a, politics hlui zia a ni. ZPM hian kan ramah rorelna dik leh ṭha zawk min thlen beiseina avangin mipuiin an vote tling a, an chhiat an ṭhat pawh la hriat hmaa lo sawisel ai chuan, a ṭanpuitu leh tiphurtu nih hi mi pangngai tihtur ni zawkin a lang. Kan politician ṭhenkhatte hi chuan tunlai ṭhangthar mi thiam leh mi dikte hi an phu tawh lo zawk a, mipui aia mahni invulhna khawvel emaw la ti tlat, party dang leh mimal sawi chhiata din chhuah tum an la awm a ni. Hetiang ang politician-te hi ṭhangthar mi thiam leh dikna duhtute hian an hai lo va, ram aia mahni pumpui hmangaih zawkte hi chu lo inthiarfihlim mai se, ramin a ṭhatpui zawk ngei ang.
Political party reng reng hian tih tum (Policy) an nei vek a, an tihlawhtling vek ngai lo thung a ni. Tun hmaa sawrkarna lo chang tawhte pawh khan mipui hnena an thutiam an hlen lohziate chu kan hre vek a, a ṭhente phei chu nuihza siamnan hial kan hmang a nih kha! An intiamna hlen lova mimal leh party bil an inhaivur nasa nia mipuiin an hmuh avanga an hnawl- pol. party-te chu sawi a ngai awm lo ve. ZPM pawh hian an thil tih tumte (policy) hi a vaiin an tihlawhtling kher lo vang, mahse sawrkar hmasate aia an thawh dika an thawh ṭhat zawk chuan, an intiamna leh an tih ngei ngei tur a ni ang. Chumi kawnga an hmalakna tur atan chuan siam ṭhat ngai tam tak pawh a awm ang a, thil harsa deuh paltlang ngai pawh a awm thei ang.
Dik tak chuan kan ramah hian dan hian lalna a chang tlem tial tial a, dan lo hi dan dik zawk emaw kan ti lek lek tawh nite hian a hriat tawh a ni. Hetiang hi kan ram dinhmun a nih tawh avang hian sawrkar thar, ZPM sawrkar hian siam ṭhat hna thawk tur chuan a KI (Key) an lak sàn a ṭul hle tawh zawk a ni. Tun hma anga a thlûk (key) ngai pet peta kal chung chuan kan ram hi an tidam zo tawh lo vang a, a zual zapui vaihlenhlo tih ang chauh kan ni ang.
Kan hriat reng tur erawh chu hmasawnna hi lo thleng thut tura ngaih tur a ni lo ang. Sum harsatna avangin hun eng emaw chen chu inrenchem a ngai a, leiba tam tak nei leh la bat belh zel ngaih chin a awm dawn niin a lang. Inrenchem kawngah hian kan CM leh a hnuaia miten hma an la nghal a, sawrkar hnathawkte pawh hian kan ram dinhmun leh ram hruaitute rilru hre reng chungin an hamṭhatnate hi han titlem ve se, kan ziaawm mai ang.
Sawrkar thar hi an ṭang hle ni pawhin a hriat a, hunin la daih lo mah se a fak duhtu tan chuan thil thar eng emaw zat hmuh tur a awm tawh a ni. Ni za chhunga an tihtur pawh an bawh zui ṭha hlein a hriat a, han ṭang zel teh se. Kan Home Minister hmalakna phei hi chuan hriat a hlawh hle mai a, sawiseltu mi tlem tè karah mipui tam zawkten an fak hle a ni. Kan ram chhunga hun rei tak dan lova ram dang Kuhva ualau taka tawlhruk tih tawp te, Police check gate-a pawisa khawn tih tawpte, police hotu pension tawh leh thawk laiten an hamṭhatna bak mihring leh lirthei an kawlte chu kawl tawh lo tura ngenna a siamte chu, dan anga kal tumna kawng vek niin a lang. Minister dangte pawhin theitawp chhuahin an department chante an vil ngun hlein a lang a, han chhunzawm zel se la . Thil fel lo leh dik lo a lo awm a nih pawhin inthlahrung hauh lovin a siam ṭhat hna han thawk se, ram mipuite ṭhatna tur atan chuan dikna leh rinawmna vawng reng chungin hma han la se, kan ram hi a ṭha zawngin bung thar min han kaipui ngei teh u.
Kan ram siam ṭhatna atan kan sawrkar thar hian tuna in hmalakna ki (key) hi a sang hran lo va, aw tichháng mai lovin a key ngai pát hian han sa chhuak ula, kal phung thar hmel min han hmuhtir teh ule!
- H Lalchhuanliana