Written by
- H. Neihchungnunga
Durtlang North

Thlai; chaw atan buatsaih a hun

Kan Pi leh Pute hun lai aṭang tawhin Buh hi kan chaw rinpui ber, kan pumpui hnawh puartu bera kan rin a ni. A thar chhuah lah hi a harsa em em a, chutih lai chuan a phena kan lo chin ve; thlai ṭhenkhat chaw atana rin theih turte an awm a, chawhmeh atana kan hman te, kamram atan leh ran chaw atana kan hmante chu chaw atana rintlakte an ni hlawm a. Chungte chu : Vaimin te, Buhtun te, Bahra te, Pangbal te, Balhla te, Lamkhuang te, Kawl bahra te leh a dangte pawh an ni hlawm.

Food Processing khawl ṭha tak hmangin uluk tak leh thianghlim takin a tih dan dik takte hmangin, heng thlaite hi chaw atan siam chhuah theih ni ta se a ṭha hle dawn a ni. A tuichilh leh a ti theite chuan hengte hi buaipui se, sawrkarin Support Price te pe se, a vawn ṭhat dan leh a pek dante chu a awm ve vek dawn a.

Central India ram vela cheng, mipui maktaduai za tam takte chuan Buh chu thar tam mah se, a phena an chin Wheat chu an chaw rinpui ber a ni. Wheat aṭanga siam Atta hi India mipui tam zawk chaw rin ber zuk ni tlat a. Punjab State-in buh an thar chhuak hnem ber bawk a, mahse Atta an ring thung. Heng Atta ei ho avang hian buhfai ei tur nei thei chauh kan ni. Buh kan buaipui ang hian heng kan thlai chinte hi buaipui ila, a enkawl a awl zawk si, kan va thar hnem dawn tak em!

Natna hrik leh ramsaten an ei phak lohah Bahrate chu siamtuin leilung chhung thuk takah kan tan a lo dah ṭha a, ṭampui mitthiah pawh kan pi leh pute chuan an lài chhuak a, an dam khaw chhuahna kha a lo ni tawh.

Heng thlaite hi chaw anga kan rin theih hunah chuan Balance diet kan lo ei tawh ang a, kan lo hriselin kan sum dinhmunin ziaawm lam a pan phah ang a, buhfai no khat kan ei ṭhin kha no chanveah a lo tlahniam tawh ang.

Khawvel ram hrang hrangte hian sik leh sa ruahtui an dawn dan a inang lo va, hmar tawpa awmte chuan sava, sangha leh ramsate chawah an ring a. Monsoon ruahtui tlak phak lohna ram ṭhenkhatah chuan bul bal nei chi te, a rah chi te chawah an ring a, kan ramah erawh chuan buh leh thlaite an ṭha kawp vek a, kan vannei hle a ni.

Tunlaiin naupangten dawra ei tur zawrh chi hrang hrangte an leiin an ei nasa a, chaw pawh an ei ṭha duh tawh lo. Hengte dan nan leh a thlak nan kan thlaite hi chawa rin theih turin variety hrang hrangah kan siam chhuah a hun ta hle mai.

Chutih rual chuan khawvel boruak hi a chhe chak em em a, khawvel hi a buai telh telh bawk si a. Tun ang reng hian buhfai kan dawn ṭhat theih loh hun a lo la thleng thei a ni. Chutih hunah chuan hmanlai ṭampui mitthia kan pi leh pute lo dam khaw chhuahna thlai, kan rama awmte hi kan rinpui ber tur a la nih tho a rinawm.

A theih hram chuan dawra miin inhnawh puar mai lovin, chhun chaw atan leh in lengte ṭheh atan Pangbal chhum hmin te, Bane chhumte chhawp chhuak zel tawh ila, chu chuan kan taksa a tihriselin kan Mizo zia culture a pho lang dawn a ni.

- H. Neihchungnunga, Durtlang North